اثبات عقل

● اثبات عقل = صدور الممكنات عن المبدع الاول / فلسفه / فارسی esbāt-e ‘aql = sodūr-ol momkenāt ‘an-el mobde‘-el avval نصیرای همدانی، نصیرالدین بن مسعود، - 1030 قمری nasīrā-ye hamadānī, nasīr-od-dīn ebn-e mas‘ūd ( - 1621) نصیرا در این کتاب به اثبات عقل و این که او صادر اول است می‌پردازد و سخن یکی از عرفای صوفیه را که بر قاعده «الواحد لایصدر عنه الا الواحد» اعتراضاتی داشته نقل کرده آن‌گاه به رد آن پرداخته است. کتاب دارای نثری زیباست که مطالب خود را در سه «لوح» ارائه می‌کند: لوح 1. بیان مذهب حکما و نقل و نقد اقوال مختلف؛ لوح 2. دلایل قاعده «الواحد لا يصدر عنه الا واحد»؛ لوح 3. در اثبات جوهریت عقل و این که صادر اول نمی‌تواند هیولا، صورت، جسم و نقش باشد و تنها عقل است که این صلاحیت را دارد. هر لوح شامل چندین دلیل است. آغاز کتاب: نام خدا ستایش مبدع یگانه در روش قدیم گفتار بود درین تازه عهد کردارست کودک منشأنرا ... تار و پود گفتار رشته چرخ حیاتست صید شاه باز معنی بان محال کردار بکار آید اعتماد بر تقویم پار نشاید ... انجام کتاب: فکیف یجوزان یکون علظ لامر معین او امور معینة فان العقل ینقبض عن ان یکون ... فاحفظه فانه بذلک جدیر و هو حسبی و نعم الوکیل ... [تذکره نصرآبادی: 166؛ فهرستواره منزوی 63/6]