تفريد الاعتماد فی شرح تجريد الاعتقاد

● تفريد الاعتماد فی شرح تجريد الاعتقاد / کلام و اعتقادات / عربی tafrīd-ul i‘timād fī š.-i tajrīd-il i‘tiqād بهشتی اسفراینی، محمد بن احمد، - 749 قمری beheštī esfarāyenī, mohammad ebn-e ahmad (- 1349) وابسته به: تجرید الاعتقاد = تجرید العقاید = تجريد الكلام فی تحرير عقايد الاسلام؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) اهدا به: امیر ابوالرضا شیخ محمد بن امیر منصور ناصدر الدین بتکچی اسفراینی تاریخ تألیف: 741ق؛ محل تألیف: اسفراین شرحی است تحقیقی در بیان مشکلات و معضلات کتاب «تجرید العقاید» خواجه نصیرالدین طوسی که متن و شرح با رموز «م-ش» تفکیک شده است. از سخن بهشتی در دیباجه برمی‌آید که از شرح علامه حلی بر تجرید و هیچ شرح دیگر آگاه نبوده بنا بر این شرح شمس الدین اصفهانی را نیز ندیده است و از طرفی پاره‌ای از عبارات این شرح (= در مبحث امامت) در شرح تجرید اصفهانی ـ بدون تصریح به نام گوینده ـ دیده می‌شود بنابراین احتمال می‌رود شرح اصفهانی پس از این شرح تألیف شده باشد. بهشتی در بیشتر مباحث سؤال و جواب‌هایی آورده است. آغاز: بسمه الحمدلله الفیاض الجود وهاب الوجود ... اما بعد فیقول المفتقرالی الله الغنی محمد البهشتی الاسفراینی لما كانت العوارف الحقیقه هی المعارف ... و كان كتاب تجرید الاعتقاد من تصانیف المولی ... نصیر الحق والدین محمد الطوسی ثم المشهدی قدس الله سره فیها مع غایة صغر حجمه ... جامعا لامهاتها و مهماتها ... لكن هذا الكتاب الذی هولب الالباب بسبب البیانات المعجزه و العبارات الموجزه الجاریه مجری الالغاز ... صار مماقیل فیه جل جنابه ان يكون شریعة لكل وارد ... و لم يوجدله شرح به ینحل الفاظه و ینكشف الغازه ... القی الله سبحانه الى للعنایة الازلیه ... ان اشرحه وافیا بجملة هذه الخصائل ... و اسمیه تفرید الاعتماد فی شرح تجرید الاعتقاد.. قال اما بعد حمد واجب الوجود ... و علی اكرم احبائه لما كان تجرید مسائل الكلام با وجز الكلام و ترتیبه ایاها علی ابلغ النظام. انجام: سؤال لو شرط الامر بالمعروف بتجویز التاثیر و انتفاء الضرر لما وجب علی النبی (ص) امر الكفار بالایمان ... جواب الكلام فی المعروف الواقع فی الشرع بعد ثبوت الشرع بلغ بطریقته الخاص لا فی المعروف مطلق و الحمدلله الذی هدانا لهذا و ما كنا لنهتدی لولا ان هدانا الله. و كان فراغ مؤلفه من نقله من السواد الى البیاض یوم الاحد الثانی و العشرین من ربیع الآخر لسنة احدی و اربعین و سبعمأة ببلدة اسفراین شكرالله جمیل مساعیه و قدر حصول مباحثه و غفر لذنوبه و مساویه آمین. [دنا 81/3]