تحفه

● تحفه = تحديد کر / فقه / فارسی tohfe = tahdīd-e kor شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953-1030 قمری šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621) اهدا به: سلطان محمد پادشاه خدابنده صفوی (985) تاریخ تألیف: 985ق رساله‌ای است در تحقیق مقدار کر از روی وزن و مساحت در دوازده «فصل»: 1. تقدیر کُر؛ 2. تقدیر کُر بمساحت؛ 3. اوزان شرعی؛ 4. اعمال حسابی که بدان احتیاج است؛ 5. صور کُر بر سبیل اجمال؛ 6. کیفیت ضرب؛ 7. بعضی اصطلاحات؛ 8. طریق اجمال مساحت حوضها؛ 9. مساحت حوض‌ها که به شکل دائره و نصف دایره و قطاع باشند؛ 10. مساحت حوض‌ها که به شکل قطعه و هلالی و نعلی و اهلیجی شلجمی باشد؛ 11. مساحت حوض‌ها که به شکل مثلث و مربع و مستطیل باشد؛ 12. مساحت حوضی که در آن یک زینه یا بیشتر بسته باشند. این کتاب غیر کتاب تحفه حاتمیه اوست. (فاضل) در مبحث «کر» علما و بزرگان آثار متعدد مستقلی پدید آورده‌اند که برخی از آنها چنین است: 1. کتاب الکر، سید جمال الدین احمد بن موسی طاووسی (-673ق)؛ 2. رسالة فی الکر، نورالدین علی بن حسین بن عبدالعالی (-940ق)؛ 3. رسالة فی الکر، علامه مجلسی (-1111ق)؛ 4. رسالة فی الکر و احکام المیاه، شیخ محمد علی بن شیخ ابی طالب الزاهدی الجیلانی (-1181ق)؛ 5. رسالة فی الکر و مقداره، وحید بهبهانی (-1205ق)؛ 6. رسالة فی الکر، سید میرزا یوسف بن میر عبدالفتاح طباطبائی تبریزی (-1242ق)؛ 7. رسالة فی الکر، سید احمد بن محمد باقر موسوی حائری؛ 8. رسالة فی الکر وزنا و مساحة، سید محمود بن علی تبریزی (-1338ق)؛ 9. رسالة فی الکر، میرزا ابی الحسن بن عبدالحسین مشکینی (-1358ق)؛ 10. رسالة فی الکر و تحدیده مساحة و وزنا، سید میرزا هادی خراسانی حائری (-1368ق)؛ 11. رسالة فی الکر، سید ابوالقاسم بن ابراهیم اصفهانی موسوی (-1369ق). آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمین ... اما بعد بر ضمائر اولی الابصار هویدا و ظاهر است که تحقیق مقدار کر از اهم مهمات است ... بنابراین فقیر حقیر بهاء الدین محمد العاملی را به خاطر قاصر رسید که در این مختصر تحقیق وزن و مساحت کر را ... که مطابق احادیث حضرات ائمه معصومین علیهم السلام ... باشد مذکور سازد بر وجهی که موافق قواعد حسابی و براهین هندسی باشد ... فصل اول در تقدیر کر بودن انجام: پس حوض مذکور زاید بر کر باشد به مقدار دو شبر مکسر و یک ثمن شبری. و السلام علی من اتبع الهدی چاپ: به کوشش سید رضا صداقت حسینی، مجموعه رسائل فارسی، دفتر نهم، مشهد، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، 1388ش [الذریعه 402/3 و 288/17؛ نسخه‌های منزوی 30/4؛ فهرستواره منزوی 2609/4 و 2621/4 و 2722/4]