تاریخ محمدی

● تاریخ محمدی = تاریخ دوازده امام = تاریخ رشیدی = فهرست ائمه = تاریخ الاولاد الحضرة المصطفوی = معرفت نامه / تاریخ معصومین، شعر / فارسی tārīx-e mohammadī = tārīx-e davāzdah emām = tārīx-e rashīdī ؟ کاشی، حسن بن محمود، ق8 قمری kāšī, hasan ebn-e mahmūd (-14c) اهدا به: جهان محمد اولجایتو محل تألیف: بغداد منظومه‌ای است کوتاه در 324 بیت؛ ناظم ابتداءاً اشعاری در ستایش پروردگار و سپس مدح پیامبر و امیر مؤمنان علی و ائمه (ع) آورده و سپس موعظه و نصیحت نموده آنان را که به خواندن کتب قصص وامق و عذرا و رستم و زال و غیره وقت را بیهوده هدر می‌دهند، و چون مردم شعر را بیشتر از نثر می‌پسندند لذا کتابش را به نظم کشیده و آن را «معرفت نامه» نامیدند و چون آن را به نام «وزیر رشید» نظم کرده به «تاریخ رشیدی» نیز موسوم گردانده است. در آن آمده است: «این نامه که بنده می‌کند درج ×× نظمی است که بنده می‌کند خرج / تخریج کتاب تست یکسر ×× پاک آمده همچون درو گوهر / تاریخ رشیدی است نامش ×× از نام دوازده امامش»؛ و در آن آمده است: «نام او هست معرفت نامه ×× بلکه او هست فایدت نامه». او فهرست اسامی ائمه دوازده گانه (ع) را ابتدا مختصراً و بعد مفصل هر یک از آنان را در بخش‌هایی مشتمل بر: نام، کنیه، تاریخ ولادت و مکان آن، نام پدر و مادر، نقش نگین انگشتری، مدت عمر، سبب وفات و زمان و مکان آن، محل دفن، تعداد و نام اولاد آنان، غزوات و دیگر مطالب را به شعر آورده است. ناظم در حالیکه دو سه ماه سخت مریض بوده و در بستر بیماری افتاده شروع به نظم آن نموده و در «واسط» و «حله» به فکر سرودن آن افتاده و در شهر «بغداد» بدان پرداخته است. وی در میان اشعارش از اشخاصی چون: میر علی، ابراهیم، عبد اللطیف، تاج الوزرا، شهاب الدین، میر احمد، حسن، عز الوزرا نامبرده و اشعاری در مدح سلطان وقت «اولجایتو» آورده و بعد اشعاری در اصول و فروع دین. عناوین آن عبارت است: 1. و لذکر الله اعلی و اجل؛ 2. گفتار اندر ستایش رسول؛ 3. گفتار اندر ستایش امیرالمومنین علی بن ابی طالب؛ 4. گفتار اندر موعظت و نصیحت؛ 5. آغاز کتاب؛ 6. گفتار کتاب از نظر؛ 7. گفتار اندر نبوت حضرت رسالت؛ 8. گفتار اندر اعواض؛ 9. گفتار اندر اجل؛ 10. گفتار اندر ارزاق؛ 11. گفتار اندر وعد و وعید؛ 12. گفتار اندر مرگ و قیامت. در انتساب این اشعار به حسن بن محمود کاشی تردید بسیار است و جناب آقای حسن عاطفی در مقدمه خود بر چاپ دیوان حسن کاشی با قطعیت این انتساب را نفی می کند و معتقد است شاعر این اثر معلوم نیست. چاپ: همراه با هفت بند مولانا حسن کاشی با عنوان «تاریخ محمدی» و با انتساب به حسن کاشی، به کوشش رسول جعفریان چاپ شده [دنا 736/2؛ الذریعه 899/9؛ روضات الجنات 286/2-289؛ فهرستواره منزوی 1574/3]