نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تقویم المحسنین

taqwīm-ul muḥsinīn
23 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17275
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17275
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 9، ص 92 تا 93
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: تقویم
عناوین دیگر و هم‌تراز:
احسن التقویم (aḥsan-ut taqwīm)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای است در شناخت نیک و بد ساعت و روز و هفته و ماه و سال‌ها؛ شامل یک «مقدمه» و یک فصل و جدول‌هایی و یک «خاتمه» و یک «تکمله» و «نصیحت»، در شناخت نیک و بد ساعات و ایام با استفاده از احادیث. مؤلف در این کتاب کوشیده است باورهای توده مردم را درباره خوب و بد یا سعد و نحس زمان‌ها، که کدام کار را شاید و کدام کار را نشاید، به دو بخش تقسیم کند و آنچه را به نظر او پشتیبان حدیثی داشت، شرعی و معتبر شمرد و آنچه را جز این دانست تخمین و حدسیات منجمان می‌نامد و باطل و پوچ و افسانه شمرد مؤلف در آغاز گوید: نخست آن را تقویم المحسنین و سپس «احسن تقویم» نامیدم.
آغاز اثر
« الحمدلله الذى جعل الانسان الکامل معلماً للملک و أدار بوجوده أجرام طبقات الفلک و خلقنا فى أحسن تقويم ... أما بعد فلما رأيت جمعاً كثيراً من خواص الأنام فضلاً عن غيرهم. »
انجام اثر
« و لايخلو شىء منها عن حكمة و مصلحة و لمجرد عدم علمکم بها لاتحملوها و الله الموفق للرشد و الصواب و اليه المرجع فى كل الأمور و المآب؛ تم تقويم المحسنين. »
سوابق و چاپ‌های اثر
بمبئی، سنگی، 1302، خشتی، 48ص؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1315، جیبی، 68ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
تقویم المحسنین = احسن التقويم (ترجمه) تقویم سعیدی = ترجمه تقویم الحسنين؛ ناسخ القاجار، عباس بن محمد (-11)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
فهرستواره منزوی 2891/4 الذريعة 400/4 کتاب‌شناسی فیض /160 نسخه‌های منزوی 274/1 ریحانة الأدب 376/4 دنا 274/3 (21 نسخه)

متن فنخا

● تقویم المحسنین = احسن التقویم / تقویم / عربی taqwīm-ul muḥsinīn = aḥsan-ut taqwīm فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680) رساله‌ای است در شناخت نیک و بد ساعت و روز و هفته و ماه و سال‌ها؛ شامل یک «مقدمه» و یک فصل و جدول‌هایی و یک «خاتمه» و یک «تکمله» و «نصیحت»، در شناخت نیک و بد ساعات و ایام با استفاده از احادیث. مؤلف در این کتاب کوشیده است باورهای توده مردم را درباره خوب و بد یا سعد و نحس زمان‌ها، که کدام کار را شاید و کدام کار را نشاید، به دو بخش تقسیم کند و آنچه را به نظر او پشتیبان حدیثی داشت، شرعی و معتبر شمرد و آنچه را جز این دانست تخمین و حدسیات منجمان می‌نامد و باطل و پوچ و افسانه شمرد مؤلف در آغاز گوید: نخست آن را تقویم المحسنین و سپس «احسن تقویم» نامیدم. آغاز: الحمدلله الذى جعل الانسان الکامل معلماً للملک و أدار بوجوده أجرام طبقات الفلک و خلقنا فى أحسن تقويم ... أما بعد فلما رأيت جمعاً كثيراً من خواص الأنام فضلاً عن غيرهم. انجام: و لايخلو شىء منها عن حكمة و مصلحة و لمجرد عدم علمکم بها لاتحملوها و الله الموفق للرشد و الصواب و اليه المرجع فى كل الأمور و المآب؛ تم تقويم المحسنين. چاپ: بمبئی، سنگی، 1302، خشتی، 48ص؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1315، جیبی، 68ص [فهرستواره منزوی 2891/4؛ الذريعة 400/4؛ کتاب‌شناسی فیض /160؛ نسخه‌های منزوی 274/1؛ ریحانة الأدب 376/4؛ دنا 274/3 (21 نسخه)] شرح و حواشی: 1- تقویم المحسنین = احسن التقويم (ترجمه) 2- تقویم سعیدی = ترجمه تقویم الحسنين؛ ناسخ القاجار، عباس بن محمد (-11)

نسخه‌های خطی این اثر

23 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
6543/11 کرم الله بن عطاء موسوی جزائری دوشنبه 18 شوال 1083ق نستعلیق، نسخ 3 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
6884/3 محمد طاهر بن سید علی ابوالوفائی حسینی شیرازی 1085ق نسخ 25 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
5887/4 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 36 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
11866/2 بی‌کاتب اوایل قرن 13 نستعلیق 25 شناسنامه ←
5
ملی
تهران
1602/3 بی‌کاتب 1219ق - 37 شناسنامه ←
6
رضوی
مشهد
29664 سبزواری، محمد علی 1222ق نستعلیق 5 شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
36486 مراد طباطبایی بروجردی 17 جمادی الثانی 1241ق نسخ 23 شناسنامه ←
8
شیخ علی حیدر
مشهد
830/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
9
ملی شیراز
شیراز
17-ت/111 محمد حسن جویمی (گویمی) 1249ق نسخ 50 شناسنامه ←
10
مدرسه جعفریه زهان
زهان
132/1 بی‌کاتب شنبه 19 رمضان 1275ق نسخ 44 شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
36444 محمد حسین بن محمد باقر جمعه 24 ربیع الثانی 1277ق نسخ - شناسنامه ←
12
رضوی
مشهد
32041 بی‌کاتب 29 صفر 1280ق نسخ 17 شناسنامه ←
13
شیخ علی حیدر
مشهد
1439/1 نامشخص - - 28 شناسنامه ←
14
رضوی
مشهد
ض39976 میرزا محمد تقی غضنفری خوانساری فرزند سید هاشم موسوی 1352ق - - شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
1658 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
16
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
82/1ت بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
17
ملی
تهران
2038/1 علی اکبر اصفهانی قهپایه‌ای بی‌تاریخ نسخ 25 شناسنامه ←
18
معصومیه
قم
487/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ تحریری، بی‌کا، بی‌تا - شناسنامه ←
19
معصومیه
قم
487/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ تحریری، بی‌کا، بی‌تا - شناسنامه ←
20
دانشگاه
تهران
8686/2 علی اصغر بن ابی الفتح حسینی مرعشی بی‌تاریخ نسخ 20 شناسنامه ←
21
وزیری
یزد
4393 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 24 شناسنامه ←
22
فاضل
خوانسار
259/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
23
طبسی
قم
274 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 13 شناسنامه ←