شناسنامه کتابشناختی اثر
اثبات الواجب
iṯbāt-ul wājib
42
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/1142
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #1142
پدیدآور / مؤلف:
خفری، محمد بن احمد
تاریخ و سده تألیف:
897 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 1، ص 471
تا 473
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
کلام و اعتقادات
اهدا / به درخواست:
حسین خان مبارز الدوله
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
خفری دارای چند رساله در این باب است و این یکی از آن رسالههاست. دارای یک «مقدمه» و 4 یا 3 «مقصد» و «خاتمه» است: مقدمه در بیان اصول موضوعه این باب، دارای 6 «مطلب»؛ مقصد 1. در اثبات وجود واجب الوجود بالذات، در این مقصد براهین وجود واجب را دو دسته کرده و در دو «فصل» بیان داشته است: فصل اول. براهین غیرمتوقف بر ابطال دور و تسلسل (12 برهان)، فصل دوم. براهین متوقف بر ابطال آن دو (یک دلیل)؛ مقصد 2. اثبات توحید (ده دلیل)؛ مقصد 3. اثبات علم باری تعالی، دارای دو مسلک: مسلک عوام (7 برهان) و مسلک خواص؛ خاتمه در نقل کلمات فلاسفه متقدم و متأخر که بسیار مبسوط است. وی از شفاء شیخ الرئیس، مطارحات صاحب اشراق و بهمنیار و فارابی یاد کرده است.
آغاز کتاب: اما بعد فیقول احوج خلق الله الیه محمد الخفری هذه رسالة فی اثبات واجب الوجود بالذات و صفاته بالدلائل التى تقررت عندی قطعیتها و يحصل العروج من حضيض التقليد
انجام کتاب: ... فهی اربعة علی التفضل المذكور و لما كان مراتب العلم وتوابعه بحراً عمیقاً لاساحل له اقتصر على ما ذکر و الحمدلله على افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين برحمتك يا ارحم الراحمين
سوابق و چاپهای اثر
به اهتمام محمد تقی دانش پژوه، جاودان خرد، 1 (1354): 46-42.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية اثبات الواجب
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اثبات الواجب / کلام و اعتقادات / عربی
iṯbāt-ul wājib
خفری، محمد بن احمد، - 957؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad ( - 1550)
اهداء به: حسین خان مبارز الدوله
تاریخ تألیف: 22 ذیقعده 897 ق
خفری دارای چند رساله در این باب است و این یکی از آن رسالههاست. دارای یک «مقدمه» و 4 یا 3 «مقصد» و «خاتمه» است: مقدمه در بیان اصول موضوعه این باب، دارای 6 «مطلب»؛ مقصد 1. در اثبات وجود واجب الوجود بالذات، در این مقصد براهین وجود واجب را دو دسته کرده و در دو «فصل» بیان داشته است: فصل اول. براهین غیرمتوقف بر ابطال دور و تسلسل (12 برهان)، فصل دوم. براهین متوقف بر ابطال آن دو (یک دلیل)؛ مقصد 2. اثبات توحید (ده دلیل)؛ مقصد 3. اثبات علم باری تعالی، دارای دو مسلک: مسلک عوام (7 برهان) و مسلک خواص؛ خاتمه در نقل کلمات فلاسفه متقدم و متأخر که بسیار مبسوط است. وی از شفاء شیخ الرئیس، مطارحات صاحب اشراق و بهمنیار و فارابی یاد کرده است.
آغاز کتاب: اما بعد فیقول احوج خلق الله الیه محمد الخفری هذه رسالة فی اثبات واجب الوجود بالذات و صفاته بالدلائل التى تقررت عندی قطعیتها و يحصل العروج من حضيض التقليد
انجام کتاب: ... فهی اربعة علی التفضل المذكور و لما كان مراتب العلم وتوابعه بحراً عمیقاً لاساحل له اقتصر على ما ذکر و الحمدلله على افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين برحمتك يا ارحم الراحمين
چاپ: به اهتمام محمد تقی دانش پژوه، جاودان خرد، 1 (1354): 46-42.
شرح و حواشی:
1- حاشية اثبات الواجب
نسخههای خطی این اثر
42 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملک
تهران
|
2264/3 | مرشد بن علی شیفکی | نزدیک صفر 939ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
19 | محمد حسین طبسی | رمضان 946ق | نستعلیق | 28 | شناسنامه ← |
| 3 |
جامع کبیر
یزد
|
184/6 | بیکاتب | شعبان 949ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
2465/6-ف | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
ملک
تهران
|
2614/6 | محمد واقفی | چهارشنبه 4 ربیع الاول 953ق | شکسته نستعلیق | 31 | شناسنامه ← |
| 6 |
مجلس
تهران
|
1806/4 | بیکاتب | 973ق | - | 43 | شناسنامه ← |
| 7 |
دانشگاه
تهران
|
4176/5 | ابوالقاسم بن سلطان حسین عبدالعظیمی | 984 | نستعلیق | 102 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
602/13 | حسین بن شاه حسن بن محمد بن محمد علوی خلوتی | دهه اول رمضان 988ق | نستعلیق | 58 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
7 | ابن شاه حسین شاکری ... حسینی علوی | 991ق | نسخ | 24 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
8/2 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 103 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
10882/14 | زین العابدین بن شاه محمد استرآبادی | 1006ق | نستعلیق | 32 | شناسنامه ← |
| 12 |
ملک
تهران
|
691/9 | محمد قلی بن محمد علی تبریزی | 1051ق | نستعلیق | 40 | شناسنامه ← |
| 13 |
مسجد اعظم
قم
|
2707/1 | جعفر بن حاج صادق | 1059ق | نسخ | 48 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
تهران
|
1074/5 | بیکاتب | با تاریخ 1061 | تعلیق | 47 | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
12869/2 | محمد طاهر بن شکری قمی | 1077ق | شکسته نستعلیق | 20 | شناسنامه ← |
| 16 |
الهیات
تهران
|
728 | بیکاتب | دوشنبه اواخر محرم 1077ق | نستعلیق | 51 | شناسنامه ← |
| 17 |
ملک
تهران
|
1621/6 | بیکاتب | با تاریخ 1080ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
1030/18 | بیکاتب | با تاریخ 1094 | - | - | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
11687 | بیکاتب | احتمالاً قرن 11 | نسخ | 50 | شناسنامه ← |
| 20 |
مسجد اعظم
قم
|
3425/1 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 36 | شناسنامه ← |
| 21 |
مرعشی
قم
|
9468/2 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 49 | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
11647/4 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرعشی
قم
|
11784/5 | بیکاتب | اوایل قرن 11 | شکسته نستعلیق، نسخ | 36 | شناسنامه ← |
| 24 |
دانشگاه
تهران
|
2401/1 | رضا بن موسی کشمیری | قرن 11 | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 25 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
766/1 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 26 |
دانشگاه
تهران
|
3901/2 | محمد مؤمن جدید الاسلام کشمیری | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 27 |
دانشگاه
تهران
|
6710/57 | نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری | قرن 11 | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 28 |
الهیات
تهران
|
242/55 | بیکاتب | قرن 11 | شکسته نستعلیق | 11 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرکز احیاء
قم
|
1356/45 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
1204 | صدرالدین محمد حسینی | قرن 11 و 12 | - | 59 | شناسنامه ← |