تذکره شعرا

● تذکره شعرا = سفینه خوشگو / تراجم / فارسی tazkere-ye šo‘arā = safīne-ye xošgū خوشگو، بندر بن داس، - 1170 قمری xošgū, bandar ebn-e dās (- 1757) تاریخ تألیف: 1137- 1147ق؛ محل تالیف: هندوستان این تذکره چنانکه جامع و مرتب‌کننده اخیر آن دری شوشتری تصریح نموده و از خود آن نیز برمی‌آید، سفینه نام داشته و قسمت دوم از چهار قسم تذکره‌ای بوده که مؤلف آن شاعری خوشگو تخلص، شاگرد میرزا محمد افضل متخلص به سرخوش (متولد به سال 1050 و متوفی به سال 1126) بوده و این تخلص را ایشان به وی داده و آن را در عصر محمد شاه هندی (مغلوب نادرشاه) در هندوستان تألیف نموده و در همان هنگام به دست قشون نادرشاه افشار افتاده و نصیب یکی از بختیاری‌ها گردیده و به سال 1228 که در اثر باران سیلی بزرگ در کوه‌های بختیاری جاری و بسیاری از خاندان‌ها را بی خانمان کرده، در شوشتر این کتاب روی اسباب‌هایی که سیل با خود می‌آورده جای گرفته و به دست یکی از اهالی آنجا رسیده، بالاخره به دست دری رسید و برحسب خواست مرحوم سید محمد بن سید عبدالکریم موسوی که از تعبیرهای دری معلوم می‌شود از علمای بزرگ آن شهر بوده و در هنگام ترتیب و تنظیم این نسخه (سال 1240) زندگانی را بدرود کرده بود، نخستین بار به جمع و ترتیب آن پرداخته و بار دوم به فرمان علیقلی خان گروسی که حاکم خوزستان گردیده مشغول تهیه فهرست و مقدمه‌ای بر آن شده ولی به‌واسطه فوت شاهزاده محمد علی میرزای دولتشاه (1237) این کار به انجام نرسید، به سال 1240 حکومت خوزستان به شاهزاده محمد حسین میرزا (حشمة الدوله) پسر دولتشاه برگزار و شوشتر را محل اقامت خویش قرار داد و در آنجا به جمع‌آوری اشعار و بحث در آنها مشغول گردید، میرزا اسمعیل خان و میرزا احمد خان که از سادات بزرگوار و در خدمت شاهزاده خدمت‌گزار بودند، نسخه اصل آب آورد این تذکره را خدمت شاهزاده برده و داستان آن را معروض داشتند، پسند خاطر گشت و گفت: دور از مروت است که چنین کتابی را به چنین وضع گذاریم الخ. آن دو عالیجناب دری را معرفی کامل کردند به‌حدی که فرمودند گذشته از وضع فهرست و ترتیب و تنظیم آن بایستی تصرف‌هایی که لازم بداند نیز در آن بنماید و آن را به نام ما مطرز و موشح گرداند. تصرف‌هایی که دری در تذکره نموده چنان است که به خوبی در همه جا از اصل ممتاز است و در این مجلد از تذکره نام 770 شاعر مرتب به حروف تهجی از الف تا یا ثبت گردیده و فهرست هر یک نوع از حروف پیش از آن گذارده شده و این تذکره شامل شرح حال و آثار شعرای گذشته و معاصر می‌باشد. دفتر نخستین این کتاب از رودکی تا کافی و درباره 362 شاعر و دومی از جامی تا شکونی گلپایگانی و درباره 811 شاعر یا تا میرزا احمد بیگ و درباره 545 شاعر و سومی درباره شعرای جدید و معاصر است. نسخه‌های گزارش شده به نوشته دری جلد دوم است و سرگذشت 770 شاعر دارد. چنین است فهرست شاعران در نسخه مجلس که آقای باستانی راد به ترتیب تهجی نوشته است و آن را «تذکره آب آورد» خوانده است: حرف الف: اکبرشاه غازی، ظفرخان احسن، عنایت خان آشنا، استغنای کشمیری، اسیر شهرستانی، اسیر لاهوری، اسیر مازندرانی، اسیر ورامینی، اسیر شیرازی، اوجی نطنزی، اوجی کشمیری، الفت خراسانی، الفت هندی، الفتی مستوفی، الفت ساوجی، قلیج خان الفتی، الفتی یزدی، الفتی مشهدی، الفتی کمره ای، امانی منجه هروی، امانی کرمانی، امانی خان زمان، امانی اصفهانی، ادهم همدانی، ادهم ترکمان، ادهم قزوینی، اشراق میرداماد، اشرف خان، اشرف معین الدین، خلیفه اسد، قاضی اسد، اسد بیک قزوینی، اسد تورانی، اسد شوشتری، میراسد الله اصفهانی، اهلی نوایی، اهلی شیرازی، انیسی کتابدار، انسی خوارزمی، انسی قندهاری، انسی ذوالقدر، ابن نصوح تاج الدین، اسمعیل باخرزی، ابن نصوح تاج الدین، اسمعیل نخشبی، کمال اسمعیل اصفهانی، اسمعیل نخشبی، ملک ابوالفتح سیستانی، شیخ نجم الدین احمد معروف مکری، خوجه میرزا احمد رازی، قاضی احمد لاغرسیستانی، احمدی، آشوب مازندرانی، آشوب همدانی، آشوبی، ابوالحسن فراهانی، سلطان اویس، امیر ابوالبرکه، ابراهیم هروی، ابراهیم اردوبادی، شیه اللهقی، شیخ ابونصر، خواجه نصیر ادیب، اسعد الدین اسعد بخارایی، اسعد شیرزای، اسعد استرآبادی، الهی اسد آبادی، الهی قمی، الهی هندی، الهی هراتی، آگهی خراسانی، اقدسی، اصلی، اظهری، افسر، سید امیرخان، آقا میر، امیری رازی، امیری سیستانی، امری اصفهانی، اعظم شاملو، افصح، اعلا، انور، افکاری، احراری، الونا بخاری، آنی کشمیری، ایما، امینا فراهانی، آرام، امینی هندوستانی، میرامین قمی، آفتی تونی، اجری، ابوتراب انجدانی، ابوتراب رازی، ارسلان مشهدی، ارشد، ایزدی، امتی تربتی، خواجه ایوب، اختری یزدی، امیدی تهرانی، آصفی قمی، آصف، میرزا اصغر طوسی، اثیرالدین اومانی، افضل کرمانی، احسان، شیخ ابوسعدی ارکالبی، اکبر دولت آبادی، ابوالقاسم میرزا، ابوالقاسم فندرسکی، میرزا اشراق بروجردی؛ حرف با: بابرشاه، بیرام خان، میرزا بیدل، بابا شاه، میرباب، باقر نجم ثانی، حاجی باقر شیرازی، باقر اصفهانی، میرزا باقر مشهدی، میرباقر نطنیزی، میرباقر بیک، میرزا باقر قاضی، باقر در جزینی، بایندرخان، بدخشی، بدرچاچی، باقر مذهب، باقر هندی، باقی نهاوندی، باقی تبریزی، باقی ختلانی، باقیا، بابا اعبدی، پرتوی شیرازی، برهمن گرجی، برهمن هندی، پستی، بسمل، بصیر، مولانا بقائی، بقائی، بقائی جانپوری، بنائی، پورحسن، بهار اصفهانی، بهاری قمی، بهاءالدین اندجانی، میرزا جان بهائی، بهرام بیک، بهرام سقا، حاجی بهرام، بهوبت بانیه، بیاضی هندی، بیان میرزا مهدی، بیانی قزوینی، بیکس غزنی، بیکسی شوشتری، بیخود سبزواری، بیخودر، بیخودی فراهی، بیخبر، بیغم، بینش، پیدا، بزمی هندی، میرزا برقی، بهادرخان؛ حرف تا: تنهای قمی، تذروی ابهری، تسکین، تسلی، تجلی، تباری، تحسین، تأثیر، تابع، تلاش، تصنیف، تسلیم، تنهای شهرستانی؛ حرف ثا: ثنائی مشهدی، ثنائی گنابادی؛ حرف جیم: جهانگیر شاه، میرزا جعفر اصفهانی، میرزا جعفر هراتی، میرزا جعفر کاشی، میرزا جعفر قزوینی، سید جعفر نوربخش، جعفر رازی، جعفر تبریزی، میرزا جعفر، جعفر بیگ، جعفر شیرازی، اللهویردیخان جعفر تخلص، جلالای نائینی، جلالی دهلی، ملک جمادی الدین، جلال الدین جلالی، جلال فراهانی، جلال طبیب، سید جلال الدین، جلیل کاشی، جمال الدین ابهری، جمال الدین اشک العطنی، جمالی کنیبو، جنون، جنونی بدخشانی، جنونی کشمیری، جنتی، جناقی قندهاری، جوهر زرگر، جودت، جویا، ملا جامی، احمد جامی، جاروب بساز، جاوید، جاهی، جدائی، جذبی، جهانخاتون، جناب اصفهانی، حسینی همدانی، حالتی جعتاثی، حالتی گیلانی، حافی، حامدی، حکیم حاذق، میرزا حاتم بیگ همدانی، حافظ شیرازی، حاجی رازی، حالی، حاتم کاشی، ملا حبیب شاه عبدالعظیمی، حریف، حزینی، حزنی اصفهانی، میر سیف الله حزنی، سید حسین حسینی، سلطان حسین، میرزا حسینی، حسین صراف، قاضی حسن خوانساری، خواجه حسین هروی، حسین مالمیری، قاضی حسن قزوینی، حسن بیگ بروجردی، سلطان حسن خلیفه، حسنخان شاملو، حسن بیگ شکرعلی، ملا حسینعلی یزدی، ملا حسنعلی شوشتری، ملا حسنی خوانساری، میرزا حسنعلی، حسن بیگ، خواجه حسن قندهاری، نجم الدین حسن بن سنجر، حسام، حسابی، حشمتی خوانساری، میر حشمتی، امیر حضوری، حقیری، حقی، حیاتی، میر حیدر، حیرانی، حیدر همدانی، حیرتی، حاجی حیدر تبریزی، میر حسینی کاشی، میرزا حاتم بیگ حاتم تخلص؛ حرف خا: امیر خسرو دهلوی، خبازی نیشابوری، خواجه کرمانی، خلقی، خلیل خلقی هراتی، خلقی، خلیل خلقی هراتی، خوشی، خلیل بیگ بیان، خسروی قهتانی، میرزا خنجر جغتائی، خواجه زاده، خروشی، خاوری، خیالی، خصابی، خازن، خصمی، خصری خوانساری، خصری لاری، خطیب؛ حرف دال: دارا، دانشمند، درویش دهکی، داعی، دوش باف، دعائی، دوائی، دستور، دلیری، درکی، دخلی، دوری، دقایق، میرزا داود، دانهی، دانش جعفری، میررضی دانش؛ حرف ذال: سید ذوالفقار، میرزا محسن ذوالفقار؛ حرف را: عبدالرحیم خان، رحمی بخاری، رفیع قزوینی، رفیع الدین کاشی، میرزا رفیع شهرستانی، رفعتی تبریزی، رافعی اسفراینی، رافعی، رافعی ارتیمانی، سید مرتضی رضی، رضی قزوینی، ملک رضی الدین، رضایی کاشی، رضائی رازی، ریاضی تربتی، ریاضی سمرقندی، رضوان، مجدالدین رشید، سلطان رشید، رشیدی، رشیدای کاشی، رونقی بخاری، رونقی بلخی، رونقی همدانی، رونق، روغنی، روح الامین، روسی ابرقو، قاضی روح الله، ردائی، رشکی قمی، رشکی همدانی، رسمی هروی، رمزی کاشی، شاه رمزی، رهی، رکن الدین، میر رکن الدین، رازی، شیخ رباعی، رجائی، رهائی، رفیقا؛ حرف زاء: زلالی خونساری، زنگی، زاغی قهوه چی، زاهد، زنبیل بیگ، ملازمانی یزدی، زلالی هروی، زین خان؛ حرف سین: سام یمرزا، سرخوش، سلیم محمد قلی، سوسنی مهاتب خان، حکیم سعید، سرمد، سالک یزدی، سالک قزوینی، سالک شیرازی، سلمان ساوجی، سلمان جابری، محمد هاشم سنجر، سنجری، سنجری قمی، سنجری ترگو، سیار، سعدالدین هراتی، سعد کل، سعدای اردستانی، سعیدای گیلانی، سیاهی تورانی، ساقی، سیری رازی، ملا سیری جرپادقانی، سیری غزنوی، سهمی، سهمی بخاری، سهوی تبریزی، سگ لوند، سبب بیک، سخن، سهراب بیگ، سامع، سرائی هندی، سرائی لاهوری، سخی کرمانی، سروری، سپهری، سلطان خان زمان، سلطان قندهاری، سودائی، سروش، سراج، سبقت، سلوکی، سهیلی، سیفی عروضی، سرودی، سایر، سابق، سقا، سید؛ حرف شین: ملا شاه، شکیبی، شکیب، شاه پور، شاه کرم، شاه باقر، شاه مراد خوانساری، شادمان، شاهکی، شاهی، شریف تبریزی، شریف آملی، خواجه شریف شیرازی، سید شریف کاشی، امام شرف الدین، شرف الدین ترشیزی، میرزا شرف جهان، ملا شوقی، شوقی شوشتری، شوقی اردستانی، شوقی ساوه ای، شرقی یزدی، شایق، شرقی قزوینی، شمس الدین بدخشانی، میرزا شمس الدین شهرستانی، شمسی یزدی، مولانا شهدی قمی، شهید غازی، میرزا محمد شفیع مازندری، میرزا شفیع، شفیعا، شفیع باخرزی، شفیعی بخاری، شجاعی دماوندی، حکیم شفائی، حکیم باقر شفایی، شعوری کاشی، شعوری مشهدی، شعوری تبریزی، ملا شکوهی همدانی، شکوئی، ملک شمال الدین، شیخ شهاب الدین، باباشوخی، شوکتی، شمخال بیک، ملا شیری، شعیب، شبابی، شانی تکلو، شتاب، ملا شیدا، میرشریف، شیرازی؛ حرف صاد: میرزا صائب، صیدی، درویش صادق، محمد صادق تویسرکانی، صدقا گاو، صادق حلوائی، میرزا صادق، صادق معالی، صاحب سیما کاشی، کاظم صاحب، میرزا صادق اردوبادی، میرزا صالح منشی، میرزا صالح تبریزی، ید صالح بروجردی، صالحی، صالحا، صفی قلیخان صفی، صفی قلی بیگ، صفی قلی بیگ جارچی، میر صفی، صفیا، صفا، صوفی، حکیم صوفی، صیرفی کشمیری، ملا صوفی کرمانی، صفیای اصفهانی، صفای کارزونی، صیرفی کشمیری، صیرفی ساوه ای، صیرفی، شیخ صیف الدین، صفاتی، صبری روز بهان، صبوری تبریزی، صبری اردستانی، صبوری همدانی، صبوحی خوانساری، صبوحی جغتائی، میر صبحی مازندرانی، صاعدی، صدقی، شیخ صمد، صحت، صحیفی شیرازی، میرصیفور، میر صدرالدین مشهدی؛ حرف ضاد: ضمیر اصفهانی، ضیاءالدین کاشانی، ضمیر همدانی، ضیاءالدین دهلوی، ضمیر حلوائی، ضمیر میهنی، ضیائ الصفهانی، ضیاء تهرانی، ضیاء قزوینی، ضیاء کاشانی؛ حرف طا: شاه طاهره کنی، طاهر، طاهر مازندرانی، طاهر قاینی، ملا طغرای مشهدی، طغرای فریومدی، میرزا طالب، حکیم طالب، طالع، طالع سبزواری، طلوعی کشمیری، طبعی، طبعی قزوینی، طابعی، طارمی، طیبی، طرزی، طریقی، طفیلی، طائف، طوقی؛ حرف ظا: ظهیر، ظریفی؛ حرف عین: عرفی، نعمت خان عالی، عاقل خان، عاشق، عرشی ترک، عتابی، عزتی، ملا عزت شیرازی، میر عزی، عزیزی، باقر عزت، عزالدین، عزیز کوکلتاش، عبدالعزیز، قاضی عبد اللطیف، قاضی عماد، قاضی عمان، قاضی علا، قاضی عطا، قاضی عیسی، قاضی عبدالله، عارف ایجی، شیخ عارف، عارفی، امیر عرفی مشهدی، عرفی کمانگر، عارف شیرازی، ملا مؤمن عزت، عارف، عرفان، علی فتحی، علی بدخشانی، امیر سید علی، علی بافقی، علی رازی، آقا علی، علی دکل، ملا علی شهریاری، آقا علی کیانی، علیقلی ترکمان، میرزا علیخان، میر علی اصغر، ملاخواجه علی، عبدی ابرقویی، عبدی بیک، عبدالعلی، عبدالرضا، عبدی گنابادی، عبدی شیروانی، ملا عبدالمحسن، میر عبدالحق، عبدالله قندهاری، میرعبدالله میرزا عبدالقادر، میر عبدالباقی، میرزا عبدالله، عبدالصمد، عبدالقادر هیئتی، میرزا عنایت، عنایت زرگریزدی، عنایت گیلانی، ملا عشرتی یزدی، عشرت گیلانی، عشرتی اصفهانی، عشق، عشقی خان، عمادالدین، خواجه عماد فقیه، میر عماد قوینی، آقا عظیما، عظیما نیشابوری، شیخ عطار، عطار، خواجه عابد، عباسقلیخان عباس تخلص، وزارت خان عالی تخلص، عقل کل، عالمی دار ابجردی، عریان، علوی، عامی، عالی بخارائی، عرشی، عطا، علمی، علمی، عهدی، عوفی، عاکفی، میرعین علی، عروجی، ملا عطار جونپوری، ملا عصری، عاقل، عبیدزاکانی؛ حرف غین: غزالی، غزالی شهابی، غنی کشمیری، غنی تفرشی، غنی بیگ همدانی، میر غنی یزدی، غیرت همدانی، حاجی غیرت، غیرت دهلوی، غیوری کابلی، غیوری هندی، غروری، قاضی غضنفر، غضنفر کاهجاری، غریب، ملا غربتی، ملا غروری، غیاثای حلوائی، امر غیاث، غفوری، قاضی احمد غفاری، خواجه غافل؛ حرف فا: فیضی فیاضی، فیاض لاهیجی، فائز اردبیلی، فایز قمی، فائز ابهری، میرزا صادق قائز، فیضان، فصیحی هروی، سید محمد فکری، فکری رازی، فکری اصفهانی، میرفکرت، فکری سبزواری، فگاری سمرقندی، فتحی لاری، فتحی اردستانی، فتاحی، فتاحای شیرازی، فایخ، فارغ قمی، میرفارغ، محمد ابراهیم فارغ، فارغی دیوانه، میر فارغی، فصیحی تبریزی، فروغی کشمیری، فروغی عطار، سید فارغ تبریزی، بابافغانی، فریبی دماوندی، فریبی اصفهانی، فریبی سمنانی، فانی تبریزی، فانی کشمیری، فنائی، فدائی گیلانی، فدائی لاهیجی، فخرالدین سماکی، میرزا فقیر، فقیر تبریزی، میر فهمی، ملا فهمی، فهمی کاشی، فهمی بخاری، فرصت، فرصت کشمیری، ملا فاضل، امیر فضلی، فضولی بغدادی، فضولی جربادقانی، فوجی، فسونی، فزونی، ملا فریدون، فرج الله شوشتری، فارس، فاجر بهبهانی، فتوی، فیروزشاه، فصیحی تبریزی، فردی کربلائی؛ حرف قاف: فادری داراشکوه، قاسم خان، قاسم دیوانه، قاسم مازندرانی، سید قاسم، قاسمی گنابادی، قاسمی خافی، قاسمی اردستانی، قاضی، قادر عزتی، قابلی، قانع، قابل، قبول، قبائی، قبلان بیک، حاجی محمد خان قدسی، قدسی تفرشی، قدیم، میر قرشی، قربی، قراری، سید قراری، قطب الدین، قطبا، قمر، قیدی نیشابوری، قیدی شیرازی، قیدی کرمانی؛ حرف کاف: کلیم همدانی، کلشن، کلامی لاری، کلام اصفهانی، کابل، کلان، حکیم کاظما، کلبعلی مهابادی، ملا کمال، میرزا کامران، کامران بیک، کامی سبزواری، کاشف آقا اسمعیل، کاشف شریف، کافی اردبیلی، حسن بیک گرامی، گرامی ترک، کرمی، کوثر، کیخسروخان، کاهلی، کاظم کاشی، کوکبی، کویا، کفری، کربلائی، کلخنی، خواجه کی، کمالالدین کاشی؛ حرف لام: لسانی شیرازی، لعل بدخشان، لطفعلی بیگ، لطفی کمانگر، ملا لطفی، لطفی نیشابوری، لطیفا، لذت استرابادی؛ حرف میم: مایلی، میلی، موالی، مسیح رکنا، محمد حسین مسیح، مسیحا، شیخ سعدالله مسیحا، مجد همگر، مجدالدین خوافی، مجدالدین مجدی، مجدالدین یاری، شیخ مجدالدین، محتشم کاشی، محتشم خراسانی، معنی کشمیری، مسیحای معنی، معنی استرآبادی، معنی شیرازی، معینی، شهاب الدین محمود، محمود شوشتری، پهلوان محمود پوریا، رکن الدین محمود، ملک محمود گجراتی، میرزا ملک مشرقی، مجدای منصف، منصف اصفهانی، رفیع الدین مسعود، مسعود زرکش، خواجه مسعود، مسعود، مسعود دولتیار، منجیک، مقیمای مقصود، درویش مقصود، میرک مقصود، مقصود کاشی، معصوم، میرزامعصوم، منصور برخورداربیک، سراج الدین محمد، محمد بن الحسین، محمد بکری شهروزی، فخرالدین محمد، سعدالدین محمد حموی، امیر سید محمد، شاه قوام الدین محمد، شاه صفی الدین محمد، شمس الدین محمد، میرمحمد باقر، فضل الدین محمد ترک، محمد علی ماهر، محمد تقی مروارید، محمد مؤمن، محمد کاظم ساوجی، محمد بیک داغستانی، محمد جان بیگ، خواجه محمد طاهر، محمد قلی قطبشاه، محمد قاسم تبریزی، محمد علی شوشتری، قاضی محمد، میر محمد قاسم رازی، حاجی محمد کابلی، محمد رضای مشهدتی، محمد اکبر، میرزا محمد حسین کرمانی، حاجی محمد علی اصفهانی، سید محمد کر، شمی الدین محمد سیستانی، محمد رضا، میرزا محمد رضای قمشه ای، میر محمد جان، محمد رستمداری، میر محمد هاشم محرم، مست علی، سید مطلع، ملطع محمد امین، مطلع قزوینی، مشفقی قمی، مشفقی بخاری، میر محنتی، محنتی عیشی، میرزا محسن برتری، ملک قاسم، آقا ملک معرف، ملک بیگ، ناصر کشمیری، ماهر، مرتضی قلیخان قورچی، میرزا مهدی، سید میرزا مهدی، سید مهدی طباطبا، میرزا مهدی قمی، مریداحول، میر محمد هاشم محترم قصه خوان، شمی الدین مذکر، منطقی، مظهر الدین قوشچی، مظفر، مظفرحسین میرزا، متکلم، مرتضی قلی شاملو، میرکرمانی، مکتبی، میرم شاه، مانی طوسی، مانی شیرازی، مقصدی، موجی، مشهودی، صادق مینا، منظور، محضری، مفرد همدانی، مجلسی، مرشد علی بیگ، مشهور، حاجی مطیعا، ملا مقید بلخی، مظفر کاشی، مسیری خوافی، میرزا میرک، میر کرمانی، مخلص رازی، فضلعلی بیک ممتاز، شیخ موزون، مستغنی کشمیری، مؤمن حسن یزدی، مسلمی، شیخ ابوالفضل مبارک، مظهری کشمیری، محشری خونساری، مهی کلان هندی، ملا مخفی دشتی، ملا مغتنم، مقیمای شیرازی، مقیمای کفرانی، منشی، مخترع، ملهمی تبریزی، میرعطای منتهی، سلطان مصطفی میرزا، مراد قزوینی، مراد همدم، مکارم، منظری سمرقندی، منیر، مشرب همدانی، مشرب اصفهانی، داقی، محسنا شیرازی، خواجه محسن رازی، مرتضی قلی خان ایشیک آقاسی، منعم حکاک؛ حرف نون: ناجی شیرازی، نادر شیرازی، نادم گیلانی، ناظم سبزواری، درویش ناصر کاری، شاه ناصر، ملا نصیرای ناصر، ناصح تبریزی، ناصح ترک، نامی رازی، محمد معصوم نامی سندی، ناکام، ناطق، نیشاری، نجاتی نافعی، نجاتی مشهدی، نجفعلیخان، نجیب چرکس، نجیب شیرازی، شیخ نجم الدین رازی، نخشبی، ندائی سمرقندی، ندیم کشمیری، ندیمی بدخشانی، نرگسی، نزاری، نسبت فارسی، نسبتی تهامری، محمد صالح نسبت شوشتری، نسیم شاملو، نصرتی، ملا نصیرای تنکابنی، نصیرای همدانی، نصیری قاضی اردوباری، نصیبی، بابا نصیبی، نصیب، نظام دست غیب، نظام کلاغ، نظر بلخی، نظمی بهبهانی، ملانظر، نظمی تبریزی، نظیری، علیشیر نوایی، میرنوایی، بابا سلطان نوایی قمی، نویدی شیرازی، نویدی تربتی، نوری، نورالله رازی، نوری رامهرمزی، نورس، نوعی نیشابوری، نقی کمره، نقی مشهدی، نقی ملتانی، نقیای قهپایه ای، امیر نیساری بخارائی، ملانیکی، نظام استرابادی، نجاتی شیرازی، نگاهی، شاه نظر، ملا ناظم هراتی؛ حرف واو: ولی رام، ولی دشت بیاضی، ملاولی، ولیقلی بیگ، والی، والی یزدی، یوسف واله، جمالای واله، اسدخان واله، واعظ قزوینی، محمد شفیع واعظ، واعظ شیروانی، واضح پهلوان، میرزا مبارک واضح، درویش واله، واقف خلخالی، ملا علیقلی وافق، واقفی، واثق، ملا مهدی واثق، وحشی، وحشتی، وحشت، وقوعی، شاه واحد، طاهر وحید، واحد تبریزی، وفائی، وقای کور، واصلی، واصل، وارسته، وقاری، وجهی، واصف، واهب، وهمی؛ حرف‌ها: همایون شاه، امیر همایون، همایون همدانی، میرهمام درویش، خواجه همام، هلالی، هلال قزوینی، هلاکی، هاشمی، هاشمی اصفهانی، هاشمی قندهاری، همت فرح آبادی، ملک همت، ملا فضل همتی، میرزا هادی شهرستانی، هجری، میرمحمد هادی، همدم، همدمی، هدایت الله شرف، هاتفی، هنر، لامع؛ حرف یا: قاضی یحیی لاهیجانی، قاضی یحیی گیلانی، میریحیی قمی، یحیی خان، ابن یمین، یمینی سمنانی، یعقوب چرخی، یقین، درویش یوسف کشمیری، درویش یوسف لاری، ملا یوسف جرپادقانی، یاری، یاری یزدی. (دانش پژوه) آغاز: جلد دوم: در این زمانه رفیقی که خالی از خلل است×× صراحی می ناب و سفینه غزل است. کشتی حیات را ناخدا حمد خدایست که بنی نوع انسان را از بحر عدم بکناره وجود کشانیده انجام: یاری شیرازی از ولایت شیراز بود در زمان سلطان حسین میرزای بایقرا ظهور یافته از اوست: گفتم در آنگوش مرا تشنه جگر کرد ×× بشنید ازین گوش و از آن گوش بدر کرد [دنا 1073/2؛ الذریعه 42/9؛ استوری 826/1؛ فهرستواره منزوی 1918/3]