تحفة السالک

● تحفة السالک / تاریخ ایران / فارسی tohfat-os sālek مرشد، محمد صادق بن محمد حسین، 1268- قمری moršed, mohammad sādeq ebn-e mohammad ḥoseyn (1852-) کتابی در تاریخ و جغرافیای شهر کازرون از بلاد فارس دارای سی و هشت «فصل»: 1. دیباچه؛ 2. قصبه و بلده کارون؛ 3. بلوک شاپور و نقوش آن؛ 4. محلات و باغ نظر کازرون؛ 5. حالات مشایخ کبار و مزارات و قبورات و اشعار و گذارشات ایشان؛ 6. بیان بقاع و امام زادگان و ذکر اولاد حضرت موسی بن جعفر علیه السلام؛ 7. سلسله خوانین کازرون؛ 8. سلسله شیخ الاسلام و سادات عظام طباطبائی و سایر عظام؛ 9. سلسله سادات حسینی و سایر سادات عظام؛ 10. سلسله مشایخ و سایر علما و فضلای عصر؛ 11. حالات اطباء کازرون؛ 12. سلسله خواجه مظفر و حاجی کاظم؛ 13. خم غدیر بر سبیل نظم؛ 14. اعیان و اکابر و ریش سفیدان کازرون؛ 15. حالات اشراف کازرون؛ 16. حالات سلسله تجار و سلسله ملک التجار بوشهر؛ 17. اقالیم سبعه بر سبیل اجمال و ربع مسکون؛ 18. علمای معصومین؛ 19. اعیان و ریش سفیدان و کدخدایان؛ 20. شعراء متقدمین و برخی از اشعار ایشان؛ 21. شعراء متاخرین و برخی از اشعار ایشان؛ 22. فوائد مسافرت و برخی از اندرز بزرگان؛ 23. بیان حال رضوان جایگاه آقا محمد درویش و شرح حال راقم؛ 24. بیان اولاد آقا محمد و ذکر حالات مولانا شاه نعمت الله ولی علیه الرحمه بر سبیل اجمال؛ 25. ذکر اکسیر بر سبیل اجمال؛ 26. ذکر قراء کازرون و عدد قراء مذکور؛ 27. قنوات و برکه و باغ و بساطین کازرون؛ 28. اسواق و محصولات و مساجد و جماعات؛ 29. بیان معافی عصار خانه کازرون؛ 30. ذکر هیئت جدید به قانون نجوم حکماء اروپ؛ 31. بیان مجملی از حالات شیخ ابواسحق و شیخ بزرگوار قطب الدین محمود و شیخ زین الدین؛ 32. ذکر تلگرافخانه و پستخانه و جماعت یهود؛ 33. بیان ختمی مرتبت (ص) و نفوس خلایق و تاریخ طوفان نوح؛ 34. ذکر کازرون از قراری که بوستان السياحه ذکر شده؛ 35. ذکر فضلاء و ذاکرین و بقیه حکماء؛ 36. ذکر مشروطه و مجلس ملی بر سبیل اجمال؛ 37. ذکر مجملی از فارس و حدود و سامان آن؛ 38. ذکر برخی از اشعار راقم حروف که مشتمل است بر حکایات چند مقاله در مذمت دنیا. مؤلف خود را این گونه معرفی کرده است: ذکر حالات راقم بر سبیل اختصار و اجمال: بدان که فقیر در نیمه شهر صفر المظفر یکهزار و دویست و شصت و هشت از عالم عدم بفضای وجود قدم نهاد و از عالم راحت و سرور به دار غم و غرور افتاد در ظل والد ماجد نشو نما نموده. ما نبودیم و تقاضامان نبود ×× لطف او آورد ما را در وجود. تا چهارده سالگی که از درس فارسی فراغت حاصل نموده، مشغول مقدمات صرف و نحو گردیده در خدمت والد ماجد به شیراز آمده خدمت مولانا میرزا مسیح تحصیل کما ینبغی نموده استفاده فیض از آن جناب کرده معاودت به کازرون نموده. پدر در تربیتم اقدامات فوق العاده داشته تا در سنه 1291 والد از مرض وبا از دار فنا به عالم بقا رخت بربست. از فوت پدر پریشان مفارقت آن جناب به درجه‌ای موثر گردید که زیست در کازرون جایز ندانسته به شیراز آمده همواره خدمت علما شامخین و عرفا و ادبا فیض یاب گردیده به حکم شریعت متاهل گردیده سنه یکهزار و سیصد و هفت حضرت واهب العطايا قرة العين و ثمرة الفواد فرزند ارجمند آقا محمد به این فقیر عنایت فرموده و به وجود آن مولود شاه مسرت و خرمی از مکمن غیب چهره گشود امید صادق و رجاء واثق آنکه سعادتمند و از اهل تقوی و پرهیزکار به روزگار بماند و مخلص درویشان و معتقد ایشان گردد. در همان سال فرخنده فال عازم عتبه بوسی حضرت رضوی علیه آلاف التحية و الثناء گردیده گفت پیغمبر بهر شهر روی ×× باید اول طالب مردی شوی. در هر شهر و کشور خدمت علمای راسخین و عرفای راشدین رسیده دو ماهی در خراسان و دو ماهی در طهران و یکماهی در اصفهان توقف نموده مراجعت به شیراز کرده پس از چندی قونسول دولت آلمان در بوشهر احضارم نموده چند گاهی در بوشهر زیست نموده بعد به اتفاق قونسول به اصفهان رفته دو ماهی در اصفهان به سر برده اکنون دیرگاهی است به واسطه ضعف باصره در گوشه انزوا ساکن و دست بذیل عنایت خاندان رسالت (ص) را گرفته.