تحریر المخروطات

● تحریر المخروطات / ریاضیات / عربی tahrīr-ul maxrūṭāt نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) وابسته به: مخروطات؛ ابلونیوس نجار (-) ابلونیوس یونانی کتابی در مخروطات نوشته است، این کتاب به عربی ترجمه شده و لیکن بنا به فرموده خواجه طوسی در مقدمه مترجم آن طور که باید و شاید از عهده ترجمه آن که وافی به مقصود باشد بر نیامده است. لذا خواجه طوسی آن را اصلاح و به نحوی موجز و مختصر مرتب و منظم نموده است. این کتاب در فهرست مؤلفات خواجه از جمله تحریرات وی شمرده شده است. اصل آن از ابلونیوس در هفت مقاله است که پنج مقاله آن را هلال بن هلال حمصی و مقاله ششم و هفتم را ثابت بن قرة ترجمه کرده است و احمد بن بنی موسی آن را اصلاح نموده و خواجه به تحریر آن پرداخته است. آنچه مدرس رضوی از آستان قدس نقل کرده ظاهراً تحریر خواجه نیست و مخروطات خود ابلونیوس معرفی شده که دارای 5 نسخه در ایران است که دو تای آن در آستان قدس است. این رساله جز تحریر خواجه دارای این آثار وابسته است که در ایران نسخه یا فیلم آن موجود است و مدرس نامی از آن نبرده است: 1- تلخیص المخروطات، از محمود بن قاسم اصفهانی (دارای دو نسخه است) 2- ترجمه مخروطات، از تفضل حسینخان هندی 3- تمام کتاب المخروطات، از ابن هیثم، حسن بن حسن (نسخه آن در مانیسا گنل است و فیلم آن در دانشگاه تهران) 4- تهذیب مخروطات، از یحیی بن محمد مغربی -685 5- حواش علی بعض اشکال کتاب المخروطات، از موسی بن میمون مغربی 539-601ق (فیلم آن در دانشگاه تهران است) 6- حاشیه بر آن، از ناشناس (فیلم آن در دانشگاه تهران است) 7- مقدمات کتاب المخروطات، از بنی موسی منجم (نسخه در ایاصوفیاست و فیلم آن در دانشگاه تهران 8- بیان مقدمتین ... از موسی بن یونس عقیلی 551-639ق (نسخه مانیسا گنل و فیلم آن در دانشگاه تهران). [الذریعه 221/20]