نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تحریر الاحکام الشرعية على مذهب الامامية

taḥrīr-ul aḥkām-iš šar‘īyya ‘alā maḏhab-il imāmīya
200 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/12766
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #12766
تاریخ و سده تألیف: 690 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 7، ص 108 تا 125
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

یکی از متون جامع و موجز فقه امامیه است که تنها به ذکر فتوای پرداخته است بدون استدلال و شامل دوره کامل فقه است بی ذکر دلیل، و به کثرت فروع و حسن تبویب، ممتاز است تا آنجا که گویند این کتاب حاوی چهل هزار فرع است. مشتمل بر چهار قاعده: 1. عبادات، 2. معاملات، 3. ایقاعات، 4. احکام. مصدر به دیباچه‌ای که در آن از معنی فقه و فضیلت و آداب و معرفت آن بحث شده است و اینکه روا نباشد که آن را پنهان سازند و برای ادله آنها به دو کتاب دیگر خود «منتهی المطلب فی تحقیق المذهب» و «تذکرة الفقهاء» ارجاع می‌دهد. تاریخ ختم قاعده اول: شب سه‌شنبه 10 ربیع الاول 690، قاعده دوم: غره جمادی الثانی 691، قاعده سوم: صفر 697، قاعده چهارم: 8 شوال 697.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله المتقدس بكماله عن مشابهة المخلوقات ... فان هذا الكتاب ... قد جمعنا فيه معظم المسائل الفقهيه »
سوابق و چاپ‌های اثر
طهران، سنگی، 1314ق.، رحلی، 281+311صص
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ فخرالمحققین، محمد بن حسن (771-682) حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ محقق کرکی، علی بن حسین (940-890) المصانع بأمر قدیم الصانع؛ بجستانی خراسانی، حسین بن محمد (-13) حاشية تحرير الاحكام الشرعية فضيلة العلم و العالم شرح تحرير الاحكام الشرعية على مذهب الامامية
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 37/3 و 378/3 و 1375 مكتبة العلامة الحلی، طباطبائی ره ص 77-95 (79 نسخه را معرفی کرده) ذخائر التراث العربی الاسلامی 241/1 کشف الحجب و الاستار ص 98 دنا 836/2-874 (202 نسخه) مشار عربی ص 163

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تحریر الاحکام الشرعية على مذهب الامامية / فقه / عربی taḥrīr-ul aḥkām-iš šar‘īyya ‘alā maḏhab-il imāmīya علامه حلی، حسن بن یوسف، 648-726 قمری ‘allāme-ye hellī, ḥasan ebn-e yūsof (1251-1326) تاریخ تألیف: 10 ربیع الاول 690-8 شوال 697ق یکی از متون جامع و موجز فقه امامیه است که تنها به ذکر فتوای پرداخته است بدون استدلال و شامل دوره کامل فقه است بی ذکر دلیل، و به کثرت فروع و حسن تبویب، ممتاز است تا آنجا که گویند این کتاب حاوی چهل هزار فرع است. مشتمل بر چهار قاعده: 1. عبادات، 2. معاملات، 3. ایقاعات، 4. احکام. مصدر به دیباچه‌ای که در آن از معنی فقه و فضیلت و آداب و معرفت آن بحث شده است و اینکه روا نباشد که آن را پنهان سازند و برای ادله آنها به دو کتاب دیگر خود «منتهی المطلب فی تحقیق المذهب» و «تذکرة الفقهاء» ارجاع می‌دهد. تاریخ ختم قاعده اول: شب سه‌شنبه 10 ربیع الاول 690، قاعده دوم: غره جمادی الثانی 691، قاعده سوم: صفر 697، قاعده چهارم: 8 شوال 697. آغاز: بسمله الحمدلله المتقدس بكماله عن مشابهة المخلوقات ... فان هذا الكتاب ... قد جمعنا فيه معظم المسائل الفقهيه چاپ: طهران، سنگی، 1314ق.، رحلی، 281+311صص [الذریعة 37/3 و 378/3 و 1375؛ مكتبة العلامة الحلی، طباطبائی ره ص 77-95 (79 نسخه را معرفی کرده)؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 241/1؛ کشف الحجب و الاستار ص 98؛ دنا 836/2-874 (202 نسخه)؛ مشار عربی ص 163] شرح و حواشی: 1- حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ فخرالمحققین، محمد بن حسن (771-682) 2- حاشية تحرير الاحكام الشرعية؛ محقق کرکی، علی بن حسین (940-890) 3- المصانع بأمر قدیم الصانع؛ بجستانی خراسانی، حسین بن محمد (-13) 4- حاشية تحرير الاحكام الشرعية 5- فضيلة العلم و العالم 6- شرح تحرير الاحكام الشرعية على مذهب الامامية

نسخه‌های خطی این اثر

200 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
181
دانشگاه
تهران
1004 محمد بن شریف بن مؤذن 8 ذیحجه 763ق نسخ 246 شناسنامه ←
182
گلپایگانی
قم
3838-19/168 محمد بن حسن بن محمد بن علی بن ناصر مجلجل سه‌شنبه 6 شعبان 747ق نسخ 206 شناسنامه ←
183
گلپایگانی
قم
3837-19/167 محمدبن حسن بن محمدبن علی بن ناصر مجلجل سه‌شنبه 6 شعبان 747ق نسخ 208 شناسنامه ←
184
مدرسه باقریه
مشهد
33 حسین سلیمی یک‌شنبه 9 ربیع الثانی 740ق، به‌درخواست شیخ جمال الدین أحمد بن شهاب محمد بن أبی عبدالله اسدی نسخ - شناسنامه ←
185
رضوی
مشهد
17000 حسن بن سلیمان بن صالح یک‌شنبه 19 ربیع الثانی 740ق، به امر شیخ جمال الدین احمد بن شهاب نسخ 371 شناسنامه ←
186
ملک
تهران
1429 محمد بن یوسف بن عباس (جزو یکم) 15 محرم 737ق، و احمد بن حسن میدانی در 821ق (جزو دوم) نسخ 334 شناسنامه ←
187
مرعشی
قم
6479 بی‌کاتب سه‌شنبه 5 جمادی الاول 737ق نسخ 193 شناسنامه ←
188
مرعشی
قم
385 محمد بن علی طبری (از شاگردان علامه حلی) سه‌شنبه 24 صفر 737ق نسخ 288 شناسنامه ←
189
مرعشی
قم
4831 حسن بن حسین بن حسن سرابشنوی 22 جمادی الثانی 735ق نستعلیق 267 شناسنامه ←
190
مرعشی
قم
3751 حسن بن حسین بن حسن سرابشنوی 1 جمادی الاول 735ق نستعلیق 287 شناسنامه ←
191
مرعشی
قم
2631 علی بن احمد بن طراد بن ابی الحسن بن الضراب سلخ جمادی الثانی 731ق نسخ - شناسنامه ←
192
مجلس
تهران
7022 بی‌کاتب 8 رمضان 728ق نسخ 149 شناسنامه ←
193
دانشگاه
تهران
1127 حسن بن الحسین 18 ذیحجه 728ق (جزء سوم) نسخ 277 شناسنامه ←
194
الهیات
مشهد
53 حسین بن علی بن محمد استرآبادی 28 شعبان 726ق نسخ 226 شناسنامه ←
195
مجلس
تهران
5218/2 بی‌کاتب 10 ربیع الاول 724ق نسخ 104 شناسنامه ←
196
مرعشی
قم
6732 محمود بن محمد بن بدر سه‌شنبه 6 رجب 723ق نسخ 281 شناسنامه ←
197
عبدالعظیم
تهران
258 احمد بن حسن بن یحیی فراهانی جمعه 23 ربیع الثانی 721ق نسخ 277 شناسنامه ←
198
مرعشی
قم
8515 وشاح بن محمد بن عسه 2 جمادی الاول 719ق نسخ 45 شناسنامه ←
199
دانشگاه
تهران
2756-ف نامشخص - - - شناسنامه ←
200
ادبیات
تهران
497 حسن بن محمد حمارنی ذیحجه 699ق (پایان قاعده نخستین) نسخ - شناسنامه ←