شناسنامه کتابشناختی اثر
البيان فى الفقه
al-bayān fī-l fiqh
78
نسخه ثبتشده
از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/10746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #10746
پدیدآور / مؤلف:
شهید اول، محمد بن مکی
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 6، ص 290
تا 297
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف».
آغاز اثر
« بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ... »
انجام اثر
« الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف) »
سوابق و چاپهای اثر
این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرستهای متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10)
حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 586/2 (78نسخه)
الذريعة 174/3 و 128/13
كشف الحجب: 91
معجم المطبوعات العربية في ايران 472
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● البيان فى الفقه / فقه / عربی
al-bayān fī-l fiqh
شهید اول، محمد بن مکی، 734-786 قمری
šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334-1385)
از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف».
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ...
انجام: الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف)
چاپ: این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرستهای متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است.
[دنا 586/2 (78نسخه)؛ الذريعة 174/3 و 128/13؛ كشف الحجب: 91؛ معجم المطبوعات العربية في ايران 472]
شرح و حواشی:
1- رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10)
2- حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)
نسخههای خطی این اثر
78 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
776/2 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 80 | شناسنامه ← |
| 32 |
گلپایگانی
قم
|
681-4/151 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 166 | شناسنامه ← |
| 33 |
مرعشی
قم
|
10647 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 130 | شناسنامه ← |
| 34 |
مرعشی
قم
|
10925 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 82 | شناسنامه ← |
| 35 |
رضوی
مشهد
|
15780 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 162 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
15192 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 61 | شناسنامه ← |
| 37 |
رضوی
مشهد
|
2257 | بیکاتب | اوایل قرن 11 | نسخ | 119 | شناسنامه ← |
| 38 |
عبدالعظیم
تهران
|
715/2 | عبدالله بن علی بن حسین بن خزعل حسینی بحرانی نجفی | جمعه 9 جمادی الثانی 988ق | نسخ | 100 | شناسنامه ← |
| 39 |
مجلس
تهران
|
7713 | زین العابدین بن امیر | پنجشنبه 23 ذیقعده 980ق | نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 40 |
رضوی
مشهد
|
14413 | شاه علی حسینی | چهارشنبه آخر ذیقعده 978ق | نسخ | 127 | شناسنامه ← |
| 41 |
وزیری
یزد
|
949/1 | مراد بن ناصر بن حسین | محرم 977ق | نسخ | 138 | شناسنامه ← |
| 42 |
رضوی
مشهد
|
29744 | عبدالله بن حسن بن علی بن محفوظ حسینی | 977ق | نستعلیق | 215 | شناسنامه ← |
| 43 |
مرکز احیاء
قم
|
2773 | ابراهیم بن عبدالحسین حصری | سهشنبه از ربیع الثانی976ق | نستعلیق | 121 | شناسنامه ← |
| 44 |
سپهسالار
تهران
|
6051 | حسین بن مراد علی بن یادگار رازی | چهارشنبه 23 ربیع الاول 974ق | نسخ | 168 | شناسنامه ← |
| 45 |
رضوی
مشهد
|
2258 | حسن بن حسین حسینی | 16 رمضان 974ق | نسخ | 199 | شناسنامه ← |
| 46 |
مرعشی
قم
|
9415/1 | محمود بن صدر الدین محمد سمنانی | یک شنبه 23 رجب 973ق | نستعلیق | 55 | شناسنامه ← |
| 47 |
ملک
تهران
|
1324 | خضر بن هاشم بن محمد بن منصور بن احمد بن باقر بن حاتم بن شهاب سعدی معروف به مشورب | 15 رمضان 969ق | نسخ | 73 | شناسنامه ← |
| 48 |
مرعشی
قم
|
8431/2 | نورالدین محمد بن لطف الله مشهور به شاه ملا حافظ قاری | 17 شعبان 968ق | نستعلیق | 54 | شناسنامه ← |
| 49 |
رضوی
مشهد
|
2255 | سید هاشم بن سلیمان بن علی حسینی بحرانی | 2 ذیقعده 967ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 50 |
رضوی
مشهد
|
26134 | بهلول بن تاج الدین | 967ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 51 |
مرعشی
قم
|
6676/1 | علی بن محمد بن یوسف بن سعید اوالی مقشاعی | 963ق | نسخ | 135 | شناسنامه ← |
| 52 |
رضوی
مشهد
|
14173 | ابراهیم مهدی | چهارشنبه 18 ربیع الثانی 963ق | نستعلیق | 165 | شناسنامه ← |
| 53 |
مرعشی
قم
|
457/2 | نصرالله بن برقع طرفی | غره شعبان 963ق | نسخ | 95 | شناسنامه ← |
| 54 |
مدرسه رضویه
قم
|
79 | ابوالقاسم بن سلطان محمد بن محمد بن حاجی محمد اصفهانی | جمعه 10 شوال 956ق | - | 14 | شناسنامه ← |
| 55 |
دانشگاه
تهران
|
787 | محمد صالح بن احمد بن جلال الدین محمد پیشوا | 17 ربیع الثانی 952ق | نسخ | 178 | شناسنامه ← |
| 56 |
مرعشی
قم
|
1677 | محمد صالح بن محروم بن یوسف اوالی | 940ق | نستعلیق | 123 | شناسنامه ← |
| 57 |
مجلس
تهران
|
20/10070 | عطاء الله بن مسیح آملی (شاگرد محقق کرکی) | شوال 933ق | نستعلیق | 78 | شناسنامه ← |
| 58 |
دانشگاه
تهران
|
1800 | شیخ علی منشار | یکشنبه 28 ربیع الاول 931ق | نسخ | 162 | شناسنامه ← |
| 59 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
3055 | صالح بن عبداله بن شیخ احمد سعدی | 924ق | نسخ | 332 | شناسنامه ← |
| 60 |
رضوی
مشهد
|
23602 | علی بن محمد کمانگر استرآبادی | چهارشنبه اواسط رجب 919ق | نسخ | 121 | شناسنامه ← |