تحفة الخوانین

● تحفة الخوانین / طب / فارسی tohfat-ol xavānīn آقا بابا همدانی، محسن، ق13 قمری āqā bābā hamedānī, mohsen ( - 19c) اهدا به: غلامحسین خان سپهدار سال تألیف: (مرغوب =) 1248ق؛ محل تألیف: همدان کتابی درباره سموم در یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه در ذکر احتیاج کافه خلق است به این کتاب خصوصاً سلاطین عظماء و خوانین اجلاء که سلامتی خلق کثیری در سلامتی وجود شریف ایشان است؛ فصل 1. ذکر علامات جمیع انواع مطاعم و مشارب و ملبوسات و دلوکات و غسولات و ریاحین و مشومات و جراحات حربه و آلات مسمومه و بیان معالجات و تریاقات هر یک از آنهاست، مشتمل بر یک «نمونه» و هشت «باب»؛ فصل 2. ذکر معرفت صفات سموم متخذه از احجار معدنیه و فعل هر نوعی از آنها و علامات کسی که از آنها خورده باشد و معالجات آنهاست، مشتمل بر یک «نمونه» و هشت «باب»؛ فصل 3. ذکر معرفت صفات سموم متخذه از اعضاء حیوانات و فعل هر نوعی از آنها و بیان علامات کسی که از آنها خورده باشد و بیان معالجات هر یک از آنهاست، مشتمل به یک «نمونه» و هشت «باب»؛ فصل 4. ذکر معرفت و صفات سموم متخذه از نباتات و فعل هر نوعی از آنها و بیان علامات کسی که از آنها خورده باشد و معالجات هر یک از آنها است، مشتمل بر یک «نمونه» و هشت «باب»؛ فصل 5. ذکر آفات وارده و عارضه بر ابدان بنی نوع انسان از حیوانات، ذوات، سموم قاتله مثل نهش افاعی و حیات و گزیدن عقارب دبابه و جراره و طیاره و سایر حیوانات و حشرات موذیه و علامات گزیدن و معالجات و تریاقات منجه و ادویه نافعه هر یک از آنهاست و این فصل مشتمل است به یک «نمونه» و هشت «باب»؛ خاتمه در ذکر صفات و خواص بعضی از طیور و حیواناتی که حضور آنها در محضر و مجالس اکل و شرب سلاطین عظام و خوانین ذوی العز و الاحترام به جهت محفوظ شدن از ضرر مطعومات و مشروبات و ملبوسات مسمومه لازم است. آغاز: هذا کتاب تحفة الخوانین. بسم الله الرحمن الرحیم سبحانك اللهم یا ذالملک القدیم ... بخاطر فاتر رسید که مجموعه ای که اغلب اوقات اکابر و عظماء و خوانین و اجلاء را به کار آید مرقوم گردد ... موسوم به تحفة الخوانین نموده ... به نام نامی غلامحسین خان سپهدار [فهرستواره منزوی 3337/5]