شناسنامه کتابشناختی اثر
اثبات الواجب و صفاته الحسنی
it̲bāt-ul wājib wa ṣifāt-i-hi-l ḥusnā
31
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/1133
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #1133
پدیدآور / مؤلف:
دشتکی شیرازی، میر صدرالدین محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 1، ص 454
تا 456
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
اثبات الباری تعالی و صفاته
(it̲bāt-ul bārī ta‘ālā wa ṣifāt-i-h)
اثبات الواجب تعالی
(it̲bāt-ul wājib ta‘ālā)
الحقائق المحمدیة
(al-ḥaqā’iq-ul muḥammadīyya)
اهدا / به درخواست:
ابوالمظفر احمد بهادر
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتابی است در اثبات وجود و وحدت واجب تعالی، دارای 12 «فصل» و یک «خاتمه» است: فصل 1. فی اثباته تعالی؛ 2. توحیده؛ 3. فی ان واجب الوجود لا يقبل القسمة الى الاجزاء اصلا؛ 4. فی ان واجب الوجود هل يجوز ان يكون له صفته زائده علیه ام لا؛ 5. علمه تعالی؛ 6. قدرته تعالی؛ 7. ارادته؛ 8 حياته؛ 9. سمعه و بصره؛ 10. کلامه؛ 11. القضاء و القدر؛ 12. فی سائر صفاته منها الحكمة؛ خاتمه في تقسيم صفاته.
غیاث الدین منصور، فرزند مؤلف، شرحی بر آن نگاشته به نام «کشف الحقایق المحمدیة» و در آن، شرح حال او را آورده است و 7 «فصل» بر آن افزوده است. مؤلف این رساله در ذریعه در چند جا اشتباهاً صدرالدین محمد بن غیاث الدین منصور دشتکی معرفی شده و اساساً بسیاری از مؤلفات صدرالدین مقتول در 903 از صدرالدین فرزند غیاث الدین منصور دانسته شده است. از آن جمله همین اثبات الواجب، حاشیه قدیم و جدید بر شرح تجرید و حاشیههای او بر شرح مطالع و جواهرنامه. این اشتباه منحصراً در ذریعه نیست صاحب «مجالس المؤمنین»، صدرالدین محمد شیرازی معروف به صدرالحقیقه را پسر غیاث الدین منصور و مقتول در 903 به دست ترکمانان دانسته است. در فهرست دانشکده ادبیات «جواهرنامه» تألیف صدرالدین محمد مقتول در 903 و فرزند غیاث الدین منصور دانسته شده و فهرستنگار به نوشته قاضی نورالله شوشتری استناد کرده است. در فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه سخن صاحب ذریعه در ذیل معرفی «اثبات الواجب» عیناً نقل شده است. همنامی این خاندان، اشتباهات بسیاری را در نسبت دادن آثار برخی به دیگری باعث شده است. همچنین همنامی او با ملاصدرا (صدرالدین شیرازی) موجب شده است تا برخی این رساله را به ملاصدرا نسبت بدهند.
آغاز کتاب: الله لا اله الا هو له الاسماء الحسنی منه الابتداء و به البقاء والیه الرجعی ... و بعد، فهذه رسالة فی اثبات الواجب (الباری) و صفاته الحسنی ... الشهير بصدر الحسینی الشیرازی
انجام کتاب: و ما يكون فی نفس الامر من غير تعقل نقص هو الوحده و الحمدلله اولا و اخرا ... الطاهرين.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
کشف الحقائق المحمدية في شرح الحقائق المحمدية = شرح اثبات الواجب؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (- 948)
حاشية اثبات الواجب
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
ذریعة 108/1
ریحانة الأدب 426/3
کشف الظنون 539: 1
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اثبات الواجب و صفاته الحسنی = اثبات الباری تعالی و صفاته = اثبات الواجب تعالی = الحقائق المحمدیة / کلام و اعتقادات، فلسفه / عربی
it̲bāt-ul wājib wa ṣifāt-i-hi-l ḥusnā = it̲bāt-ul bārī ta‘ālā wa ṣifāt-i-h = it̲bāt-ul wājib ta‘ālā = al-ḥaqā’iq-ul muḥammadīyya
دشتکی شیرازی، میر صدرالدین محمد، 828 - 903 قمری
daštakī šīrāzī, mīr ṣadr-od-dīn mohammad (1425 - 1498)
اهدا به: ابوالمظفر احمد بهادر
کتابی است در اثبات وجود و وحدت واجب تعالی، دارای 12 «فصل» و یک «خاتمه» است: فصل 1. فی اثباته تعالی؛ 2. توحیده؛ 3. فی ان واجب الوجود لا يقبل القسمة الى الاجزاء اصلا؛ 4. فی ان واجب الوجود هل يجوز ان يكون له صفته زائده علیه ام لا؛ 5. علمه تعالی؛ 6. قدرته تعالی؛ 7. ارادته؛ 8 حياته؛ 9. سمعه و بصره؛ 10. کلامه؛ 11. القضاء و القدر؛ 12. فی سائر صفاته منها الحكمة؛ خاتمه في تقسيم صفاته.
غیاث الدین منصور، فرزند مؤلف، شرحی بر آن نگاشته به نام «کشف الحقایق المحمدیة» و در آن، شرح حال او را آورده است و 7 «فصل» بر آن افزوده است. مؤلف این رساله در ذریعه در چند جا اشتباهاً صدرالدین محمد بن غیاث الدین منصور دشتکی معرفی شده و اساساً بسیاری از مؤلفات صدرالدین مقتول در 903 از صدرالدین فرزند غیاث الدین منصور دانسته شده است. از آن جمله همین اثبات الواجب، حاشیه قدیم و جدید بر شرح تجرید و حاشیههای او بر شرح مطالع و جواهرنامه. این اشتباه منحصراً در ذریعه نیست صاحب «مجالس المؤمنین»، صدرالدین محمد شیرازی معروف به صدرالحقیقه را پسر غیاث الدین منصور و مقتول در 903 به دست ترکمانان دانسته است. در فهرست دانشکده ادبیات «جواهرنامه» تألیف صدرالدین محمد مقتول در 903 و فرزند غیاث الدین منصور دانسته شده و فهرستنگار به نوشته قاضی نورالله شوشتری استناد کرده است. در فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه سخن صاحب ذریعه در ذیل معرفی «اثبات الواجب» عیناً نقل شده است. همنامی این خاندان، اشتباهات بسیاری را در نسبت دادن آثار برخی به دیگری باعث شده است. همچنین همنامی او با ملاصدرا (صدرالدین شیرازی) موجب شده است تا برخی این رساله را به ملاصدرا نسبت بدهند.
آغاز کتاب: الله لا اله الا هو له الاسماء الحسنی منه الابتداء و به البقاء والیه الرجعی ... و بعد، فهذه رسالة فی اثبات الواجب (الباری) و صفاته الحسنی ... الشهير بصدر الحسینی الشیرازی
انجام کتاب: و ما يكون فی نفس الامر من غير تعقل نقص هو الوحده و الحمدلله اولا و اخرا ... الطاهرين.
[ذریعة 108/1؛ ریحانة الأدب 426/3؛ کشف الظنون 539: 1]
شرح و حواشی:
1- کشف الحقائق المحمدية في شرح الحقائق المحمدية = شرح اثبات الواجب؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (- 948)
2- حاشية اثبات الواجب
نسخههای خطی این اثر
31 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
20 | محمد حسین ابن قاسم الطبسی | احتمالاً 903 یا 943ق | نستعلیق | 24 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
4668/2 | بیکاتب | 5 ربیع الاول 906ق | نستعلیق | 50 | شناسنامه ← |
| 3 |
سپهسالار
تهران
|
228 صدر | محمد حسین | ذیحجه 957ق | نسخ | 73 | شناسنامه ← |
| 4 |
وزیری
یزد
|
2377/1 | بیکاتب | 965ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 5 |
نواب
مشهد
|
452/11 | بیکاتب | نیمه صفر 992ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 6 |
مجلس
تهران
|
1834/3 | بیکاتب | قرن 10 | - | 53 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
6607/1 | محمد مؤمن بن جلال الدین محمد کاشانی | 1027ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 8 |
دانشگاه
تهران
|
1147/1 | بیکاتب | با تاریخ 1042 | نستعلیق، نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
5094/1 | عبدالواسع نجیب بن محمد امین طبیب | 1042ق | نستعلیق | 45 | شناسنامه ← |
| 10 |
رضوی
مشهد
|
ض13134 | محمد رضا | 1065ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 11 |
الهیات
مشهد
|
19308 | محمد صادق بن عبدالله حسینی | 3 جمادی الاول 1065ق | نستعلیق | 49 | شناسنامه ← |
| 12 |
خادم حسینی
تبریز
|
13/1 | میرزا محمد بن حاجی فرح زاد | 14 رمضان 1068ق | نستعلیق، شکسته | 30 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
19881 | بیکاتب | 1070ق | نسخ | 37 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
7184 | بیکاتب | 1072ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
11604/11 | محمد فرزند عبدالحسین، آل حسینی نجفی نخعی | 1078ق | نسخ | 26 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
19511 | محمد نعیم بن محمد صفی | 1095ق | نستعلیق، شکسته | 30 | شناسنامه ← |
| 17 |
مفتاح
تهران
|
22/8 | عماد الدین حسینی | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
9471/2 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 35 | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
تهران
|
1556/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 22 | شناسنامه ← |
| 20 |
مرعشی
قم
|
13096/31 | ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز | قرن 13 | نستعلیق | 4 | شناسنامه ← |
| 21 |
دائرة المعارف
تهران
|
638/4 | بیکاتب | ربیع الاول 1241ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
13096/39 | ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز | 12صفر 1262ق | نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 23 |
رضوی
مشهد
|
297 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
877 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 25 |
ملی
تهران
|
2543/3 | محمد شفیع | بیتاریخ | نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 26 |
ملی
تهران
|
4066/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 27 |
ملی
تهران
|
2278/7 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 12 | شناسنامه ← |
| 28 |
مجلس
تهران
|
483/3 | عبدالقائم ابن عبدالوهاب | بیتاریخ | نسخ | 52 | شناسنامه ← |
| 29 |
مرکز احیاء
قم
|
174/1 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 31 | شناسنامه ← |
| 30 |
مرعشی
قم
|
7036/37 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق، نسخ | 12 | شناسنامه ← |