پنج گنج

● پنج گنج = خمسه / شعر / فارسی panj ganj = xamse جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817-898 قمری jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415-1493) پنج مثنوی از هفت مثنوی موسوم به «هفت اورنگ» جامی که برخی از نویسندگان، این پنج مثنوی را جداگانه نوشته‌اند و به نام «پنج گنج» موسوم گردیده است و آنها عبارتند از: تحفة الاحرار، سبحة الابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون و خردنامه اسکندری. جامی دو مثنوی دیگر دارد به نامهای سلسلة الذهب و سلامان و ابسال که با این پنج به نام «هفت اورنگ» شناخته می‌شود. آغاز: 1- تحفه الاحرار؛ آغاز دیباچه: بسمله حامداً لمن جعل جنان کل عارف ... آغاز مثنوی: بسم الله الرحمن الرحیم ×× هست صلای سر خوان کریم؛ 2- سبحة الابرار: آغاز دیباچه: المنة لله که بخون گر خفتم ×× یک چند چو غنچه عاقبت بشکفتم؛ آغاز مثنوی: ابتدای بسم الله الرحمن ×× الرحیم المتوالی الاحسان؛ 3- یوسف و زلیخا: الهی غنچه امید بگشای ×× گلی از روضه جاوید بنمای؛ 4- لیلی و مجنون: ای خاک تو تاج سربلندان ×× مجنون تو عقل هوشمندان؛ 5- خردنامه اسکندری: الهی کمال الهی تراست ×× جمال جهان پادشاهی تراست انجام: 1- مهر نه خاتمه این خطاب ×× شد رقم خاتم تم الکتاب؛ 2- انجام: ختم الله لنا بالحسنى ×× و هو مولانا نعم المولى؛ 3- زبان را گوشمال خامشی ده ×× که هست از هر چه گویی خامشی به؛ 4- پاکان به نیاز صبحگاهان ×× آمرزشی از خدای خواهان؛ 5- که تا پنبه از گوش دل بر کشیم ×× همه گوش گردیم و دم در کشیم چاپ: مکرر چاپ شده است. [دنا 638/2؛ فهرستواره منزوی 428/10]