تاریخ جهانگیری

● تاریخ جهانگیری = نسخه زیبای جهانگیر / تاریخ / فارسی tārīx-e jahāngīrī = nosxe-ye zībā-ye jahāngīr مطربی اصم سمرقندی، ق 11 قمری motrebī asam-e samarqandī (-17c) اهداء به: جهانگیر پادشاه بابری هند (1014-1037ق) تاریخ تالیف: آغاز: رجب 1034ق، پایان: جمادی الثانی 1036ق؛ محل تالیف: هند کتابی است درباره پادشاهان جغتایی و ازبک و شعرا و دانشمندان عهد ایشان و نیز شاهانی که با ایشان پیوستگی داشتند. مؤلف در این تذکر شرح احوال شعرایی را که از ماوراءالنهر به هند رفته اند و تا 1034 با آنها ملاقات کرده، آورده است. کتاب در یک «مقدمه»، دو «سلسله» و یک «خاتمه» است: سلسله اول در ذکر سلاطین چغتای و شعرای بلاغت شعاری که در زمان ایشان خلعت ظهور و اشتهار پوشیده اند و دیوان اشعار ایشان در ماوراءالنهر رواج داشته است؛ سلسله دوم در ذکر سلاطین اوزبکیه و افاضلی که در ایام دولت ایشان خلعت اشتهار پوشیده اند، و این سلسله مشتمل بر دو «طبقه» است: طبقه اول در ذکر سلاطینی که نسبت پیوستگی به این خاندان عالی شأن دارند و افاضلی که در ایام دولت به ایشان بوده اند، طبقه دوم در ذکر سلاطینی که نسبت ایشان به پادشاه چنگیز خان می رسد و افاضلی که در ایام دولت ایشان خلعت اشتهار پوشیده اند؛ خاتمه در ذکر ملازمت خلیفه الهی ظل اللهی و وقایع وارده در ایام ملازمت و لیالی. مطربی در آن شرح ملاقات‌های خود با جهانگیر را به نسخه منضم ساخته است. نام کتاب در منابع «تاریخ جهانگیری» ضبط شده است ولی به نام «نسخه زیبای جهانگیر» به چاپ رسیده است؛ چون مؤلف ماده تاریخ تألیف این اثر را «نسخه زیبای جهانگیر» سروده است. چاپ: این کتاب به کوشش اسماعیل بیگ جانوف و سید علی موجانی در سال 1377 هـ.ش، به اهتمام کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی ره به چاپ رسیده است. [تاریخ تذکره‌های فارسی 526/2-530؛ دانشنامه ادب فارسی 255/1 و 269 و 822]