تذکره قاسمیه

● تذکره قاسمیه / اخلاق / فارسی tazkere-ye qāsemīye بفرویی یزدی، محمد باقر بن محمد حسین، ق13 قمری bafrūyī yazdī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hoseyn (- 19c) مؤلف هدف خلقت انسان را اطاعت خدا و رسیدن به کمال از طریق تحصیل علم و عمل نمودن به آن و پندگرفتن از مواعظ ائمه، علیهم السلام می‌داند. بنابراین آگاهی و تذکر به مردم بعضی آیات و اخبار مربوط به برخی فروع دین و اخلاق را در این کتاب گردآوری کرده است و با نثری ساده در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه» مرتب کرده است: مقدمه در لزوم شرط نیت در تمامی عبادتها و توسل به معصومین و ذکر مقام اهل بیت علیه السلام؛ باب 1. ضرورت موعظه و فضیلت طلب علم و عمل به آن؛ 2. بیان بعضی مواعظ و پندهای لقمان؛ 3. بیان محاسبه و جهاد با نفس؛ 4. بر والدین؛ 5. صله رحم؛ 6. بیان ثواب زیارت اخوان و برادران مومن؛ 7. بیان ادخال سرور بر مومن و قضای حاجت او؛ 8 بیان شمسه‌ای از قواعد و منافی که اعضای سبعه بر آن مخلوقند و مفاسد مترقب بر آنها؛ 9. بیان جزو دویم دین فعل طاعت و اتیان به عبادات؛ 10. مجملی از احکام زکوة و خمس؛ 11. فضیلت صوم؛ 12. بیان حدیث حضرت رسول اکرم (ص) به ابوذر غفاری؛ خاتمه در وجوب استغفار و تائب شدن از معاصی و خطیئات و شرایط آن. مؤلف معاصر شیخ احمد احسایی بوده و از او با عنوان «شیخ المشایخ» و «قطب العارفین» و خطاب «سلمه الله تعالی» یاد می‌کند و به قصیده وی در مرثیه امام حسین (ع) اشاره می‌کند. در جای جای کتاب از خود با عنوان «مؤلف این اخبار و جامع این آثار، راقم این حروف، جامع این کلمات» یاد می‌کند و اشعاری را نیز ضمن بیان مطالب مثال می‌آورد و گاهی متن حدیث را تنها به فارسی ذکر می‌کند و گاه معنای آن را به همراه متن عربی حدیث می‌آورد توضیح مختصری با استفاده به کتب مختلف بیان می‌کند. از کتاب‌هائی چون «حیات القلوب، مصباح القلوب، ارشاد القلوب، مصباح الاذریعه، درر و غرر، جواهر السنیه، تفسیر برهان، ابواب الجنان» و جز آن یاد کرده است.