اثبات الواجب

● اثبات الواجب = شرح اثبات الواجب الجديد / کلام و اعتقادات / عربی itbāt-ul wājib = š. itbāt-ul wājib-il jadīd الهی اردبیلی، حسین بن عبدالحق، 870 - 950؟ قمری elāhī ardabīlī, ḥoseyn ebn-e ‘abd-ol-ḥaqq (1466 - 1544) وابسته به: اثبات الواجب الجديد؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908) شرحی است بر «اثبات الواجب الجديد» جلال الدین دوانی. صاحب ذریعه شرح الهی اردبیلی را یک‌بار بنام «اثبات الواجب» و بار دیگر بنام «شرح اثبات الواجب» شناسانده است. مؤلف در دیباچه این شرح نوشته است: «در برخی از نوشته‌های دوانی در رساله اثبات الواجب، جای تأمل یافتم و خرده‌هایی دیدم و به درخواست بعضی از دوستان، این رساله برای روشن ساختن اشکالات مزبور پرداختم». وی نخست چند سطر از دوانی پس از عنوان «قوله» نقل می‌کند و آنگاه به شرح و خرده‌گیری می‌پردازد و بیشتر در آغاز سخن خود «اقول» می‌آورد. به نوشته ذریعه تاریخ تألیف این کتاب 916، مطابق با «اثبات واجب» است. آغاز کتاب: بسمله. الحمدلله علی انعامه العام و اکرامه التام، و الصلوة و السلام علی سید الانام و افضل رسل الله ... اما بعد فیقول الفقیر الی عفو ربه العلی، حسین الالهی الاردبیلی غفرالله له ولوالدیه و احسن الیهما و الیه، لما کان المقصد الاقصی و المطلب الاعلی اثبات وجود الواجب سبحانه و تعالی و صفاته العلی ... انجام کتاب: موصوف بالوحدانیه و منعوت بالفردانیه ... و الآن کما کان فی نظر شهود اولیاءالله الابرار ... و الحمدلله العزيز الغفار الکریم السیار و الصلوة و السلام علی نبیه محمد المختار ... و عترته الاخیار ... [الذریعة 104/1 و 106، 92/6، 92/9، 58/13؛ تحفه سامی 59؛ معجم المؤلفین 314/3؛ فرهنگ سخنوران 55؛ کشف الظنون 538/1؛ دانشمندان آذربایجان 47؛ و 337]