تعلیقات حاشیة الخفری علی شرح التجريد

● تعلیقات حاشیة الخفری علی شرح التجريد / كلام و اعتقادات / عربی ta‘līqāt-u ḥāšīyat-il xafrī ‘alā š.-it tajrīd مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، 1037؟ - 1127 قمری masīhā fedeškū’ī, mohammad masīh ebn-e esmā‘īl (1628 - 1715) وابسته به: حاشية شرح التجريد الجديد = حاشیه بر شرح الهیات تجرید = تعلیقه بر الهیات شرح تجرید؛ خفری، محمد بن احمد (-957) حاشیه متوسطی است با عناوین «قوله - قوله» بر حاشیه خفری بر شرح تجرید العقاید قوشچی و نزدیک به روش تعلیقات آقا جمال خوانساری تألیف شده و همانند او در بیشتر مسائل، عبارات میرزا ابراهیم فرزند صدرالمتالهین را نقل و رد کرده با این فرق که بر خلاف آقا جمال که با تجلیل از او یاد می‌کند و پس از ذکر او با عنوان «الفاضل المعاصر»، جمله «دام ظله العالی» یا «سمله الله» می‌آورد، فسایی او را با عنوان «بعض الفضلاء» یاد می‌کند بدون هیچ گونه تجلیل یا احترام و گاه نیز او را به «نفهمیدن» منسوب می‌دارد. در مسئله حدوث و قدم، در رد حدوث دهری کوشیده و خود قایل به زمان موهوم شده است. مسئله مزبور را به تفصیل نگاشته و در پایان آن گفته است: «این قسمت را می‌توان رساله‌ای جداگانه قرار داد». از صدرالمتألهین و حواشی خفری (فخرالدین سماکی حسینی) و لاهیجی نقل کرده است. آغاز: بسمله. نحمدک یا من هو لسلوک مقاصد التجريد نصير ... و بعد فيقول ... محمد مسيح بن اسمعيل الفسوى انى كنت برهة من الزمان مشغولا بمطالعة الحواشى التى علقها العلامة الخفرى على المقصد الثالث من الشرح الجديد للتجريد. انجام: و يرد على الدفع ايضا ما اوردناه على ذلك الجواب من عدم كفاية ... فبعد التامل في المقام و الاحاطة باطراف الكلام يظهر ان الدست للمعتزله فتامل [دنا 55/3 (11 نسخه)]