تقسیم موجودات

● تقسیم موجودات = موجودات و اقسام آن / فلسفه / فارسی taqsīm-e mowjūdāt = mowjūdāt va aqsām-e ān نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) گفتاری فارسی و فلسفی است که به تقسیم موجودات پرداخته و عمده بحث آن در باره واجب و مباحث مربوط به آن است که مختصر و عالمانه به آن پرداخته است. رساله فاقد بخش‌بندی خاصی است. در پایان با عنوان «گفتی، گوئیم» برخی از اشکالات محتمل را مطرح و بدان پاسخ داده است. قسمت انتهای این رساله بحث درباره اثبات واجب به طریق مناظره است که در برخی نسخه‌های مجزا و با همین عنوان معرفی شده است و این قسمت از بحث در نسخ موجود در دنباله بحث تقسیم موجودات و مباحث دیگر آن آمده است و معلوم نیست آیا جدا تألیف شده و یا یک تألیف است. در آثار و احوال خواجه نیز مجزا معرفی شده با تذکر این که در دنباله اقسام موجودات هست. آغاز: بسمله. قال مولانا سلطان الحكماء نصيرالملة ... اندر قسمت موجودات و اقسام آن به نزدیک علما از دو گونه بود یا اولی دارد یا ندارد. اول را محدث خوانند و دویم را قدیم. اما قدیم ذات خدایتعالی بود و صفات او و اشعریان گویند: هشت صفت با ذات او قدیم است: قدرت، علم، حیات، ... آغاز قسمت دوم: مسئله در اثبات واجب الوجود بطریق مناظره. اگر واجبی نبود هیچ موجودی نبود. اما موجودی هست پس واجبی هست. بیان شرطیه آنست که موجود یا واجب بود یا ممکن و ممکن نتواند بود تا غیر او نبود ... انجام: انجام قسمت اول: چرا باید که او در دو زمان قطع کند چه او خود برای جسمیت تنها در دو زمان قطع میکند برای خمس آن میل خمس هشت زمان با دو اصل اضافت کرد آن راست بود. انجام قسمت دوم: گفتی چون همه اقسام باطل شد ثابت شد که واجب نبود. گوئیم اقسام منحصر نبود چه اگر وجود سلبی باشد خارج بود ازین قسمتها و بر تقدیر تسلیم صرف حصر فساد لازم نیاید و بالله العصمة و التوفيق. چاپ: به کوشش آقای مدرس رضوی، در مجموعه مسائل خواجه، 1335ش [نسخه‌های منزوی 765/2؛ خواجه طوسی مدرس رضوی ص 261؛ فهرستواره منزوی 111/6]