شناسنامه کتابشناختی اثر
تشریح الافلاک
tašrīḥ-ul aflāk
270
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/15193
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #15193
پدیدآور / مؤلف:
شیخ بهائی، محمد بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
قرن 11
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 8، ص 252
تا 267
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
هیئت
اهدا / به درخواست:
شاه طهماسب صفوی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است.
آغاز اثر
« بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ... »
انجام اثر
« فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً. »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11)
قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11)
حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083)
تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12)
تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12)
معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100)
شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100)
التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145)
ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151)
نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188)
شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13)
لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13)
شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14)
شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14)
شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338)
حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355)
التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن
شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن
معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود
شرح تشریح الافلاک
حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس)
تشریح الافلاک (ترجمه)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149
ريحانة الأدب 308/3 و 301/3
معجم المطبوعات 2: 1263
مشترک پاکستان 195/1-201
علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3)
علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29
بروکلمان 415/2
كشف الحجب 123
ايضاح المكنون 290/1
مكتبة اميرالمومنين 225/1
معجم المؤلفين 242/9
کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202
دنا 1191/2-1197
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تشریح الافلاک / هیأت / عربی
tašrīḥ-ul aflāk
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی
تاریخ تألیف: قرن 11
رسالهای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است.
آغاز: بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ...
انجام: فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً.
چاپ: مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص
[الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149؛ ريحانة الأدب 308/3 و 301/3؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ مشترک پاکستان 195/1-201؛ علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3)؛ علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29؛ بروکلمان 415/2؛ كشف الحجب 123؛ ايضاح المكنون 290/1؛ مكتبة اميرالمومنين 225/1؛ معجم المؤلفين 242/9؛ کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202؛ دنا 1191/2-1197]
شرح و حواشی:
1- شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11)
2- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11)
3- قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11)
4- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11)
5- حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
6- شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083)
7- تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12)
8- تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12)
9- معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100)
10- شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100)
11- التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145)
12- ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151)
13- نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175)
14- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188)
15- شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13)
16- لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13)
17- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14)
18- شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14)
19- شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338)
20- حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355)
21- التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن
22- شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن
23- معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود
24- شرح تشریح الافلاک
25- حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس)
26- تشریح الافلاک (ترجمه)
نسخههای خطی این اثر
270 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 151 |
وزیری
یزد
|
488/5 | بیکاتب | 15 صفر 1262ق | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 152 |
رضوی
مشهد
|
12235/3 | بیکاتب | 1263ق | شکسته، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 153 |
فاضل
خوانسار
|
412 | محمد صالح بن محمد رفیع طبیب رشتی | 12 شوال 1263ق | نستعلیق، شکسته | 21 | شناسنامه ← |
| 154 |
مسجد اعظم
قم
|
3272/2 | بیکاتب | 1263ق | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 155 |
مرعشی
قم
|
7511/4 | میرزا حسن بن مؤمن پاشاکجوری | 1263ق | نستعلیق | 12 | شناسنامه ← |
| 156 |
مرعشی
قم
|
6313/1 | محمد مهدی خونساری اصفهانی | ذیحجه 1263ق، به دستور میرزا محمد مهدی جیلانی | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 157 |
دانشگاه
تهران
|
3090/4-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 158 |
مرعشی
قم
|
12411/2 | محمد حسین بن حاجی رضا | شعبان 1263ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 159 |
دائرة المعارف
تهران
|
1/1 | محمد لاری بن کربلایی احمد | 18 شعبان 1263ق | نسخ | 24 | شناسنامه ← |
| 160 |
ملی
تبریز
|
3385/4 | بیکاتب | رجب 1265ق | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 161 |
رضوی
مشهد
|
9919/2 | بیکاتب | 1265ق | نسخ | 69 | شناسنامه ← |
| 162 |
ملک
تهران
|
3275/2 | بیکاتب | پنجشنبه 8 صفر 1265ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 163 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
243/1 | سید محمد علی موسوی مدعو به گلستانه | یکشنبه از رجب 1266ق | نستعلیق | 12 | شناسنامه ← |
| 164 |
دانشگاه
تهران
|
3371/2 | محمد بن محمد صادق خوانساری | 18 شعبان 1266ق | نستعلیق | 38 | شناسنامه ← |
| 165 |
رضوی
مشهد
|
27497 | محمد مهدی بن ملاجعفر قلی | 1266ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 166 |
مرکز احیاء
قم
|
411/1 | ملا حسن بن حیدر | یکشنبه 2 جمادی الثانی 1267ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 167 |
ملی
تهران
|
3687/2 | ابوالفضل بن محمد صادق بن محمد محمدی طالقانی تبریزی | 1267ق | نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 168 |
گلپایگانی
قم
|
6238/4-31/118 | محمدصادق مراغی | 20 ربیع الاول 1267ق | نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 169 |
مرعشی
قم
|
7858/2 | محمد علی بن محمد حسن نائینی | 1269ق، برای آخوند ملا عبد الجواد | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 170 |
رضوی
مشهد
|
25477 | محمد بن رجب علی مشهدی | 1269ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 171 |
گلپایگانی
قم
|
5451/3-27/121 | محمدبن زین العابدین حسینی تفرشی قمی غرهئی | جمعه 19 رمضان 1270ق | نستعلیق | 32 | شناسنامه ← |
| 172 |
تربیت
تبریز
|
49 | محمد هاشم تبریزی | 1270ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 173 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
102/2 | ابراهیم بن محمد کاظم خراسانی | رمضان 1271ق | نستعلیق، نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 174 |
الهیات
تهران
|
78/1 | محمد صالح بن قاسم خراسانی | 1274ق | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 175 |
وزیری
یزد
|
2801/3 | محمد هادی بن ملا مصطفی | ذیحجه 1274ق | - | - | شناسنامه ← |
| 176 |
مرعشی
قم
|
12475/2 | محمد جعفر موسوی | 3 ذیحجه 1274ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 177 |
مرکز احیاء
قم
|
1308/1 | بیکاتب | 19 ربیع الثانی 1275ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 178 |
ملی
تبریز
|
3462 | صدرالدین | 5 ربیع الاول 1276ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 179 |
مرکز احیاء
قم
|
1831/4 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 180 |
ادبیات
تهران
|
356/5 | حسین حسینی | 26 جمادی الاول 1276ق | نسخ | - | شناسنامه ← |