تاریخ جهان آرا

● تاریخ جهان آرا = رطب اللسان / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e jahān-ārā = ratb-ol lesān همای مروزی، محمد صادق، ق13 قمری homā-ye marvazī, mohammad sādeq (-19c) اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (1212-1250ق) تاریخ بیست ساله نخست سلطنت فتحعلی شاه قاجار را (1212-1233) از ابتدای جلوس او تا سال 1232ق با انشایی ادبی نگاشته است. این تاریخ در دو جلد تألیف شده: 1. در وقایع ده ساله اول حکومت فتحعلی شاه قاجار؛ 2. اختصاص بوقایع ده ساله دوم فتحعلی شاه دارد و در آن از وقایع مربوط به‌جنگ‌های ایران و روس مفصل سخن می‌رود. آغاز: جلد اول: نحمدک اللهم یا من لک الامر و لک الملک ... حمد خداوندی را رواست که خاک تیره را منبت لاله و گل گردانیده ... جلد دوم: بسمله-الحمدلله رب العالمین حمد و سپاس و ثنا و ستایش مر خداوندیرا رواست که ما سوی خود بابداع و اختراع از عدم بوجود آورد و از روی رحمت بمحض قدرت عالم و آدم موجود نمود ... آغاز بهار آرائی یازدهم سال جلوس میمنت مأنوس موافق یکهزار و دویست و بیست و دو هجری مطابق سال فرخ فال توشقان ئیل خیریت دلیل ترکی انجام: منت خدایرا که بمیامن بخت فیروز اعلیحضرت خلافت پناهی وقایع عشره ثانیه دولت ابد آیت ... اتمام و انجام پذیرفته ... یا رب اندر دهن روح الامین آمین باد. اللهم ابد دولته العلیه و خلد خلافته البهیه بمحمد و آله خیر البریه، الحمدلله اولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین و سلم تسلیماً کثیراً کثیرا چاپ: با نام تاریخ جنگهای ایران و روس: یادداشتهای میرزا محمد صادق وقایع نگار هما مروزی، گرد آورنده: حسین آذر، به تصحیح امیر هوشنگ آذر، ناشر: مصحح، تهران، 1396ش [دنا 695/2 (27 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی ج 4305/6؛ ریحانة الادب ج 321/4؛ الذریعه 247/2 و 298/5؛ فهرستواره منزوی 944/2 و 973/2]