تحفه خانی

● تحفه خانی / علوم غریبه / فارسی tohfe-ye xānī فخرالدین صفی، علی بن حسین، 868 - 939 قمری faxr-od-dīn safī, ‘alī-ye-bn-e hoseyn (1464 - 1533) وابسته به: اسرار قاسمی؛ کاشفی، حسین بن علی (-910) اهدا به: دورمش خان حاکم هرات سال تألیف: 928 یا 929ق تهذیب و شرحی است بر کتاب «اسرار قاسمی» پدرش. در مقدمه می‌گوید: «پدرم اسرار قاسمی را در علم سیمیا و هیمیا تألیف نمود و خود قلمی خاص در بیان مطالب آن به کار برده موسوم به قلم کاشفی». اساس آن را بر «مقدمه» و دو «مقصد» نهاده: مقدمه در تقسیم علوم غریبه بر سبیل اجمال و اشارت؛ مقصد 1. در سیمیا که نمودن خیالات است، دارای دوازده باب؛ مقصد 2. در ریمیا که شعبده است، دارای دوازده باب. تلخیص دیگری از اسرار قاسمی در دست است موسوم به «کشف الاسرار» که آن را نیز به علی بن حسین کاشفی نسبت داده‌اند. در کتابخانه مجلس شورای اسلامی دو نسخه از تحفه خانی است با دیباچه و خطبه کاملاً متفاوت از جمله اختلافات بین این دو نسخه آن است که در نسخه شماره 12575 نام مؤلف این رساله در آغاز دیباچه نسخه با صراحت یاد شده است و نیز نام دورمش خان در نسخه حاضر موجود است و در نسخه دیگر تنها اشارتی است به حکومت خراسان و با اختلافاتی در متن رساله و پس و پیشی مطالب و نیز از مقایسه دو نسخه چنین پیداست که نسخه حاضر افتادگی دارد. آغاز: الحمدلله رب العالمین و به نستعین الحمد و الثناء لولیه و الصلوة و السلام علی نبیه و وصیه و بعد چنین گوید فقیر بی بضاعت و حقیر خالی از استطاعت علی بن الحسین الواعظ الکاشفی المشهور بالصفی ... این رساله مسمی است به تحفه خانی بر دو مقدمه و دو مقصد نهاد [نسخه‌های منزوی 616/1؛ فهرستواره منزوی 3944/5]