نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تقلید المیت

taqlīd-ul mayyit
18 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17134
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17134
تاریخ و سده تألیف: 949 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 9، ص 32 تا 34
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ذم التقليد (ḏam-ut taqlīd) الاجتهاد (al-ijtihād)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

پس از پند و اندرز، دوازده دلیل بر عدم جواز تقلید میت اقامه می‌کند. در ابتدا به چند نصیحت دینی پرداخته و خاتمه را به تشویق بر تعلیم فقه اختصاص داده، گویند آن را برای سید حسین بن ابی الحسن موسوی عاملی نگاشته است. کنتوری می‌گوید: شهید این کتاب را برای سید حسین بن ابی الحسن نگاشت و در دیباچه از او چنین یاد می‌کند: «فاعلم ایها الاخ الوفى، البر التقى نفعنی الله بک و نفعک بی ...» صاحب ذریعه می‌گوید: هنگامی که شهید رساله عدم جواز تقلید میت را نگاشت آن را برای سید فضل الله استرآبادی فرستاد پس استرآبادی نیز کتابی به نام «تقلید میت» نگاشت که در آن می‌گوید: «و اما ذکر فی الکتابة الشریفة المرسلة الینا ...» که مقصود وی همین کتاب شهید دوم است. شهید در دیباچه این کتاب نام حسین را نیاورده بلکه در پاسخ به کسی که گله‌گزارانه خواستار تألیف آن کتاب شده می‌گوید: «ای برادر که خدا تو را برای من، و مرا برای تو سودآور سازد، همچنانکه تو در نامه خود به من نوشته‌ای؛ هرگاه ما برای یکدیگر سودمند نباشیم طرف ما حق دارد به رستخیز از ما نزد خدا دادخواهی کند. اینک من در این رساله یک مسأله را برای تو باز می‌گشایم تا گوشه‌ای از حق برادری که شما یادآوری کرده‌ای ادا کرده باشم. آدمی اندرز مستند به استدلال عقلی را نه تنها از دوست بلکه از دشمن نیز باید پذیرا باشد و شایسته نیست که کورکورانه از گذشتگان پیروی کند.»
آغاز اثر
« اللهم حببنا الى الحق و حببه الینا و جنبنا من الباطل و بغضه الینا ... و بعد فاعلم ايها البر التقى نفعنى الله بک و نفعک بی و جعل حبل اخائنا متصلا ... ان لكل منا على الآخر حقوقا ... و قد اكد ذلك ما ذكره الاخ فی كتابه الینا ... انا ان كتمنا منفعتك طالبتنا يوم القيامة فنحن نذكرهنا وجها واحدا ... . »
انجام اثر
« و اخرجنا عن عداد الجاهلين انه اكرمين الاكرمين ... و ههنا نقطع الكلام ... و وفقه لمرضاته. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 392/4

متن فنخا

● تقلید المیت = ذم التقليد = الاجتهاد / فقه / عربی taqlīd-ul mayyit = ḏam-ut taqlīd = al-ijtihād شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558) تاریخ تألیف: 5 شوال 949ق پس از پند و اندرز، دوازده دلیل بر عدم جواز تقلید میت اقامه می‌کند. در ابتدا به چند نصیحت دینی پرداخته و خاتمه را به تشویق بر تعلیم فقه اختصاص داده، گویند آن را برای سید حسین بن ابی الحسن موسوی عاملی نگاشته است. کنتوری می‌گوید: شهید این کتاب را برای سید حسین بن ابی الحسن نگاشت و در دیباچه از او چنین یاد می‌کند: «فاعلم ایها الاخ الوفى، البر التقى نفعنی الله بک و نفعک بی ...» صاحب ذریعه می‌گوید: هنگامی که شهید رساله عدم جواز تقلید میت را نگاشت آن را برای سید فضل الله استرآبادی فرستاد پس استرآبادی نیز کتابی به نام «تقلید میت» نگاشت که در آن می‌گوید: «و اما ذکر فی الکتابة الشریفة المرسلة الینا ...» که مقصود وی همین کتاب شهید دوم است. شهید در دیباچه این کتاب نام حسین را نیاورده بلکه در پاسخ به کسی که گله‌گزارانه خواستار تألیف آن کتاب شده می‌گوید: «ای برادر که خدا تو را برای من، و مرا برای تو سودآور سازد، همچنانکه تو در نامه خود به من نوشته‌ای؛ هرگاه ما برای یکدیگر سودمند نباشیم طرف ما حق دارد به رستخیز از ما نزد خدا دادخواهی کند. اینک من در این رساله یک مسأله را برای تو باز می‌گشایم تا گوشه‌ای از حق برادری که شما یادآوری کرده‌ای ادا کرده باشم. آدمی اندرز مستند به استدلال عقلی را نه تنها از دوست بلکه از دشمن نیز باید پذیرا باشد و شایسته نیست که کورکورانه از گذشتگان پیروی کند.» آغاز: اللهم حببنا الى الحق و حببه الینا و جنبنا من الباطل و بغضه الینا ... و بعد فاعلم ايها البر التقى نفعنى الله بک و نفعک بی و جعل حبل اخائنا متصلا ... ان لكل منا على الآخر حقوقا ... و قد اكد ذلك ما ذكره الاخ فی كتابه الینا ... انا ان كتمنا منفعتك طالبتنا يوم القيامة فنحن نذكرهنا وجها واحدا ... . انجام: و اخرجنا عن عداد الجاهلين انه اكرمين الاكرمين ... و ههنا نقطع الكلام ... و وفقه لمرضاته. [الذريعة 392/4]

نسخه‌های خطی این اثر

18 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
2673 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 37 شناسنامه ←
2
رضوی
مشهد
22564 نورالدین بن شریف حسینی شوشتری 982ق نستعلیق 16 شناسنامه ←
3
ملک
تهران
804/8 عطاء الله بن ابراهیم بن عداقه قرن 11، برای پسر عمش شیخ احمد بن محمد بن بدرالدین عداقه نسخ 18 شناسنامه ←
4
امام عصر
شیراز
337/1 حبیب الله بن علی اکبر حسینی چهار شنبه 18 ربیع الاول 1039ق - 7 شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
20671 بهاءالدین محمد بن محمد باقر مختاری حسینی نایینی دهه دوم رمضان 1100ق نسخ 14 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
2965/6 بی‌کاتب یک‌شنبه 16 شعبان 1100ق نسخ 14 شناسنامه ←
7
گلپایگانی
قم
4903/2-24/203 سیدعبدالکریم بن سید محمدجواد بن عبدالله بن نورالدین بن سید نعمت الله 29 جمادی الاول 1107ق نسخ 13 شناسنامه ←
8
ملک
تهران
1858/9 عبد الله بن محمد هادی بن سلطان محمد جمعه 14 جمادی الثانی 1115ق نسخ 16 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
8087/4 ابوالخیر بن عبدالله طالقانی 1150ق نسخ 10 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
1292/12ط بی‌کاتب قرن 13 نسخ 20 شناسنامه ←
11
رجائی مغزی (کتابخانه)
مشهد
بدون شماره/2 محمد ابراهیم بن عباس علی 1215ق - - شناسنامه ←
12
ملک
تهران
1660/1 رضا 1222ق نسخ - شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
10870/2 بی‌کاتب 1264ق نسخ 14 شناسنامه ←
14
ملی
تهران
2125/27 محمد بن حسام جزائری 1270ق - 13 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
1213/20-طباطبائی عبدالعظیم بن مشهدی رحیم آجرلو کهکی 1272ق نستعلیق 13 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
21508 محمد مهدی بن محمد هادی 1279ق نسخ 12 شناسنامه ←
17
مرکز احیاء
قم
2272/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 17 شناسنامه ←
18
مرعشی
قم
1259/2 غلام رضا بن محمد حسین اصفهانی بی‌تاریخ نسخ 10 شناسنامه ←