تجوید

● تجوید / تجوید / فارسی tajvīd موسوی گیلانی، رحمت، ق 11 قمری mūsavī gīlānī, rahmat (-17c) نام کتاب و مؤلف ذکر نشده لذا تسمیه بر اساس یادداشت‌های کاتب نونویس مذکور در آخر نسخه است اما نام مؤلف طبق نگارش همو در باب چهاردهم نسخه به این شرح است: «مؤلف این کتاب الفقید الحقیر رحمت الله القاری الجلانی (الجيلانی) نقل می‌کند که در وقت تألیف کتاب برهان القاری فی تجوید کلام الباری در حیدر آباد ...» و با توجه به اشارات مؤلف در جای جای متن، وی از قاریان امامیه اوایل قرن 11 ق متولد بلده رشت و از جمله شاگردان ملا محمدقاسم قاری معروف به استاد نجفی و استاد ملکی در عتبات عالیات بوده و نیز به هنگام اقامت در حیدر آباد با شیخ هارون جزائری شیعی مکاتباتی داشته است. کتاب یک دوره کامل فن تجوید است که مشتمل بر یک «مقدمه» در پیدایش الفبا و کتابت آن در زبان عربی و هیجده «باب»: 1. فضل قرآن؛ 2. بیان آنکه قرآن را چون بخوانند؛ 3. بیان استعاذه بقوله اعوذ بالله من الشیطان الرجیم گفتن؛ 4. بیان بسمله بقوله بسم الله الرحمن الرحیم گفتن؛ 5. مخارج حروف هجا؛ 6. بیان رعایت هر حرفی در حین ترکیب حروف چنانکه حق و سزاوار او است؛ 7. بیان مد و قصر؛ 8 بیان وقف؛ 9. بیان احکام وقف و رموز آن؛ 10. بیان احکام نون تنوین و نون ساکن؛ 11. بیان ادغام متماثل و منجانس و متقارب؛ 12. بیان احکام راآت؛ 13. بیان هاءی کنایه؛ 14. بیان سبب بودن قران مجید به هفت قراءت؛ 15. بیان سوره حمد و سوره اخلاص و آیة الکرسی؛ 16. بیان تکبیر و تهلیل و تحمید؛ 17. بیان دعواتی که بعد از تلاوت بعضی سور و بعضی آیات و در سجده واجبی و سنتی و یا ختم قران می‌خوانند؛ 18. بیان آسامی قران و عدد سور و آیات؛ خاتمه: در بیان تعلیم گرفتن قرآن از استاد قاری ماهر این فن و طریق سلوک باستاد اهل قران و اهل ارشاد.