نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تشریح الافلاک

tašrīḥ-ul aflāk
270 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/15193
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #15193
تاریخ و سده تألیف: قرن 11
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 8، ص 252 تا 267
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: هیئت
اهدا / به درخواست: شاه طهماسب صفوی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است.
آغاز اثر
« بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ... »
انجام اثر
« فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11) قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11) حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030) شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083) تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12) تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12) معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100) شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100) التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145) ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151) نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188) شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13) لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13) شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14) شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14) شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338) حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355) التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود شرح تشریح الافلاک حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس) تشریح الافلاک (ترجمه)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149 ريحانة الأدب 308/3 و 301/3 معجم المطبوعات 2: 1263 مشترک پاکستان 195/1-201 علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3) علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29 بروکلمان 415/2 كشف الحجب 123 ايضاح المكنون 290/1 مكتبة اميرالمومنين 225/1 معجم المؤلفين 242/9 کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202 دنا 1191/2-1197

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تشریح الافلاک / هیأت / عربی tašrīḥ-ul aflāk شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621) اهدا به: شاه طهماسب صفوی تاریخ تألیف: قرن 11 رساله‌ای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» است: مقدمة العالم الجسمانی كرة منضدة من ثلث عشرة كرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السيارة؛ 3. الحركات و ما يتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما يتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5. الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندية. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146 تا 149) یاد شده است. آغاز: بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفكرين في خلق السموات و الارض و اختلاف الليل و النهار ... انجام: فظل القياس ح خط سمت القبلة و هی الى خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم يتنبه له طوارق الحدثان الحمد لله رب العالمين والصلوة والسلام على محمد وآله اجمعين اولاً وآخراً. چاپ: مشار عربی 185 و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص [الذريعة 185/4-187 و 186 و 39/6 و 146/13 و 149؛ ريحانة الأدب 308/3 و 301/3؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ مشترک پاکستان 195/1-201؛ علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3)؛ علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمى العربی دمشق) 403/29؛ بروکلمان 415/2؛ كشف الحجب 123؛ ايضاح المكنون 290/1؛ مكتبة اميرالمومنين 225/1؛ معجم المؤلفين 242/9؛ کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202؛ دنا 1191/2-1197] شرح و حواشی: 1- شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل الله بن محمد (-11) 2- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب الله (-11) 3- قانون الادراک = نهاية الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11) 4- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11) 5- حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030) 6- شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083) 7- تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12) 8- تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12) 9- معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج الله بن محمد (-1100) 10- شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة الله بن اعظم (-1100) 11- التصريح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف الله (1066-1145) 12- ترشيح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151) 13- نهاية الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175) 14- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین (-1188) 15- شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13) 16- لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13) 17- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد (-14) 18- شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14) 19- شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1250-1338) 20- حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302-1355) 21- التكملة فى شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن 22- شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن 23- معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود 24- شرح تشریح الافلاک 25- حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس) 26- تشریح الافلاک (ترجمه)

نسخه‌های خطی این اثر

270 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
181
فاضل
خوانسار
242/4 محمد علی بن محمد حسن خوانساری امامی 1276 و 1277 نسخ 19 شناسنامه ←
182
الهیات
مشهد
22581/2 بی‌کاتب 22 رمضان 1277ق، حسب فرمایش پدرش ملا محمد ابراهیم نستعلیق 5 شناسنامه ←
183
عمومی
سمنان
22/6 محمد بن علی اصغر چهارشنبه رمضان 1277ق نسخ 9 شناسنامه ←
184
مجلس
تهران
15420/2 محمد حسن بن محمد علی سمنانی دوشنبه دهه اول شعبان 1277ق نسخ 11 شناسنامه ←
185
ملی
تهران
6983 بی‌کاتب 1279ق نستعلیق 12 شناسنامه ←
186
رضوی
مشهد
15737 عبدالرزاق بن صالح انصاری شوال 1280ق نستعلیق 10 شناسنامه ←
187
ملا علی خوئی (شریف)
خوی
48/2 محمد بن علی بن حسن خویی 13 صفر 1281ق نستعلیق 15 شناسنامه ←
188
گوهرشاد
مشهد
1103/4 بی‌کاتب جمادی الاول 1281ق نستعلیق 10 شناسنامه ←
189
رضوی
مشهد
12167/17 صالح حسینی 1284ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
190
عبدالعظیم
تهران
693/3 محمد حسین بن محمد مهدی دوشنبه دهه سوم جمادی الثانی 1284ق نسخ 16 شناسنامه ←
191
گوهرشاد
مشهد
2008/2 میر علی نقی بن میر کریم حسینی استرآبادی 3 رجب 1285ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
192
مدرسه خان
یزد
64 بی‌کاتب شب 9 رمضان 1286ق نسخ 23 شناسنامه ←
193
مرکز احیاء
قم
2305/1 نامشخص - - - شناسنامه ←
194
میبدی (خاندان)
کرمانشاه
148/1 علی حسینی یزدی میبدی 1283-1287 - 22 شناسنامه ←
195
رضوی
مشهد
11042/1 عبدالمؤمن سنندجی 1292ق نسخ - شناسنامه ←
196
شاهچراغ
شیراز
800/2 مرحوم محمد مهدی کجوری 1293ق نسخ 10 شناسنامه ←
197
مجلس
تهران
9534/5 بی‌کاتب 1296ق - 11 شناسنامه ←
198
امام عصر
شیراز
237/6 عبدالله بن محمد بهبهانی 1299ق نستعلیق 21 شناسنامه ←
199
گلپایگانی
قم
6206/2-31/86 بی‌کاتب قرن 14 نسخ 6 شناسنامه ←
200
طبسی
قم
571/3 محمد علی حائری سنقری قرن 14 نستعلیق 9 شناسنامه ←
201
دائرة المعارف
تهران
105/1 احمد بن شیخ الاسلام ربیع الاول 1305ق نستعلیق 12 شناسنامه ←
202
حقوق
تهران
329 - ج بی‌کاتب رمضان 1305ق نسخ 8 شناسنامه ←
203
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
123/2 بی‌کاتب 24 شعبان 1308ق نستعلیق، نسخ 9 شناسنامه ←
204
مرکز احیاء
قم
1534/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
205
رضوی
مشهد
12179 محمد جواد بن محمد علی کرمانی 27 رجب 1310ق نسخ 39 شناسنامه ←
206
رضوی
مشهد
21742 بی‌کاتب 1311ق نستعلیق - شناسنامه ←
207
رضوی
مشهد
21743 بی‌کاتب 1311ق نستعلیق - شناسنامه ←
208
گلپایگانی
قم
2319/3-12/209 احمد بن محمد علی شنبه 28 شوال 1316ق نسخ 12 شناسنامه ←
209
روضاتی
اصفهان
173/1 عبدالرحمان ساوجبلاغی 1327ق نسخ - شناسنامه ←
210
مرکز احیاء
قم
404 عصام الدین بن عبدالکریم خضرلکی حسینی 1344ق نستعلیق، نسخ 59 شناسنامه ←