تاریخ و ترجمه جغرافیای عراق

● تاریخ و ترجمه جغرافیای عراق / تاریخ و جغرافیا/ فارسی tārīx va t.-ye joqrāfīya-ye ‘arāq عارف منشی، محمد، ق14 قمری ‘āref-e monšī, mohammad (-20c) اهداء به: ناصرالدین شاه تاریخ تألیف: 1301ق نگارنده منشی و مترجم زبان عثمانی در دارالترجمه خاصه همایونی دوره ناصری است می‌گوید در ماه مبارک رمضان 1301ق، که فراغتی از کار رسمی حاصل شده بود، کتابچه حاضر را که مبتنی بر شرح احوال جغرافیایی و تاریخی ولایت عراق به زبان عثمانی بوده، لایق ترجمه و نگارش دیده، و پس از ترجمه آن را توسط محمد حسن خان صنیع الدوله (اعتماد السلطنه 1259-1313ق) وزیر انطباعات و رئیس دارالترجمه خاصه همایونی به ناصرالدین شاه تقدیم نموده است. به گفته نگارنده، این کتابچه بنا بر اشاره دربار عثمانی که بعد از عهدنامه برلن عمارت و احیای ولایت مذکور را از مقتضیات امور سیاسی خود قرار داده بوده، توسط جمعی از صاحبان علوم و فنون که سالها در ولایت مذکور در جرگه مأمورین کشوری و لشکری بوده‌اند، از سال 1300 تا 1301 به دربار دولت مشارالیه تقدیم گردیده است و بعد محض توسیع دایره معلومات و اطلاعات، از 18 جمادی الاول به این طرف آن را در روزنامه «طریق» منطبعه اسلامبول پی در پی نگاشته‌اند.