تاریخ مشعشعیان (ترجمه)

● تاریخ مشعشعیان (ترجمه) / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e moša‘ša‘īyān (t.) جزائری، نورالدین محمد بن نعمة الله، قرن 13 قمری jazā'erī, nūr-od-dīn mohammad ebn-e ne‘mat-ol-lāh (19c) وابسته به: تاریخ مشعشعیان = الرحلة المكية؛ موسوی، علی بن عبدالله (قرن 12) به دستور: محمد علی میرزا پسر فتحعلی شاه قاجار (1203-1237ق) حاکم وقت خوزستان تاریخ تألیف: سه‌شنبه 27 ربیع الثانی 1234ق ترجمه و ویرایش کتاب تاریخ مشعشعیان اثر سید علی بن عبدالله بن علی خان مشعشعی حویزی (قرن 12ق) است. در سفر محمد علی میرزا به خوزستان، ملاقات‌هایی بین وی و نعمة الله شوشتری (پدر مؤلف و نویسنده فريدة الاصقاع) صورت می‌پذیرد و در ضمن گفتگوهای این دو در خصوص تاریخ خوزستان، سادات مشعشع و حکام حویزه، متوجه می‌شوند که در این باره کتابی در دست نیست. مولی عبدعلی خان فرمانروای حویزه از مؤلفات یکی از نیاکان خویش نسختی نزد وی پیشکش آورده بود که همان نسخه اصل این کتاب است، اما آن کتاب به زبان عربی بود و نویسنده آن هم به این زبان تسلط نداشت، لذا کتاب شیوا و رسا درنیامده بود. لذا شاهزاده به پدر مترجم دستور داد که از آن کتاب برگزیند و سرگذشت مؤلف عربی و شرح سفرهای او و برخی از منشورها و ارقام پادشاهان که به پدران او نوشته بودند و پاره‌ای از قصاید و شعرهای فارسی و عربی را بیندازد و آن را به فارسی برگرداند. اما پس از آن که نعمت الله شوشتری چند ورقی از آن نوشت و موکب محمد علی میرزا به سمت دارالدوله کرمانشاهان حرکت کرد ناخوشی رمد به چشم او رسید و از خواندن و نوشتن عاجز شد لاجرم پسرش کتاب را به همان ترتیب به زبان فارسی ترجمه کرد. وی هر چه ترجمه می‌کرد به پدر نشان می‌داد و برخی از مطالب که در کتاب‌های دیگر می‌دید بر آن می‌افزود. در جاهایی که مترجم مطالبی از خود به کتاب افزوده، آنها را با عنوان «مترجم گوید» از اصل متمایز کرده است. آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدلله على نعمه الفاضلة وله الشکر علی آلائه المتوافرة ... و بعد ... نورالدین محمد بن نعمة الله الموسوى الشوشتری برلوحه ضمیر منیر ارباب فطنت و اصحاب عرفان و خبرت می‌نگارد انجام: مترجم کتاب گوید این خلاصه چیزی است که این حقیر در احوال متأخرین از عهد مصنف کتاب از موالی حویزه اطلاع به هم رسانده، بعضی از آن از تذکره شوشتری نقل و برخی از معمرین موثقین استماع نموده، در ترجمه ملحق ساخت. امید که مقبول طبع ارجمند مشکل پسند اقدس ارفع اشرف اعلی گردد [دنا 739/2؛ نسخه‌های منزوی 4272/6 «تاریخ مشعشعیان» 2 عنوان یکی متن عربی آن و دیگری ترجمه فارسی آن؛ فهرستواره منزوی 903/2 «تاریخ مشعشعیان»]