تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة

● تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة / فضایل و مناقب، تفسیر / عربی ta'wīl-ul āyāt-iz zāhira fī faḍā'il-il 'itrat-it ṭāhira استرآبادی، شرف الدین علی، -965 قمری estarābādī, šaraf-od-dīn 'alī (-1558) استرآبادی در این کتاب به گردآوری آیاتی پرداخته است که محدثان و مفسران شیعی و سنی در کتاب حدیثی و تفسیری در مدح اهل بیت (ع) و مدح دوستان و ذم دشمنان ایشان به شمار آورده‌اند و تأویل و تفسیر کرده‌اند. وی این آیات را به ترتیب سوره‌های قرآن تنظیم کرده است. کتاب در دیباچه چنین توصیف شده است: «و بعد فانی لما رأیت بعض آیات الکتاب و تأویلها يتضمن مدح اهل البیت علیهم السلام و مدح اولیائهم و ذم اعدائهم فی کثیر من کتب التفاسیر و الاحادیث و هی متفرقة فیها صعبة التناول لطالبيها احببت ان اجمعها بعد تفریقها و اؤلفها بعد تمزیقها فی کتاب مفرد لتکون اسهل للطالب و اقرب للراغب و احلی فی الخاطر و اجلی للناظر و ابین للتحقیق و اهدی الى سواء الطريق و اخذت هذا التاويل و جله عن الراسخین فی العلم اولی التاویل و مما ورد من طريق العامه و هو من ذلك النزر القلیل و الحقت کل آیة منها بسورتها و جلوتها لاهلها فی احسن صورتها و سميته تأویل الايات الظاهر فی فضائل العترة الطاهره». علم بن سیف بن منصور نجفی حلی بخش‌هایی از این کتاب را با عنوان «جامع الفوائد و دافع المعائد» انتخاب کرده است. در بعضی نسخه‌ها عنوان این گزیده «کنز الفوائد و دافع المائد» یا «کنز جامع الفوائد و دافع المعاند» یا «کنز الفوائد و دافع المعاند» ثبت شده است. در پایان بعضی نسخه‌های «تأویل الآیات»، اضافاتی از علم بن سیف حلی آمده است. به نظر می‌رسد این زیادتی بخشی از اواخر «جامع الفواید» یا همان «کنز الفواید» باشد. مجلسی می‌گوید: «کتاب تاویل الآیات را اختصاری است به نام «کنز جامع الفوائد» و برخی مختصر را نیز به خود نگارنده نسبت داده‌اند». لیکن این نسبت صحیح نیست زیرا که مختصر آن به نام «جامع الفوائد» نگارش علم بن سیف بن منصور است و به سال 937 آن را به پایان رسانیده و در الذریعه (ج 5 ص 66) یاد شده است. مجلسی همچنین می‌گوید: «بیشتر مطالب آن از کتاب «ما نزل من القرآن فی اهل البیت» نگارش محمد بن عباس بن علی بن مروان بن ماه یار، معروف به ابن جحام (ج خ) که ترجمه او در رجال نجاشی هست، گرفته شده»، لیکن این مؤلف به غیر از کتاب ابن ماهیار از کتاب‌های «کنز الفوائد» کراجکی (-449) و «کشف الغمة» نگارش اربلی (-692) و کتاب‌های علامه حلی (-726) نیز نقل کند. آغاز: ان احسن ما توج به هام الفاظ الکلمات و سطرته اقلام الکرام الحافظ فی صحایف اعمال البریات انجام: و ینجینا من اهوال یوم القيامة بشفاعتهم و يدخلنا الجنة فی زمرتهم انه بالاجابة جدیر و هو علی کل شیء قدیر. چاپ: با تصحیح حسین استاد ولی، تهران، 1367ش؛ قم، توسط مدرسة الامام المهدی و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1409ق [کشف الحجب و الاستار ص 94؛ نسخه‌های منزوی 24/1؛ دنا 759/2 (34 نسخه)] شرح و حواشی: 1- کنز جامع الفوائد و دافع المعاند = کنز الفوائد و دافع المعاند = منتخب تأویل الآیات الظاهرة فی العترة الطاهرة = جامع الفواید و دامغ المعاند؛ نجفی حلی، علم بن سیف (قرن 10) 2- تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة (خلاصه)؛ فضل الله (قرن 12) 3- تأویل الآیات الظاهرة (منتخب)