نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تحفة الاخیار در شرح مونس الابرار

tohfat-ol axyār dar š.-e mūnes-ol abrār
19 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/12997
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #12997
تاریخ و سده تألیف: 1075 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 7، ص 319 تا 321
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
اثر مرتبط / وابسته به: مونس الابرار؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

محمد طاهر قمی قصیده‌ای به فارسی در ستایش امیر مؤمنان و نکوهش از صوفیان به نام «مونس الابرار» سروده بدین گونه: آغاز: «به خون دیده نوشتیم بر در و دیوار ×× که چشم مردمی از اهل روزگار مدار»، آخرین شعری که در نسخه چاپی آمده اینست: «رهی که غیر شریعت بود یقین باشد ×× ره ضلالت و سر منزلش بود سردار». او می‌خواهد در این کتاب این قصیده را شرح کند. او در این کتاب از «سلطان العارفین والد السلاطین و الخواقین المروجین للدین سلطان صفی الدین العلوی الحسینی الموسوی» و شاه عباس ثانی و از سال 1075 یاد کرده است. نکته‌ای که از این کتاب برمی‌آید این است که قمی در چند جا از «تبصرة العوام» یاد می‌کند و آن را از سید اجل ابوتراب مرتضی بن داعی حسینی می‌پندارد. دیگر اینکه او از غزالی بد می‌گوید و او را سنی می‌داند و «سر العالمین» را از او می‌پندارد و دال بر تشیع او نمی‌داند. در آن از «السهام المارقه» یاد شده و از «مجالس المؤمنین» شوشتری خرده‌گیری شده است. (دانش پژوه) در این شرح بخش اول را بر پنج «مطلب» تقسیم نموده و بخش دوم را در بیست و پنج «مطلب» و در پایان تتمه‌ای است مشتمل بر مذمت فلسفه و بعضی از فیلسوفان. آنچه چاپ شده اولاً بخشی از آن است و ثانیاً با برخی از نسخه‌ها تفاوت بسیار دارد.
آغاز اثر
« الحمدلله رب العالمین ... بدانکه چون محتاج رحمت اله قادر محمد طاهر این قصیده را که مونس الابرار موسوم است درمنقبت حضرت امیرالمؤمنین »
انجام اثر
« چو مونس دل ابرار شد قصیده من ×× شده است نامش ازآن روی مونس الابرار »
سوابق و چاپ‌های اثر
نیمه نخست این کتاب به سال 1336 ش در 228 صفحه با مقدمه‌ای در رد تصوف به چاپ رسیده است
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
تحفة العشاق؛ شریف قمی، محمد کریم (قرن 11) هداية العوام و فضيحة اللئام = نصيحة الكرام و فضيحة اللئام؛ عصام، محمد بن نظام (-11)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 907/2 مشار فارسی 1198/1 هدية العارفين: 301/2 الذريعة: 417/3 و 280/23 - 281 فهرستواره منزوی 175/9

متن فنخا

● تحفة الاخیار در شرح مونس الابرار / کلام و اعتقادات / فارسی tohfat-ol axyār dar š.-e mūnes-ol abrār قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، -1098 قمری qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (-1687) وابسته به: مونس الابرار؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098) تاریخ تألیف: 1075ق محمد طاهر قمی قصیده‌ای به فارسی در ستایش امیر مؤمنان و نکوهش از صوفیان به نام «مونس الابرار» سروده بدین گونه: آغاز: «به خون دیده نوشتیم بر در و دیوار ×× که چشم مردمی از اهل روزگار مدار»، آخرین شعری که در نسخه چاپی آمده اینست: «رهی که غیر شریعت بود یقین باشد ×× ره ضلالت و سر منزلش بود سردار». او می‌خواهد در این کتاب این قصیده را شرح کند. او در این کتاب از «سلطان العارفین والد السلاطین و الخواقین المروجین للدین سلطان صفی الدین العلوی الحسینی الموسوی» و شاه عباس ثانی و از سال 1075 یاد کرده است. نکته‌ای که از این کتاب برمی‌آید این است که قمی در چند جا از «تبصرة العوام» یاد می‌کند و آن را از سید اجل ابوتراب مرتضی بن داعی حسینی می‌پندارد. دیگر اینکه او از غزالی بد می‌گوید و او را سنی می‌داند و «سر العالمین» را از او می‌پندارد و دال بر تشیع او نمی‌داند. در آن از «السهام المارقه» یاد شده و از «مجالس المؤمنین» شوشتری خرده‌گیری شده است. (دانش پژوه) در این شرح بخش اول را بر پنج «مطلب» تقسیم نموده و بخش دوم را در بیست و پنج «مطلب» و در پایان تتمه‌ای است مشتمل بر مذمت فلسفه و بعضی از فیلسوفان. آنچه چاپ شده اولاً بخشی از آن است و ثانیاً با برخی از نسخه‌ها تفاوت بسیار دارد. آغاز: الحمدلله رب العالمین ... بدانکه چون محتاج رحمت اله قادر محمد طاهر این قصیده را که مونس الابرار موسوم است درمنقبت حضرت امیرالمؤمنین انجام: چو مونس دل ابرار شد قصیده من ×× شده است نامش ازآن روی مونس الابرار چاپ: نیمه نخست این کتاب به سال 1336 ش در 228 صفحه با مقدمه‌ای در رد تصوف به چاپ رسیده است [نسخه‌های منزوی 907/2؛ مشار فارسی 1198/1؛ هدية العارفين: 301/2؛ الذريعة: 417/3 و 280/23 - 281؛ فهرستواره منزوی 175/9] شرح و حواشی: 1- تحفة العشاق؛ شریف قمی، محمد کریم (قرن 11) 2- هداية العوام و فضيحة اللئام = نصيحة الكرام و فضيحة اللئام؛ عصام، محمد بن نظام (-11)

نسخه‌های خطی این اثر

19 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
فیضیه
قم
1689/7 بی‌کاتب قرن 11 و 12 نستعلیق - شناسنامه ←
2
حقوق
تهران
120-ب بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 110 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
12699/3 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 37 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
4098/4 ملایار احمد بن حسن طباخ قمی 1066ق نستعلیق 36 شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
5936 میرزا بیک بن فیض الله شوال 1084ق نستعلیق - شناسنامه ←
6
گوهرشاد
مشهد
1938 محمد قلی دوشنبه 4 جمادی الاول 1096ق نسخ 121 شناسنامه ←
7
مسجد اعظم
قم
4015 محمد کاظم بن علی حسینی سبزواری ذیحجه 1099ق تحریری 120 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
4469 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 207 شناسنامه ←
9
ملی
تهران
2204/3 بی‌کاتب محتملاً قرن12 نستعلیق 75 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
14743/2 بی‌کاتب پنج‌شنبه 4 رجب 1144ق نسخ 65 شناسنامه ←
11
گلپایگانی
قم
3629-18/149 حسین بن محمد نصیر ربیع الاول 1225ق نستعلیق 191 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
5422 بی‌کاتب 1229ق نستعلیق، نسخ 95 شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
3796-19/126 بی‌کاتب 1245ق نسخ 134 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
15548 بی‌کاتب صفر 1347ق نستعلیق، نسخ 183 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
18516 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
16
مدرسه صدر بازار
اصفهان
842/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 22 شناسنامه ←
17
رضوی
مشهد
24576 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
4642 بی‌کاتب قرن 13و 14 نستعلیق 9 شناسنامه ←
19
مرعشی
قم
1868 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 142 شناسنامه ←