شناسنامه کتابشناختی اثر
البيان فى الفقه
al-bayān fī-l fiqh
78
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/10746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #10746
پدیدآور / مؤلف:
شهید اول، محمد بن مکی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 6، ص 290
تا 297
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف».
آغاز اثر
« بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ... »
انجام اثر
« الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف) »
سوابق و چاپهای اثر
این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرستهای متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10)
حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 586/2 (78نسخه)
الذريعة 174/3 و 128/13
كشف الحجب: 91
معجم المطبوعات العربية في ايران 472
متن فنخا
● البيان فى الفقه / فقه / عربی
al-bayān fī-l fiqh
شهید اول، محمد بن مکی، 734-786 قمری
šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334-1385)
از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف».
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ...
انجام: الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف)
چاپ: این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرستهای متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است.
[دنا 586/2 (78نسخه)؛ الذريعة 174/3 و 128/13؛ كشف الحجب: 91؛ معجم المطبوعات العربية في ايران 472]
شرح و حواشی:
1- رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10)
2- حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)
نسخههای خطی این اثر
78 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
13358 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | 34 | شناسنامه ← |
| 2 |
مجلس
تهران
|
15082 | بیکاتب | قرن 9 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
2750/1 | بیکاتب | سهشنبه 29 ربیع الاول 822ق، در پایان رساله دفتر تاریخ کتابت را 722 نوشته و سپس روی شماره 700 خط کشیده و پس از ان شماره 800 را نوشته است | نسخ | 224 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
14245 | محمد بن علی | چهارشنبه 16 ذیحجه 835ق | نسخ | 105 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرعشی
قم
|
67/2 | علی بن محمد بن حر عاملی | 18 صفر 843ق | نسخ | 143 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
ض 2547 | ابراهیم بن علی بن احمد کشدیش | 849ق | نسخ | 20 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
12608 | علی بن عزالدین جرجانی | 860ق | نستعلیق | 137 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
7114 | عماد بن علی استرآبادی | سهشنبه 5 شعبان 861ق | نسخ | 49 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرکز احیاء
قم
|
2766 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 159 | شناسنامه ← |
| 10 |
گلپایگانی
قم
|
6549-33/99 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 135 | شناسنامه ← |
| 11 |
امام صادق
قزوین
|
479 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 195 | شناسنامه ← |
| 12 |
مرعشی
قم
|
127 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 97 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
5354 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 144 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
2256 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 102 | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
13853 | شهاب بن کلیب نسبی نجفی | قرن 10 | - | 79 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
9613 | بیکاتب | قرن 10 | نسخ | 198 | شناسنامه ← |
| 17 |
رضوی
مشهد
|
31731 | محمد بن سلق | پنجشنبه 2 ذیحجه 912ق | نسخ | 91 | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
21473 | شمس بن شیخ علی مشهور به معلم | جمعه 6 صفر 913ق | نسخ | 112 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
23602 | علی بن محمد کمانگر استرآبادی | چهارشنبه اواسط رجب 919ق | نسخ | 121 | شناسنامه ← |
| 20 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
3055 | صالح بن عبداله بن شیخ احمد سعدی | 924ق | نسخ | 332 | شناسنامه ← |
| 21 |
دانشگاه
تهران
|
1800 | شیخ علی منشار | یکشنبه 28 ربیع الاول 931ق | نسخ | 162 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
20/10070 | عطاء الله بن مسیح آملی (شاگرد محقق کرکی) | شوال 933ق | نستعلیق | 78 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرعشی
قم
|
1677 | محمد صالح بن محروم بن یوسف اوالی | 940ق | نستعلیق | 123 | شناسنامه ← |
| 24 |
دانشگاه
تهران
|
787 | محمد صالح بن احمد بن جلال الدین محمد پیشوا | 17 ربیع الثانی 952ق | نسخ | 178 | شناسنامه ← |
| 25 |
مدرسه رضویه
قم
|
79 | ابوالقاسم بن سلطان محمد بن محمد بن حاجی محمد اصفهانی | جمعه 10 شوال 956ق | - | 14 | شناسنامه ← |
| 26 |
مرعشی
قم
|
457/2 | نصرالله بن برقع طرفی | غره شعبان 963ق | نسخ | 95 | شناسنامه ← |
| 27 |
رضوی
مشهد
|
14173 | ابراهیم مهدی | چهارشنبه 18 ربیع الثانی 963ق | نستعلیق | 165 | شناسنامه ← |
| 28 |
مرعشی
قم
|
6676/1 | علی بن محمد بن یوسف بن سعید اوالی مقشاعی | 963ق | نسخ | 135 | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
26134 | بهلول بن تاج الدین | 967ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 30 |
رضوی
مشهد
|
2255 | سید هاشم بن سلیمان بن علی حسینی بحرانی | 2 ذیقعده 967ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |