پاتولوژی

● پاتولوژی = علم الامراض = علل الامراض / طب / فارسی pātolōžī = al-‘elal va-l amrāz = k.-e amrāz کریزل، 1811-1872 میلادی kerīzel (1811-1872) مترجم: تنکابنی ، حسن بن ابی الحسن ق13 قمری ترجمه کتابی از کریزل فرانسوی به قلم سید حسن تنکابنی، کتابی جامع است در شناخت امراض انسان (پاتولوژی) با شیوه‌ای نو و مؤلف بر خلاف پزشکان پیشین که بیماری‌ها را به ترتیب حروف الفبا و یا به ترتیب اندام بیان می‌کردند، تمام را به ده جنس، بخش کرده بدین ترتیب: 1. تبها، 2. بیماری‌های ناشی از تغییر (اختلال) خون، 3. اورام، 4. نزف الدم، 5. ترشحات، 6. مسمومیتها، 7. بیماریهای ناشی از تغییر تغذیه به اعضا، 8. تغییر پذیرفتن آلات (اختلالات در اعضاء داخلی بدن)، 9. امراض عصبانی، 10. بیماری‌های خاص هر یک از اندام و اعضاء بدن. این کتاب در دوران ناصر الدین شاه قاجار دوبار ترجمه شده: یک‌بار به دست دکتر رضا (ظاهراً همان مسیو ریشارد ژول فرانسوی (1816-1891) که در خدمت دربار محمد شاه و ناصر الدین شاه بوده و پس از پذیرفتن کیش اسلام، میرزا رضاخان نام یافت). بار دیگر به دست سید حسن بن ابی الحسن تنکابنی یکی از پزشکان عصر قاجار. ترجمه دکتر رضا در 1318 انجام شده اما تاریخ دقیق ترجمه تنکابنی و تقدم و تأخر هر یک از دیگری دانسته نیست. آغاز: بسمله. الحمدلله و الصلاة علی رسول الله وعلى آله آل الله. اما بعد علم بطبایع امراض علمی است که شناخته میشود از او احوال بدن انسان در حالت مرض ... [نسخه‌های منزوی 568/1؛ فهرستواره منزوی 3592/5]