تخطئة المتنبی و بیان سرقته فی معانی لامیته

● تخطئة المتنبی و بیان سرقته فی معانی لامیته / ادبیات / عربی taxṭa’at-ul mutannabī wa bayān-u sirqat-i-hi fī ma‘ānī lāmīyat-i-h علوی حسینی، مظفر بن فضل، - 656 قمری ‘alavī hoseynī, mozaffar ebn-e fazl (- 1259) وابسته به: دیوان المتنبی؛ متنبی، احمد بن حسین (303-354) ابوالطیب احمد بن حسین بن حسن جعفی معروف به متنبی (303-354) شاعر و ادیب مشهور قرن چهارم هجری است که «دیوان شعر» کبیر مشهور او بیش از 40 شرح دارد. ابوطیب را بدین جهت «متنبی» خوانند که ایشان بر قبیله بنی کلب خروج کرد و ادعای نبوت نمود. عده‌ای به متنبی سرقت مضامین و الفاظ بدیع در اشعار را نسبت داده‌اند. از جمله افرادی که متعرض رد و مناقشه با ایشان در بسیاری از موارد شده محمد بن حسن مظفر حاتمی معروف به ابوعلی بغدادی (م 388) بوده که در لغت و ادب حاذق و با متنبی مخاطبه داشته و غالباً ایشان را مورد شماتت قرار داده انکار می‌نمود. از تالیفات ابوعلی بغدادی در رد متنبی کتاب «الموضحة فی مساوی المتنبی» و «الرسالة الحاتمیة فی شرح ما دار بینه و بین المتنبی» بوده و در این کتاب‌ها سرقت الفاظ و مضامین در اشعار متنبی را بررسی نموده است. ابوعلی مظفر بن فضل، ادیب عراقی و مؤلف کتاب «نضرة الاغریض» در شعر و شعرا، رساله حاضر را در بیان مذاکرات بین محمد بن حسن مظفر حاتمی و متنبی و در سرقت متنبی در معانی لامیه نگاشته است. مؤلف پس از بیان و بررسی محاورات در تخطئه متنبی و پس از ذکر مشایخ و راویان نقل اشعار از متنبی، به بیان شواهد شعری از شعرایی می‌پردازد که متنبی در قصیده لامیه خود معانی یا الفاظ آن اشعار را مورد سرقت قرار داده است. برخی از آن شعرا عبارتند از: ابو تمام، ابن رومی، مجنون دیوزکی، دعبل خزاعی، بحتری، ابن ابی زرعه، ابو نواس، بروقعی، ابو دلف، ابن عیینة، ابو زبید طالی، ابو علی، امرء القیس و اصمعی. (حبیب الله عظیمی) آغاز: حمد لله الذی نشات الاشیاء من مشیته و ذلت عزة المتکبرین دون جلال عظمته انجام: انجام کتاب: انقضی الکلام علی قصیدة ابو الطیب حسب ما سلب ... و الحمد لله رب العالمین و صلواته علی سید المرسلین [دنا 1034/2؛ کشف الظنون 1959؛ روضات الجنات 221/1 تا 230؛ الاعلام زرکلی 165/8]