تفسیر سورة الفاتحة

● تفسیر سورة الفاتحة = تفسیر سورة الحمد = حاشیة حاشیة الکشاف / تفسیر / عربی tafsīr-u sūrat-il fātiḥa = tafsīr-u sūrat-il ḥamd = ḥāšīyat-u ḥāšīyat-il kaššāf ؟ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (- 1542) وابسته به: حاشیة الکشاف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816) حاشیه‌ای است احتمالاً از میر غیاث الدین منصور دشتکی بر حاشیه میر سید شریف بر کشاف زمخشری. مؤلف در توضیح عبارت محشی اول «قوله لأنها نزلت بمکة حین افترضت الصلاة» می‌گوید: بیشتر مفسران بر این باورند که سوره مبارکه حمد نخستین سوره‌ای است که در مکه مکرمه نازل شده و بار دیگر هنگامی که بیت الله الحرام به عنوان قبله تعیین شد در مدینه نازل گردید. سپس به ذکر اسامی مختلف سوره و معانی آنها پرداخته است. وی درباره تسمیه می‌گوید: همه مسلمین معتقدند که آن در سوره نمل جزء آیه است ولی در اوایل سوره‌ها اختلاف نظر دارند. برخی چون سعید بن جبیر، زهری، عطاء، ابن المبارک، شافعی و طرفدارانش آن را به تنهایی یک آیه دانسته‌اند و طبق این نظر بسمله 113 آیه از آیات قرآن را تشکیل می‌دهد و عده‌ای مانند ابن مسعود، و مالک آن را جزء قرآن نمی‌دانند. ابوحنیفه و پیروانش نیز بر همین عقیده‌اند، ولی حنفیان متأخر در تمام قرآن آن را یک یا به قولی 113 آیه دانسته‌اند. آغاز: قال السید رحمه الله علم التفسير هو علم يبحث فيه عن احوال کلام الله تعالى المجيد من حيث دلالته على مراده. اقول: فيه بحث اما اولا فلان علم التفسير على ما هو المشهور عند الجمهور علم مدون [دنا 151/3]