شناسنامه کتابشناختی اثر
تحریر المناظر لاقلیدس
taḥrīr-ul manāẓir li-uqlīdes
پیوند کوتاه:
/w/12828
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #12828
پدیدآور / مؤلف:
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
651 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 7، ص 226
تا 229
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
ریاضیات
اثر مرتبط / وابسته به:
مناظر و مرایا؛ اقلیدس (283-306)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای است در علم مرایا و مناظر. تحریر متنی از اقلیدس صوری (-306ق.م) است که توسط اسحاق بن حنین (-298ق) و در زمان مأمون عباسی ترجمه به عربی شده و توسط ثابت بن قره حرانی (-288ق) اصلاح شده است و در 64 شکل صورت گرفته است. در ضمن رساله اشکال بسیاری ترسیم شده است.
آغاز اثر
« بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین، تحریر المناظر لاقلیدس و هو اربعة و ستون شکلا، صدر الکتاب: العین یحدب باستمداد من الاجرام النیرة فی الجسم الشفاف المتوسط بینها و بین المبصرات کالهواء و ما شاکله شعاعا کما تحدثه کما تحدثه الاجرام النیرة وحدها بعینه و یکون ذلک الشعاع کانه منبعث من العین و خارج منها ثم انه یصیر آلة لها فی الابصار فتختلف احوال المناظر لاختلاف اوضاعه فلیصدق بذلک »
انجام اثر
« التی توترها الاضلاع متساویة و کذلک اللتان توترهما القطران فاذا الاضلاع متساویة فی الرؤیة و کذلک القطران و ذلک ما اردناه تم و الحمدلله و المنة، تم کتاب المناظر و لواهب الفضل الحمد بلا نهایة و صلواته علی محمد النبی و آله و سلم »
سوابق و چاپهای اثر
تهران، 1304ق، ضمن مجموعه اکرات و متوسطات؛ حیدرآباد دکن، 1359ق
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
مشرق الشمسین؛ دهلوی، محمد زمان بن محمد صادق (-12)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 382/3، 393/3، 278/22
مشار عربی 166 و 11-910
مدرس رضوی 357
مشار مؤلفین 736/5
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تحریر المناظر لاقلیدس / ریاضیات / عربی
taḥrīr-ul manāẓir li-uqlīdes
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, moḥammad ebn-e moḥammad (1201-1274)
وابسته به: مناظر و مرایا؛ اقلیدس (283-306)
تاریخ تألیف: شوال 651ق (موافق با لفظ «خنا»)
رسالهای است در علم مرایا و مناظر. تحریر متنی از اقلیدس صوری (-306ق.م) است که توسط اسحاق بن حنین (-298ق) و در زمان مأمون عباسی ترجمه به عربی شده و توسط ثابت بن قره حرانی (-288ق) اصلاح شده است و در 64 شکل صورت گرفته است. در ضمن رساله اشکال بسیاری ترسیم شده است.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین، تحریر المناظر لاقلیدس و هو اربعة و ستون شکلا، صدر الکتاب: العین یحدب باستمداد من الاجرام النیرة فی الجسم الشفاف المتوسط بینها و بین المبصرات کالهواء و ما شاکله شعاعا کما تحدثه کما تحدثه الاجرام النیرة وحدها بعینه و یکون ذلک الشعاع کانه منبعث من العین و خارج منها ثم انه یصیر آلة لها فی الابصار فتختلف احوال المناظر لاختلاف اوضاعه فلیصدق بذلک
انجام: التی توترها الاضلاع متساویة و کذلک اللتان توترهما القطران فاذا الاضلاع متساویة فی الرؤیة و کذلک القطران و ذلک ما اردناه تم و الحمدلله و المنة، تم کتاب المناظر و لواهب الفضل الحمد بلا نهایة و صلواته علی محمد النبی و آله و سلم
چاپ: تهران، 1304ق، ضمن مجموعه اکرات و متوسطات؛ حیدرآباد دکن، 1359ق
[الذریعة 382/3، 393/3، 278/22؛ مشار عربی 166 و 11-910؛ مدرس رضوی 357؛ مشار مؤلفین 736/5]
شرح و حواشی:
1- مشرق الشمسین؛ دهلوی، محمد زمان بن محمد صادق (-12)
نسخههای خطی این اثر
47 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملی
تبریز
|
3848/4ر | نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (مؤلف) | در حدود 670 | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 2 |
سپهسالار
تهران
|
4727/7 | بیکاتب | 671ق | - | 6 | شناسنامه ← |
| 3 |
دانشگاه
تهران
|
958/7-ف | ابن الغلام قونوی | 692ق | - | - | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
2432/5 | بیکاتب | پایان قرن 7 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 5 |
سپهسالار
تهران
|
559/20 | بیکاتب | 701ق | - | 4 | شناسنامه ← |
| 6 |
سپهسالار
تهران
|
597/7 | حسین بن مطهر | 12 محرم 784ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 7 |
مسجد اعظم
قم
|
3495/2 | بیکاتب | قرن 8 | - | 11 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
3934/9 | بیکاتب | قرن 9 | نستعلیق | 17 | شناسنامه ← |
| 9 |
ملک
تهران
|
687/3 | منصور بن معین | 881ق | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
4521/6 | حسین بن حسن شهنشاه سمنانی | 881ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
27841 | جمال اردبیلی | 881ق | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 12 |
سپهسالار
تهران
|
689/4 | بیکاتب | قرن 10 | - | 11 | شناسنامه ← |
| 13 |
ملک
تهران
|
3179/6 | علی بن نصرالله الدهلی | 986ق | شکسته نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 14 |
الهیات
مشهد
|
442/2 | بیکاتب | 993ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
مولوی
مشهد
|
442/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 16 |
سپهسالار
تهران
|
688/4 | بیکاتب | قرن 11 | - | 7 | شناسنامه ← |
| 17 |
دانشگاه
اصفهان
|
285 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
772/4-طباطبائی | ملا موسی فرملی (کذا) | قرن 11 | نستعلیق | 12 | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
تهران
|
4537-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 20 |
مجلس
تهران
|
658/2-طباطبائی | بیکاتب | قرن 11 یا اواخر قرن 10 | نستعلیق | 19 | شناسنامه ← |
| 21 |
مرعشی
قم
|
4009/4 | عبدالرضا بن عبدالمجید حسینی ورده ساوجبلاغی | پنجشنبه 18 شعبان 1009ق | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 22 |
ملک
تهران
|
3203/9 | اصفهانی | رمضان 1013ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
6513/11 | بیکاتب | 1030ق | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 24 |
مرکز احیاء
قم
|
1547/4 | بیکاتب | 1079ق | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 25 |
دانشگاه
تهران
|
1246/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 11 | شناسنامه ← |
| 26 |
الهیات
مشهد
|
56/7 | فخرالدین محمد حسینی | 1087ق | - | - | شناسنامه ← |
| 27 |
مسجد اعظم
قم
|
2825/3 | بیکاتب | رمضان 1109ق، به امر میرزا محمد شفیع حسینی | نستعلیق | 17 | شناسنامه ← |
| 28 |
مرعشی
قم
|
9325/5 | بیکاتب | شنبه 13 ذیقعده 1117ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 29 |
ملی
تهران
|
6997 | محمد کریم بن حسینعلی | 1183ق | نستعلیق | 17 | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
19235 | محمد باقر بن شیخ حسین گیلانی | 16 محرم 1183ق | نستعلیق | 22 | شناسنامه ← |