نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

التبيان فی اعراب القرآن

at-tibyān fī i‘rāb-il qur‘ān
47 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/12383
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #12383
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 6، ص 891 تا 895
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: علوم قرآن
عناوین دیگر و هم‌تراز:
املاء ما من به الرحمن من وجوه الاعراب و القراءات فی جمیع القرآن (imlā’-u mā min bi-hi-r raḥmān min wujūh-il i‘rāb wa-l qirā’āt) اعراب ابوالبقاء

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

آیات و کلمات قرآن را از اول تا آخر ترکیب می‌کند و ضمناً قراءات مختلف را ذکر کرده و وجه اعراب آن را بیان می‌نماید و برای آنها شواهدی از لغات و اشعار بیان می‌کند و مختصراً متعرض جهات نحوی آیات شده است. در نسخه چاپی اشتباهاً نسبت داده شده به ابوالبقاء نحوی رازی. این تفسیر را چنانکه خود در مقدمه فرموده مختص به اعراب کلمات قرآن و وجوه قرائات آنها قرار داده و آن را «التبیان فی اعراب القرآن» و «اعراب ابوالبقاء» و «املاء ما من به الرحمن من وجوه الاعراب والقرائات فی جمیع القرآن» گویند. آیات و کلمات قرآن را از اول تا آخر ترکیب می‌کند و ضمناً قراءات مختلف را ذکر کرده و وجه اعراب آن را بیان می‌نماید.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الذی وفقنا لحفظ كتابه و وفقنا على الجليل من حكمه ... اما بعد فان اولی ماعنی باغی العلم بمراعاته واحق ما صرف الغاية الى »
انجام اثر
« و اما الناس الاخير فقيل هو معطوف على ذى الوسواس اى من شر القبيلين و قيل هو معطوف على الجنة. آخر الكتاب و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام على خير خلقه محمد و آله الاكرمين. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مطبوعات شرف، جزء2، 1303ق؛ المطبوعات الميمنيه، 1306ق؛ طهران، سنگی، 1276ق، رحلی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 341/1 ذخائر التراث العربی الاسلامی 694/2 مشار عربی ص 159 معجم المطبوعات ج1ص 294 الاوقاف العامه بغداد 57/1 دنا 776/2 (43 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● التبيان فی اعراب القرآن = املاء ما من به الرحمن من وجوه الاعراب و القراءات فی جمیع القرآن = اعراب ابوالبقاء / علوم قرآن / عربی at-tibyān fī i‘rāb-il qur‘ān=imlā’-u mā min bi-hi-r raḥmān min wujūh-il i‘rāb wa-l qirā’āt عکبری، عبدالله بن حسین، 538-616 قمری ‘okbarī, ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn (1144-1220) آیات و کلمات قرآن را از اول تا آخر ترکیب می‌کند و ضمناً قراءات مختلف را ذکر کرده و وجه اعراب آن را بیان می‌نماید و برای آنها شواهدی از لغات و اشعار بیان می‌کند و مختصراً متعرض جهات نحوی آیات شده است. در نسخه چاپی اشتباهاً نسبت داده شده به ابوالبقاء نحوی رازی. این تفسیر را چنانکه خود در مقدمه فرموده مختص به اعراب کلمات قرآن و وجوه قرائات آنها قرار داده و آن را «التبیان فی اعراب القرآن» و «اعراب ابوالبقاء» و «املاء ما من به الرحمن من وجوه الاعراب والقرائات فی جمیع القرآن» گویند. آیات و کلمات قرآن را از اول تا آخر ترکیب می‌کند و ضمناً قراءات مختلف را ذکر کرده و وجه اعراب آن را بیان می‌نماید. آغاز: بسمله. الحمدلله الذی وفقنا لحفظ كتابه و وفقنا على الجليل من حكمه ... اما بعد فان اولی ماعنی باغی العلم بمراعاته واحق ما صرف الغاية الى انجام: و اما الناس الاخير فقيل هو معطوف على ذى الوسواس اى من شر القبيلين و قيل هو معطوف على الجنة. آخر الكتاب و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام على خير خلقه محمد و آله الاكرمين. چاپ: مطبوعات شرف، جزء2، 1303ق؛ المطبوعات الميمنيه، 1306ق؛ طهران، سنگی، 1276ق، رحلی [کشف الظنون 341/1؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 694/2؛ مشار عربی ص 159؛ معجم المطبوعات ج1ص 294؛ الاوقاف العامه بغداد 57/1؛ دنا 776/2 (43 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

47 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
رضوی
مشهد
12702 عبدالوهاب حسینی قمی رجب 1173ق نستعلیق 111 شناسنامه ←
32
رضوی
مشهد
16994 بی‌کاتب سه شنبه 12 ذیقعده 1178ق نستعلیق 207 شناسنامه ←
33
مدرسه باقریه
مشهد
31 بی‌کاتب سه شنبه 12 ذیقعده 1178ق نستعلیق - شناسنامه ←
34
رضوی
مشهد
1454 بی‌کاتب ربیع الاول 1246ق نستعلیق 296 شناسنامه ←
35
مروی
تهران
38 بی‌کاتب 1271ق - - شناسنامه ←
36
زنجانی (آیة الله)
قم
110 محمد حسین بن علی عسکر یک شنبه 20 محرم 1279ق نستعلیق 80 شناسنامه ←
37
مرعشی
قم
559 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 180 شناسنامه ←
38
مجلس
تهران
12111 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 314 شناسنامه ←
39
ملی
شیراز
21-ت/154 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 171 شناسنامه ←
40
مجلس
تهران
12069 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 242 شناسنامه ←
41
ملی
تهران
3109 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 324 شناسنامه ←
42
مهدوی (کتابخانه)
قم
بدون شماره بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
43
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
2689 محمد بن حسن حنبلی سه‌شنبه 4 ذیقعده 96 ... نسخ 571 شناسنامه ←
44
رضوی
مشهد
24110 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
45
گلپایگانی
قم
949-6/39 بی‌کاتب نسخه قدیمی است نسخ 223 شناسنامه ←
46
مسجد اعظم
قم
256/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 7 شناسنامه ←
47
مسجد اعظم
قم
1993 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 287 شناسنامه ←