تفسیر آیة الکرسی

● تفسیر آیة الکرسی / تفسیر / عربی tafsīr-u āyat-il kursī حسینی، محمد بن ابی الصفا، ق 11 قمری hoseynī, mohammad ebn-e ab-es-safā (- 17c) تاریخ تألیف: 1002ق در مقدمه تألیف دیگرش (حاشیه تفسیر بیضاوی) نام خود را صدر الدین محمد بن ابی الصفاء بن یونس حسینی آورده و نیز از استاد خود محمد سنوجردی یاد می‌کند. مؤلف در رساله حاضر (و در حاشیه تفسیر بیضوی) از حاشیه عصام اسفرائنی بر انوار التنزیل بسیار یاد می‌کند و همچنین از بیضاوی و امام رازی به تکرار نقل و بر امام خرده‌گیری دارد. وی در تفسیر «الحی القیوم» و در ضمن تحقیق درباره «حیات» سخن امام رازی را (که حیات را به معنی کمال می‌داند و می‌گوید: «الذی عندی فی هذا الباب ان الحی فی اللغة ليس عبارة عن هذه الصفة بل كل شيء كان كاملا فی جنسه كان حیا ...»)، به تفصیل نقل و رد می‌کند و مؤلف خود حیات و دیگر صفات را مشترک لفظی می‌داند و برای آنها در مورد خالق حقیقتی خاص و غیر مشابه با دیگران قائل است. وی می‌گوید: «اشتراک لفظی صفات بین خالق و مخلوقین را یکی از استادان بزرگ (= كبراء استادینا) در یکی از تألیفات خود اثبات کرده». مقصود او ظاهراً مولی رجبعلی تبریزی و رساله اوست در اشتراک لفظی وجود دارد. در دیباچه حاشیه انوار التنزیل بیضاوی - تألیف دیگر مؤلف رساله حاضر که جزء مجموعه جای سخن است - مؤلف از استاد خود «مولانا ناصر الشریعه و التقوى و الدين محمد لاسنوجردی» نام می‌برد و می‌گوید بیشتر کتاب انوار التنزیل بیضاوی را در نزد او خوانده و فوائد او را می‌نوشته است. هم از آن کتاب (حاشیه تفسیر بیضاوی) معلوم می‌شود که مؤلف از «ماتریدیه» است و نیز معلوم می‌شود که وی با عقاید صوفیه آشنا ــ و شاید به آن مایل ــ بوده است. (عبدالحسین حائری) [دنا 108/3]