تحفة العاشقین

● تحفة العاشقین / طب / فارسی tohfat-ol ‘āšeqīn بکر شاهی، نورالدین محمد bakr šāhī, nūr-od-dīn mohammad این اثر به ابن سینا، ابوالمظفر هبة الله بن محمد بن اردشیر، میران حسینی و یا از نورالدین محمد بکر شاهی نسبت داده شده و درباره نگارنده آن سخن بسیار است و کاتبان نیز در آن دست برده‌اند. در دیباچه نامی از مؤلف نیست ولی در میانه کتاب آمده: «و کمترین پرستار مؤلف نورالدین محمد در پرکنه بهرکام از مضافات خاندیس در زیر سایه این چنین درخت ... رسیده» و «نوع دیگر از تجربیات کمترین پرستاران فدوی نور الدین محمد» (ص 178 و 213 چاپ بمبئی). مؤلف نباید همان نورالدین محمد عبدالله حکیم عین الملک شیرازی مؤلف الفاظ ادویه در 1037-1038 باشد چه در آن از او نقل قول شده است. این کتاب از روی چندین اثر دیگر اسلامی و هندی ساخته شده و در آن یاد شده از: حکیم ولی گیلانی و ابونصر بن ابی سعد مؤلف رساله ماجیه در قوانین جماعیه و سعدالدین و صفی الدین گیلانی و ابن سینا و مولانا عبدالنبی طبیب و صدرالدین عطاء الله تبریزی و خواجه رشید الدین وزیر و مولانای اعظم مسیح الزمانی شمس الدین بن هلال اردبیلی (نورالله مرقده) و حکیم سعدالله گیلانی و نجم الدین عبدالله و عماد الدین محمود شیرازی و کمال الدین حسین پسر حکیم احمد شیرازی و محمد خان گجراتی و نواب خان زمان مؤلف گنج باد آورد و قطب الدین شیرازی و نظام الدین گیلانی و میر محمد باقر داماد و حب البهجة او (ص 182 چاپی) و دلاور خان همایون و رازی و قرشی و شیخ نبطی نگارنده فلاحه و مالقی و غافقی و صاحب تذکره و ابن ماسویه و جالینوس و دیسقوریدوس و ابن بابویه و مداینی و ابوریحان و سمرقندی و تمیمی و علی بن موسی الرضا و رساله یی که او برای مامون ساخته است و حکیم نجم الدین عبدالله و کولی حکیم حسن و کمال الدین حسین گیلانی و شیخ عبدالله جونپوری و محمد خان گجراتی و نارسنگه و حکیم حیدرعلی و حکیم محمد حسین گیلانی و حکیم علی بن ولی و حکیم فخرالدین و صدرالشریعه و از جوکیان و دانشمندان هند و پزشکان فرنگ و از گنج بادآورد و زينة النساء و جامع الفوائد و کتاب الایضاح فی اسرار النکاح و عجایب المخلوقات و اختیارات بدیعی و مفرح النفس و جامع اللذة و مجمع الفوائد و رساله حمام حکیم ولی گیلانی و جوارش جلالی و مفرح حکیم علی وسفوفی که یکی از جوکیان برای شاه هند ساخته است و پرسش سلطان سنجر از حکیم بوعلی درباره سستی باه و پاسخ او به نظم فارسی. کتاب در سه «بزم» است: 1. بزم عشرت در یک ساغر و شش صراحی در بیان شرب مدام و آنچه مناسب است بدین مقام؛ 2. بزم خلوت در یک جلوه و بیست و پنج لذت در آداب مباشرت باسمن رویان سیم اندام و آنچه مناسب است بدین مقام؛ 3. بزم راحت در یک آسایش و سه صحت در ذکر فواید حمام و علاج بعضی اسقام و آنچه مناسب است بدین مقام. آغاز: ثناها همه ایزد پاک را ×× ثریا ده طارم تاک را / که خورشید را صورت جام از اوست ×× شراب شفق در خم خم از اوست/ تحفه بیحد حکیمی را سزد که حریفان بی پروا و رندان بی سر و پا را به ذوق نشاء ساغر وحدت و شوق کیفیت صراحی معرفت در بزمگاه عشرت مستان روز الست و باده نوشان باد دست و سقاهم ربهم شرابا طهورا شراب محبت گشاینده انجام: به ساحل مراد خداپرستی و حق دانی رسد انشاء الله تعالی بحق محمد و آله و اصحابه اجمعین برحمتک یا ارحم الراحمین چاپ: تحفة العاشقین یا مجربات ابن سینا، با انتساب به ابن سینا، بمبئی، 1267ق، سنگی، وزیری، 333ص؛ کانپور، 1287ق، سنگی، وزیری، 194ص؛ لکهنو، 1284ق، سنگی، وزیری، 251ص؛ بمبئی، 1276ق، سنگی، وزیری، 228ص. [دنا 972/2 (4 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 489/1: نشانی 2 نسخه؛ مشترک پاکستان 517/1: نشانی 1 نسخه؛ الذریعه 401/3؛ فهرستواره منزوی 3342/5] شرح و حواشی: 1- تحفة العاشقین (منتخب)