تجوهر الاجسام

● تجوهر الاجسام = الهیولی و الصورة (رساله فی) = جزء لایتجزی = الرسالة المنصورية / فلسفه / عربی tajawhur-ul ajsām = al-hayūlā wa-ṣ ṣūra (r.-un fī) = juz’-un lā-yatajazzī = ar-r.-ul manṣūrīyya دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، -948 قمری daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542) وی این رساله را در توضیح و بیان سخنان پدرش در رساله‌ای که در این موضوع با شیوه‌ای دور از روش مشهور ساخته و با آرای مشهور مخالفت داشته، پرداخته است. شامل یک «مقدمه» و سه «مقاله»: مقدمه در تعریف جسم، نفس، هیولا و صورت و رابطه و ترکیب این دو؛ مقاله 1. در تحریر محل دعوی و در چهار «فصل»: 1) ترکیب جسم از اجزای تجزیه ناپذیر و هیولا و صورت را انکار کرده و معتقد شده که جسم قابلیت تقسیم تا بی نهایت را داراست، 2) به اختصار به اقسام جسم پرداخته است، 3) به تبیین دیدگاه استاد خویش پیرامون مرکبات تامه پرداخته، 4) در باره جواز جدایی نفس از بدن و انکار تجرد نفس به معنای مشهور پرداخته و دیدگاه استاد خود را تبیین می‌کند؛ مقاله 2. بیان سبب طرح نظریه ترکیب اتحادی بین هیولی و صورت از طرف پدر مؤلف در سه «فصل»: 1) علل گرایش پدرش به ترکیب اتحادی هیولا و صورت، 2) علل گرایش استاد وی به عدم بقای عناصر در مرکبات؛ مقاله 3. دارای سه «فصل» است و فصل سوم آن دارای چهار «مطلب» و عمده مطالب آن عبارت است از دیدگاه‌های گوناگون در باب ماهیت نفس، تحلیل ادله تجرد و عدم تجرد نفس و بررسی دیدگاه پدرش. ملاصدرا در طبیعیات اسفار از این قسمت رساله بدون ذکر نام نقل قول می‌کند. آغاز: اللهم ایدنا لتقرير ما اتی به سیدنا محمد سید الوری علیه و آله العرفاء السلام ... و بعد فان الفقیر الحقیر غیاث المشهور بمنصور يقول ان ابی و سیدی اب الاباء ... اتى بتجوهر بعض الجواهر مما يجعلوا النواظر على نمط جديد و طرز مع بعده عن المشهور غير بعيد انجام: و لايذهب عليك ان فساد ما ترى من البدن لا يستلزم فساد النفس بل النفس باقية بمدارک يخصها چاپ: به کوشش امیر اهری، گنجینه بهارستان، حکمت، تابستان 1376ش، صص 171-183