التجريد

● التجريد = مسائل الحكمة = طبيعيات و الهيات = مشارق النور و مدارك السرور / فلسفه / عربی at-tajrīd = masā'il-ul ḥikma = ṭabīʻīyāt wa ilāhīyāt دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، -948 قمری daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (-1542) یک دوره حکمت الهی و طبیعی را برای مبتدیان بیان کرده است. شیوه او در این کتاب آن است که صرفا مسائلی از حکمت را که مورد قبول خود اوست بدون برهان ولی توأم با دقایق و لطائف آورده است. همان‌طور که از مقدمه پیداست، این کتاب تلفیقی از حکمت مشاء و حکمت اشراق است و بتوان ـ چنان که قاضی نورالله گفته ـ آن را همان کتاب الاشارات و التلویحات نامید. مشتمل بر دو «قسم» است: قسم اول در طبیعیات و دارای هشت «فن»: 1) فی سمع الکیان، 2) فی السماء و العالم، 3) فی الکون و الفساد، 4) فی آثار العلویة، 5) فی المعادن، 6) فی النبات، 7) فی الحیوان، 8) فی النفس؛ قسم دوم در الهیات و دارای چهار «فن»: 1) فی الفلسفة الاولی، 2) فی واجب الوجود و صفاته، 3) فی الجواهر الروحانیة، 4) فی العناية و كيفية دخول السرفی القضاء الالهی و معنى القضأ و القدر. آغاز: بسمله. اللهم یا نور الارض و السماء و یا عالم السر و اخفی انت اعلم لحوائج السائلین فلا تجعلنا فیما أملنا من الخائبين صل و سلم علی احمد اشرقت اراضی القلوب بنوره و استنار ابصار البصائر بحضوره و آله و اتباعه و احبابه و بعد اقل الخليقة بل اللا شيئ في الحقيقة منصور بن محمد الحسینی احسن الله احواله و حصل آماله انی جردت فی هذا الکتاب بالتماس بعض الاحباب مسائل الحكمة عن البرهان تسهيلا علی الاذهان و لكن وشحتها باشارات الی حقائق و تلویحات الی دقائق خلت عنها مؤلفات الاولین و مصنفات الاخرين انجام: و اعلم انک نور من لمعات نور الله فاجتهد في التنوير بسائر الانوار فتکون نورا على نور يهد الله لنوره من يشاء و يضرب الله للناس الامثال. و نختم الرساله حامدا الله الاحد الصمد مصليا علی حبیبه المسمى بأحمد، قائلاً: بنور وجهك اللهم ارزقنا الهداية واجنبنا عن الغباوة و الغواية في البداية و النهاية. چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در مصنفات غیاث الدین منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 1 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1386) [دنا 794/2]