نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تشریح الافلاک

tašrīḥ-ul aflāk
270 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/15193
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #15193
تاریخ و سده تألیف: قرن 11
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 8، ص 252 تا 267
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: هیئت
اهدا / به درخواست: شاه طهماسب صفوی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است.
آغاز اثر
« بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ... »
انجام اثر
« فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11) قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11) حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030) شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083) تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12) تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12) معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100) شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100) التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145) ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151) نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188) شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13) لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14) شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14) شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338) حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355) التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود شرح تشریح الافلاک حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس) تشریح الافلاک (ترجمه)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149 ريحانة الأدب 308/3 و 301/3 معجم المطبوعات 2: 1263 مشترک پاکستان 195/1-201 علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3) علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29 بروکلمان 415/2 كشف الحجب 123 ايضاح المكنون 290/1 مكتبة اميرالمومنين 225/1 معجم المؤلفين 242/9 کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202 دنا 1191/2-1197

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تشریح الافلاک / هیأت / عربی tašrīḥ-ul aflāk شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621) اهدا به: شاه طهماسب صفوی تاریخ تألیف: قرن 11 رساله‌ای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است. آغاز: بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ... انجام: فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً. چاپ: مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص [الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149؛ ريحانة الأدب 308/3 و 301/3؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ مشترک پاکستان 195/1-201؛ علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3)؛ علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29؛ بروکلمان 415/2؛ كشف الحجب 123؛ ايضاح المكنون 290/1؛ مكتبة اميرالمومنين 225/1؛ معجم المؤلفين 242/9؛ کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202؛ دنا 1191/2-1197] شرح و حواشی: 1- شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11) 2- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11) 3- قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11) 4- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11) 5- حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030) 6- شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083) 7- تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12) 8- تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12) 9- معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100) 10- شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100) 11- التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145) 12- ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151) 13- نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175) 14- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188) 15- شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13) 16- لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13) 17- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14) 18- شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14) 19- شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338) 20- حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355) 21- التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن 22- شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن 23- معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود 24- شرح تشریح الافلاک 25- حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس) 26- تشریح الافلاک (ترجمه)

نسخه‌های خطی این اثر

270 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
211
ملک
تهران
3279/2 بی‌کاتب 28 رجب 1096ق نستعلیق - شناسنامه ←
212
ملی
تهران
3017/1 محمد بن محمد باقر مدعوبه سعید 1095ق - 8 شناسنامه ←
213
دائرة المعارف
تهران
833/1 محمود بن ابراهیم نجفی پنج‌شنبه 1095ق نسخ 42 شناسنامه ←
214
مجلس
تهران
4884/3 بی‌کاتب شنبه جمادی الاول 1094ق نستعلیق 13 شناسنامه ←
215
مسجد اعظم
قم
3077/1 عبداللطیف بن حسین بن محی الدین بن عبداللطیف 15 ربیع الاول 1092ق نسخ 14 شناسنامه ←
216
گلپایگانی
قم
2730/2-14/180 محمد شفیع 1092ق نسخ 20 شناسنامه ←
217
مجلس
تهران
6808/3 بی‌کاتب 1091ق نسخ 9 شناسنامه ←
218
مرعشی
قم
863/1 محمد صالح بن علینقی بن محمد تقی بن ثانی پنج‌شنبه ربیع الثانی 1090ق نستعلیق 9 شناسنامه ←
219
دائرة المعارف
تهران
869/1 محمد اشرف بن حاجی محمد یزدی 1089ق نسخ 12 شناسنامه ←
220
نواب
مشهد
6/11 محمد فاضل بن محمد مهدی مشهدی 1087ق نستعلیق 8 شناسنامه ←
221
رضوی
مشهد
27239 بی‌کاتب 1087ق نسخ - شناسنامه ←
222
بیات، عبدالحسین
اراک
16/1 صدرالدین محمد ذیحجه 1084ق نستعلیق 20 شناسنامه ←
223
مجلس
تهران
10670/1 صدرالدین ذیحجه 1084ق نسخ 38 شناسنامه ←
224
مرکز احیاء
قم
261/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
225
فاضل
خوانسار
228/2 بی‌کاتب با تاریخ 1078ق نسخ 44 شناسنامه ←
226
ملک
تهران
4389/3 بی‌کاتب 1077ق نستعلیق 6 شناسنامه ←
227
مرعشی
قم
9234/1 محمد رضی محمد هاشم موسوی یک‌شنبه 19 ربیع الاول 1075ق نستعلیق 9 شناسنامه ←
228
ملی
شیراز
53-ح /428/3 محمد علی بن محمد علی مازندرانی رجب 1075ق نسخ 29 شناسنامه ←
229
مدرسی
یزد
بدون شماره/3 محمد اشرف بن محمد هادی یزدی صفر 1073ق نسخ 10 شناسنامه ←
230
مجلس
تهران
641/2-طباطبائی محمد هادی ... 1073ق - 20 شناسنامه ←
231
گلپایگانی
قم
155/5-1/155 باقر بن حیدر حسینی آخر رمضان 1071ق نسخ 8 شناسنامه ←
232
گلپایگانی
قم
2 /7653-51/113 محمد علی جمعه 18 جمادی الثانی 1071ق نسخ 7 شناسنامه ←
233
دانشگاه
تهران
2246 عبدالله بن سلام الله جنیدی شیرازی 13 شوال 1068ق نسخ 29 شناسنامه ←
234
دانشگاه
تهران
987/4 بی‌کاتب شعبان 1067ق نستعلیق 9 شناسنامه ←
235
مرعشی
قم
4672/2 عبد الجلیل بن واثقی صابری 1066ق نسخ 9 شناسنامه ←
236
مرعشی
قم
10040/2 جعفر بن سلیمان دشتیاضی قائنی اواخر ربیع الاول 1065ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
237
رضوی
مشهد
22966 حاج محمد بن محمد تبریزی 2 شوال 1065ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
238
ملی
تهران
3089/1 بی‌کاتب 1062ق نسخ 17 شناسنامه ←
239
علامه طباطبائی
شیراز
1693/4 محمد نصیر گیلانی 1057ق نستعلیق 12 شناسنامه ←
240
مرعشی
قم
696/2 محمد محسن بن محمد حسین سلیمی مازندرانی 1055ق نسخ 21 شناسنامه ←