نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

البيان فى الفقه

al-bayān fī-l fiqh
78 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/10746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #10746
پدیدآور / مؤلف: شهید اول، محمد بن مکی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 6، ص 290 تا 297
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف».
آغاز اثر
« بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ... »
انجام اثر
« الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف) »
سوابق و چاپ‌های اثر
این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرست‌های متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10) حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 586/2 (78نسخه) الذريعة 174/3 و 128/13 كشف الحجب: 91 معجم المطبوعات العربية في ايران 472

متن فنخا

● البيان فى الفقه / فقه / عربی al-bayān fī-l fiqh شهید اول، محمد بن مکی، 734-786 قمری šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334-1385) از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف». آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ... انجام: الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف) چاپ: این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرست‌های متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است. [دنا 586/2 (78نسخه)؛ الذريعة 174/3 و 128/13؛ كشف الحجب: 91؛ معجم المطبوعات العربية في ايران 472] شرح و حواشی: 1- رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10) 2- حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)

نسخه‌های خطی این اثر

78 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
13358 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 34 شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
15082 بی‌کاتب قرن 9 نسخ - شناسنامه ←
3
مجلس
تهران
2750/1 بی‌کاتب سه‌شنبه 29 ربیع الاول 822ق، در پایان رساله دفتر تاریخ کتابت را 722 نوشته و سپس روی شماره 700 خط کشیده و پس از ان شماره 800 را نوشته است نسخ 224 شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
14245 محمد بن علی چهارشنبه 16 ذیحجه 835ق نسخ 105 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
67/2 علی بن محمد بن حر عاملی 18 صفر 843ق نسخ 143 شناسنامه ←
6
رضوی
مشهد
ض 2547 ابراهیم بن علی بن احمد کشدیش 849ق نسخ 20 شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
12608 علی بن عزالدین جرجانی 860ق نستعلیق 137 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
7114 عماد بن علی استرآبادی سه‌شنبه 5 شعبان 861ق نسخ 49 شناسنامه ←
9
مرکز احیاء
قم
2766 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 159 شناسنامه ←
10
گلپایگانی
قم
6549-33/99 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 135 شناسنامه ←
11
امام صادق
قزوین
479 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 195 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
127 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 97 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
5354 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 144 شناسنامه ←
14
رضوی
مشهد
2256 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 102 شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
13853 شهاب بن کلیب نسبی نجفی قرن 10 - 79 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
9613 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 198 شناسنامه ←
17
رضوی
مشهد
31731 محمد بن سلق پنج‌شنبه 2 ذیحجه 912ق نسخ 91 شناسنامه ←
18
رضوی
مشهد
21473 شمس بن شیخ علی مشهور به معلم جمعه 6 صفر 913ق نسخ 112 شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
23602 علی بن محمد کمانگر استرآبادی چهارشنبه اواسط رجب 919ق نسخ 121 شناسنامه ←
20
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
3055 صالح بن عبداله بن شیخ احمد سعدی 924ق نسخ 332 شناسنامه ←
21
دانشگاه
تهران
1800 شیخ علی منشار یک‌شنبه 28 ربیع الاول 931ق نسخ 162 شناسنامه ←
22
مجلس
تهران
20/10070 عطاء الله بن مسیح آملی (شاگرد محقق کرکی) شوال 933ق نستعلیق 78 شناسنامه ←
23
مرعشی
قم
1677 محمد صالح بن محروم بن یوسف اوالی 940ق نستعلیق 123 شناسنامه ←
24
دانشگاه
تهران
787 محمد صالح بن احمد بن جلال الدین محمد پیشوا 17 ربیع الثانی 952ق نسخ 178 شناسنامه ←
25
مدرسه رضویه
قم
79 ابوالقاسم بن سلطان محمد بن محمد بن حاجی محمد اصفهانی جمعه 10 شوال 956ق - 14 شناسنامه ←
26
مرعشی
قم
457/2 نصرالله بن برقع طرفی غره شعبان 963ق نسخ 95 شناسنامه ←
27
رضوی
مشهد
14173 ابراهیم مهدی چهارشنبه 18 ربیع الثانی 963ق نستعلیق 165 شناسنامه ←
28
مرعشی
قم
6676/1 علی بن محمد بن یوسف بن سعید اوالی مقشاعی 963ق نسخ 135 شناسنامه ←
29
رضوی
مشهد
26134 بهلول بن تاج الدین 967ق نستعلیق - شناسنامه ←
30
رضوی
مشهد
2255 سید هاشم بن سلیمان بن علی حسینی بحرانی 2 ذیقعده 967ق نسخ 188 شناسنامه ←