تفسیر منافع الاعضاء لجالینوس

● تفسیر منافع الاعضاء لجالینوس / طب / عربی tafsīr-u manāfi‘-il a‘dā’ li-jālīnūs ؟ نیشابوری، عبدالرحمن بن علی، - 470 ؟ قمری neyšābūrī, ‘abd-or-rahmān-e-bn-e ‘alī (- 1078) وابسته به: منافع الاعضاء؛ جالینوس (129-199) گویا تألیف ابن ابی صادق نیشابوری. متن این کتاب در مجموعه شماره 4914 دانشگاه هست و جز متنی است که در شرح ابوالفرج عبدالله بن الطيب بر آن که آن هم در دانشگاه به شماره 5468 (نشریه 438/4، فهرست میکروفیلمهای دانشگاه ص 309) هست دیده می‌شود چه آن در تشریح است (مجلة معهد المخطوطات 2/5 ص 290). این شرح دارای عنوان‌های «قال جالینوس - قال المفسر» است. در آن از صاحب المائة و کتاب «اظهار حکم الله تعالى في خلق الانسان» او و از صاحب القانون نقل شده است. دارای هفده «مقاله»: 1. منافع اجزاء الید، در هشت تعلیم؛ 2. منافع اجزاء الید، در ده تعلیم؛ 3. منافع اجزاء الرجل، در دوازده تعلیم؛ 4. منافع آلات الغذاء، در سیزده تعلیم؛ 5. منافع آلات الغذاء، در نه تعلیم؛ 6. منافع آلات النفس، در سیزده تعلیم؛ 7. منافع آلات النفس، در هفده تعلیم؛ 8 منافع اجزاء الراس و الدماغ، در هفت تعلیم؛ 9. منافع اجزاء الراس و الدماغ، در هشت تعلیم؛ 10. منافع اجزاء العين، در نه تعلیم؛ 11. منافع اجزاء الحواس الاربعة الاخر و سایر اجزاء الوجه، در هیجده تعلیم؛ 12. منافع آلات الصلب، در هشت تعلیم؛ 13. منافع الکتفین و ما بقى من الآلات الصلب، در هشت تعلیم؛ 14. منافع اعضاء التناسل، در هشت تعلیم؛ 15. منافع اعضاء التناسل، در نه تعلیم؛ 16. منافع الآلات العامية للبلدان كالاعصاب و العروق و الشرايين، در شانزده تعلیم؛ 17. منفعة هذا الفن من العلم و الاحوال الاعضاء جملة، در سه تعلیم. متن این کتاب را حبیش ترجمه کرده و حنین بن اسحاق اصلاح نمود (ابن القفطی، ابن الندیم). ابن ابی صادق نیشابوری تفسیری بر این کتاب دارد (گویا همین نسخه ما) که در 459 ساخته است (همانجا 22/2) ولی چلبی در کشف الظنون از همین کتاب نقل می‌کند که او آن را هنگامی که از ایران به بازرگانی به شام رفته بود به سال 632 (؟ !) ساخته است و پیش از وی کسی آن را شرح نکرده بود. ولی چنین چیزی در این نسخه دیده نشد. یک نسخه از این در کتابخانه ملی پاریس (ش 2854) هست، مورخ 885 (بروکلمن 205/1 و 484 ذیل 368/2 و 886) (افشار - دانش پژوه) [دنا 188/3]