تشریقات

● تشریقات = تشریفات / عرفان و تصوف / فارسی Tašrīqāt = Tašrīfāt عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736؟ قمری ‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad ( - 1336) در دیباچه نام مؤلف یاد نشده در آخر برخی نسخه‌ها آمده: «تمت هذه الرسالة من مصنفات شیخ عبدالرزاق الکاشی قدس الله سره العزيز» و این می‌نماید که مقصود همان عارف معروف قرن 8ق کمال الدین عبدالرزاق کاشانی باشد لیک در مدارک موجود برای او چنین تألیفی ذکر نشده است. صاحب الذریعه (ج 4 ص 190) این نسخه را دیده و به سهو القلم مؤلف این رساله را عبدالرزاق لاهیجانی (-1071 ق) دانسته و برخی فهرست‌نگاران نیز چنین کرده‌اند. در کتاب لباب الالقاب صفحه 58 ترجمه احوال کمال الدین عبدالرزاق را آورده است، لیکن تألیفی برای او یاد نکرده است. مشرب عرفانی و سبک نگارش رساله اسلوب و مذاق با کمال الدین عبدالرزاق معروف ملایمت دارد. این رساله در سلوک است که در آن نکات عرفانی را با تأیید به ادله شرعی و شواهد ذوقی به خامه ادبی نگاشته است. مؤلف در دیباچه مقصود از این رساله را چنین بیان نموده است: «بدان حق جل و علا برای اظهار جمال خویش حقایق اعیان و اکوان مهیا فرموده و در هر یک به قدر صفای استعداد او وصفی از اوصاف خود بنمود و حقیقت انسان را قبول تمامت کمالات بخشید و خلاصه این نوع و زبده هر دو کون محمد مصطفی را ص ع برگزید و قدر او را به خلعت محبت تام خود بیاراست تا به طلب شهود و جمال مطلق او برخاست» تا آنجا: «و خواست تا همه را به نور وصل معشوق حقیقی رساند و از ظلمت حجاب برهاند پس نظر بر اصلاح نفس گماشت قسطی از محبت او را ارزانی داشت چه حصول مقصود موجود او منوط یافت و امور معبود به قوه صحت او مضبوط و چون او به اغلال علایق و عوایق رنجور بود و بدان سبب از قرة العین خویش مهجور که فلاتعلم نفس ما اخفى لهم من قرة اعین جهت و صحت و قوه وی از توحید و عدل و محبت مثلثی ترکیب کرد»؛ تا آنجا: «و این رساله مشتمل است بر اجزای آن مثلث». این رساله مرتب است بر یک «مقدمه» و سه «قسم» و «خاتمه»: مقدمه در بیان منابع توحید و عدل و محبت در سه «لمعه»؛ قسم 1. توحید، ضمن پنج «تشریق» (در بیان حقیقت توحید و اقسام آن)؛ قسم 2. عدالت، مشتمل بر پنج «تشریق» (حقیقت عدالت و اقسام آن عدالت نفس به حسب قوا، عدالت به نسبت با حضرت حق، عدالت سلطان به نسب با رعیت، عدالت به نسبت با جانب و بیگانگان، عدالت به نسبت با متعلقان و خویشان)؛ قسم 3. محبت، در عنوان شش «تشریق» (محبت و اقسام آن، محبت حق با خود، محبت بنده با خود، محبت بنده با حق تعالی، محبت حق با بنده، محبت خلق با یکدیگر)؛ خاتمه در وصف موحد محب عادل و بیان طریقت او. (مهدی ولائی) آغاز: بسملة، الحمد لله الذى تجلى لذاته فى مظاهر صفاته، و أحب بجماله الظهور فافاض من وجهه النور ... اما بعد، بدان که حق، جل و علا ــ برای اظهار جمال خویش حقایق اعیان و اکوان مهیا فرمود انجام: و بقدر تقرب تو قربت او زیادت شد، عن الله ــ تعالى ــ من تقرب إلى شبرا تقربت إليه ذراعا و من تقرب إلى ذراعا تقربت إليه باعا و من أتانى مشيا أتيته هرولة ... و ان حصلت على وصف تعقبه ×× مستعجلا كل وصف منه مستبقا چاپ: در مجموعه رسائل و مصنفات کاشی (تهران، میراث مکتوب)؛ به کوشش غلامرضا پرنده و موسی الرضا باشتنی، در مجموعه رسائل خطی، دفتر سوم، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی [فهرستواره منزوی 108/6 با انتساب به عبدالرزاق کاشانی و اشاره به عبدالرزاق لاهیجی؛ الذریعه 190/3، نسخه‌های منزوی 1090/2]