شناسنامه کتابشناختی اثر
تقویم المحسنین
taqwīm-ul muḥsinīn
23
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/17275
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17275
پدیدآور / مؤلف:
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 92
تا 93
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
تقویم
عناوین دیگر و همتراز:
احسن التقویم
(aḥsan-ut taqwīm)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای است در شناخت نیک و بد ساعت و روز و هفته و ماه و سالها؛ شامل یک «مقدمه» و یک فصل و جدولهایی و یک «خاتمه» و یک «تکمله» و «نصیحت»، در شناخت نیک و بد ساعات و ایام با استفاده از احادیث. مؤلف در این کتاب کوشیده است باورهای توده مردم را درباره خوب و بد یا سعد و نحس زمانها، که کدام کار را شاید و کدام کار را نشاید، به دو بخش تقسیم کند و آنچه را به نظر او پشتیبان حدیثی داشت، شرعی و معتبر شمرد و آنچه را جز این دانست تخمین و حدسیات منجمان مینامد و باطل و پوچ و افسانه شمرد مؤلف در آغاز گوید: نخست آن را تقویم المحسنین و سپس «احسن تقویم» نامیدم.
آغاز اثر
« الحمدلله الذى جعل الانسان الکامل معلماً للملک و أدار بوجوده أجرام طبقات الفلک و خلقنا فى أحسن تقويم ... أما بعد فلما رأيت جمعاً كثيراً من خواص الأنام فضلاً عن غيرهم. »
انجام اثر
« و لايخلو شىء منها عن حكمة و مصلحة و لمجرد عدم علمکم بها لاتحملوها و الله الموفق للرشد و الصواب و اليه المرجع فى كل الأمور و المآب؛ تم تقويم المحسنين. »
سوابق و چاپهای اثر
بمبئی، سنگی، 1302، خشتی، 48ص؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1315، جیبی، 68ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
تقویم المحسنین = احسن التقويم (ترجمه)
تقویم سعیدی = ترجمه تقویم الحسنين؛ ناسخ القاجار، عباس بن محمد (-11)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
فهرستواره منزوی 2891/4
الذريعة 400/4
کتابشناسی فیض /160
نسخههای منزوی 274/1
ریحانة الأدب 376/4
دنا 274/3 (21 نسخه)
متن فنخا
● تقویم المحسنین = احسن التقویم / تقویم / عربی
taqwīm-ul muḥsinīn = aḥsan-ut taqwīm
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
رسالهای است در شناخت نیک و بد ساعت و روز و هفته و ماه و سالها؛ شامل یک «مقدمه» و یک فصل و جدولهایی و یک «خاتمه» و یک «تکمله» و «نصیحت»، در شناخت نیک و بد ساعات و ایام با استفاده از احادیث. مؤلف در این کتاب کوشیده است باورهای توده مردم را درباره خوب و بد یا سعد و نحس زمانها، که کدام کار را شاید و کدام کار را نشاید، به دو بخش تقسیم کند و آنچه را به نظر او پشتیبان حدیثی داشت، شرعی و معتبر شمرد و آنچه را جز این دانست تخمین و حدسیات منجمان مینامد و باطل و پوچ و افسانه شمرد مؤلف در آغاز گوید: نخست آن را تقویم المحسنین و سپس «احسن تقویم» نامیدم.
آغاز: الحمدلله الذى جعل الانسان الکامل معلماً للملک و أدار بوجوده أجرام طبقات الفلک و خلقنا فى أحسن تقويم ... أما بعد فلما رأيت جمعاً كثيراً من خواص الأنام فضلاً عن غيرهم.
انجام: و لايخلو شىء منها عن حكمة و مصلحة و لمجرد عدم علمکم بها لاتحملوها و الله الموفق للرشد و الصواب و اليه المرجع فى كل الأمور و المآب؛ تم تقويم المحسنين.
چاپ: بمبئی، سنگی، 1302، خشتی، 48ص؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1315، جیبی، 68ص
[فهرستواره منزوی 2891/4؛ الذريعة 400/4؛ کتابشناسی فیض /160؛ نسخههای منزوی 274/1؛ ریحانة الأدب 376/4؛ دنا 274/3 (21 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تقویم المحسنین = احسن التقويم (ترجمه)
2- تقویم سعیدی = ترجمه تقویم الحسنين؛ ناسخ القاجار، عباس بن محمد (-11)
نسخههای خطی این اثر
23 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
6543/11 | کرم الله بن عطاء موسوی جزائری | دوشنبه 18 شوال 1083ق | نستعلیق، نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
6884/3 | محمد طاهر بن سید علی ابوالوفائی حسینی شیرازی | 1085ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
5887/4 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 36 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
11866/2 | بیکاتب | اوایل قرن 13 | نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملی
تهران
|
1602/3 | بیکاتب | 1219ق | - | 37 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
29664 | سبزواری، محمد علی | 1222ق | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 7 |
رضوی
مشهد
|
36486 | مراد طباطبایی بروجردی | 17 جمادی الثانی 1241ق | نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 8 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
830/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 9 |
ملی شیراز
شیراز
|
17-ت/111 | محمد حسن جویمی (گویمی) | 1249ق | نسخ | 50 | شناسنامه ← |
| 10 |
مدرسه جعفریه زهان
زهان
|
132/1 | بیکاتب | شنبه 19 رمضان 1275ق | نسخ | 44 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
36444 | محمد حسین بن محمد باقر | جمعه 24 ربیع الثانی 1277ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
32041 | بیکاتب | 29 صفر 1280ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 13 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
1439/1 | نامشخص | - | - | 28 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
ض39976 | میرزا محمد تقی غضنفری خوانساری فرزند سید هاشم موسوی | 1352ق | - | - | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
1658 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
جمعیت نشر فرهنگ
رشت
|
82/1ت | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 17 |
ملی
تهران
|
2038/1 | علی اکبر اصفهانی قهپایهای | بیتاریخ | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 18 |
معصومیه
قم
|
487/2 | بیکاتب | بیتاریخ | تحریری، بیکا، بیتا | - | شناسنامه ← |
| 19 |
معصومیه
قم
|
487/3 | بیکاتب | بیتاریخ | تحریری، بیکا، بیتا | - | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
8686/2 | علی اصغر بن ابی الفتح حسینی مرعشی | بیتاریخ | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 21 |
وزیری
یزد
|
4393 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 24 | شناسنامه ← |
| 22 |
فاضل
خوانسار
|
259/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 23 |
طبسی
قم
|
274 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 13 | شناسنامه ← |