تاریخ الیمینی

● تاریخ الیمینی = تاریخ عتبی = معجز الکتاب و محرز الاداب / تاریخ / عربی tārīx-ul yamīnī = tārīx-i ‘utbī = mu‘jiz-ul kitāb wa muḥraz-ul ādāb عتبی، محمد بن عبدالجبار، 350؟-427؟ قمری ‘otbī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-jabbār (962-1037) اهداء به: یمین الدوله سلطان محمود بن سبکتکین غزنوی تاریخ حوادث و جنگ‌ها و وقایع سلطنت ناصرالدین ابومنصور سبکتکین غزنوی از سال 367 ق تا زمان مرگ وی به سال 387ق و تاریخ اولادش تا سال 421ق که با عباراتی فصیح و کلماتی بلیغ و رسا تألیف شده است، کتاب پس از تألیف به‌ویژه از جهت ادبی و لغوی مورد توجه ادیبان و نویسندگان واقع و شروح متعددی بدان نگاشته شده است. این تاریخ توسط ابواشرف ناصح بن ظفر جرفادقانی به فارسی ترجمه شده است. عتبی در عهد سلطان محمود غزنوی، متصدی دفتر و انشاء بوده و از ادبای زمان خود است، وی تاریخ آل سبکتکین را به نام یمین الدوله سلطان محمود بن سبکتکین غزنوی، تألیف نموده، لذا به نام «تاریخ الیمینی» و «سیرة الیمینی» و «الیمینی» معروف است و از آن به «تاریخ العتبی» هم نام برده‌اند. آغاز: بسمله الحمدلله الظاهر بآياته الباطن بذاته القريب برحمته البعيد بعزته الكريم بآلائه العظيم انجام: و قبح الله من نقص عمره على زيادة الآثام و مساءة الأنام و حيازة الملام، و يرحم الله عبداً قال آميناً. چاپ: این کتاب، در دهلی، و قاهره، چاپ شده است؛ مشار عربی، ص155؛ لاهور، سنگی، 1300ق.، وزیری، 372ص [الذريعة 256/3؛ دنا 753/2 (28 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 4221/6 و 4294؛ کشف الظنون 660/2] شرح و حواشی: 1- جوامع العبر و لوامع الفکر؛ کرمانی، فضل الله بن عبدالحمید (-7) 2- تاریخ یمینی (ترجمه) = ترجمه تاریخ عتبی؛ جرفادقانی، ناصح بن ظفر (-7) 3- بساتین الفضلا و ریاحین العقلا (الفضلاء) = شرح تاریخ الیمینی؛ نجاتی نیشابوری، محمود بن عمر (-728) 4- الفتح الوهبی علی تاریخ ابی نصر العتبی؛ منینی، احمد بن علی (1172-1089) 5- تاریخ یمینی (ترجمه) = ترجمه تاریخ عتبی؛ اهری، عبدالکریم بن محمد صادق (-13) 6- بث الشکوی = ترجمه تاریخ عتبی؛ ثقة الاسلام تبریزی، علی بن موسی (1330-1277)