تحقیق احوال کنونی ایران یا محاکمات تاریخی

● تحقیق احوال کنونی ایران یا محاکمات تاریخی / جامعه‌شناسی / فارسی tahqīq-e ahvāl-e konūnī-ye īrān yā mohākemāt-e tārīxī تقی زاده، حسن، 1257-1348 شمسی taqī zāde, hasan (1878-1969) رساله‌ای انتقادی از اوضاع عقب مانده سیاسی، اقتصادی و علمی روزگار اواخر قاجار است که برای بیداری ایرانیان و تشویق آنها برای انتخاب راه درست و بیان درمان دردها و روش‌هایی برای پیشرفت و ترقی نگاشته شده است. مؤلف پس از مقدمه‌ای کوتاه در علوم اجتماعی جدید و تاریخ و بیان قسمی خاص از آن به نام «فلسفه تاریخ» و تقسیمات مختلف آن که یکی از آنها علم ظهور و مصیر حکومتات و دول است به بررسی حالات ایران و مراحل ترقی آن پرداخته است. آغاز: درعلوم اجتماعیه جدیده و فلسفه عمرانی ثابت شده که تمام مادیات کونیه و معنویات متعلقه بمادیات تابع قانون نشود ناموس ترقی است و از این روبا براهین حسیه واضع شده که انجام: بالاخره فاش میگویم و از گفته خود شادم که بعزت حق و سرعدل سوگند که بی قبول اصول جدیده و علوم عصریه کار تباه است و پایانش انقراص و دمار و السلام علی من اتبع الهدی چاپ: قاهره، 1323ق، سنگی، 70 ص؛ مشار فارسی، ج1، ص 1221