نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

البيان فى الفقه

al-bayān fī-l fiqh
78 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/10746
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #10746
پدیدآور / مؤلف: شهید اول، محمد بن مکی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 6، ص 290 تا 297
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف».
آغاز اثر
« بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ... »
انجام اثر
« الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف) »
سوابق و چاپ‌های اثر
این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرست‌های متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10) حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 586/2 (78نسخه) الذريعة 174/3 و 128/13 كشف الحجب: 91 معجم المطبوعات العربية في ايران 472

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● البيان فى الفقه / فقه / عربی al-bayān fī-l fiqh شهید اول، محمد بن مکی، 734-786 قمری šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī (1334-1385) از کتب معتبر فقهی شیعی است که مؤلف موفق به اتمام آن نگردیده است. جناب آقای رضا مختاری در کتاب الشهید الاول حیاته و آثاره (145-147) درباره این اثر چنین آورده است: «البيان، هو كتاب فى الفقه مختصر خال من الاستدلال، مشتمل على كثير من الاقوال جمع فيه من بين سهولة العبارة و متانتها و خرج منه كتب الطهارة و الصلاة و الزكاة و الخمس و شيء يسير من الصوم؛ و استشهد الشهيد-قدس سره-قبل إتمامه، و نسخه الموجودة كلها ناقصة ...؛ و اعلم أن الشيخ محمد رضا شمس الدين قال: "فرغ منه مؤلفه فى غرة الشعبان 763 هـ "؛ و لم أقف على مستنده و الظاهر أنه سهو، فان الشهيد كان حياً إلى عام 786 هـ و من المستبعد جداً أن يترك الشهيد إتمام مصنفه لمدة تربو على ثلاثة و عشرين عاماً، بل يترك فصلاً شرع فيه دون أن يتمه؛ هذا بالاضافة إلى قرائن إخرى منها عدم ذكره في إجازته لابن نجدة، الصادرة عام 770 هـ و عدم ذكره أيضاً في إجازته لا بن الخازن، الصادرة عام 786 هـ و منها أن الشهيد أشار في البيان ألى كتابه الذكرى مراراً كما تقدم، و من المعلوم أنه ألف الذكرى فی أواخر عمره الشريف». آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين حمدا يستدرا خلاف كرمه و يستمطر شابیب نعمه حمدا يكون لنا فى الاخرة نهجا صنيعا الى اممه وفى الدنيا حصنا منيعا من نعمه ... اما بعد فان الادلة العقلية و النقلية متطابقة على شرف العلوم ... انجام: الفصل الثانى فى الامساك و فيه مطالب الاول فيما يمسك عنه و هو اقسام الاول الابتلاء يجب (هذا آخر ما وجدناه بخط المصنف) چاپ: این کتاب نخستین بار به سال 1319ق در تهران و بار دیگر همراه برخی تعلیقات و حواشی در سال 1322ق به صورت سنگی و نیز با تحقیق محقق فرزانه محمد الحسون به سال 1411ق همراه فهرست‌های متعدد و مقدمه در 406 ص در قم به چاپ رسیده است. [دنا 586/2 (78نسخه)؛ الذريعة 174/3 و 128/13؛ كشف الحجب: 91؛ معجم المطبوعات العربية في ايران 472] شرح و حواشی: 1- رمز کاربردی نام برخی کتب فقه؛ منعل قمی، علی بن علی (-10) 2- حاشية البيان؛ آملی، عطاء الله بن مسیح (-10)

نسخه‌های خطی این اثر

78 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
7403 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 129 شناسنامه ←
2
مجلس
تهران
405/1-طباطبائی بی‌کاتب بی‌تاریخ - 174 شناسنامه ←
3
ملی
تهران
3335 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 163 شناسنامه ←
4
ملی
تهران
2973 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 159 شناسنامه ←
5
مرعشی
قم
4588 علی بن عبد الله جزائری 6 رجب نسخ 83 شناسنامه ←
6
گلپایگانی
قم
1288-7/188 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 217 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
11692 علی بن ابراهیم بی‌تاریخ نسخ 153 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
10098/5 احمد بن علی بن عباس کرزکانی بحرانی 1282ق نسخ - شناسنامه ←
9
مسجد اعظم
قم
692/2 بی‌کاتب 28 رجب 1219ق نستعلیق 132 شناسنامه ←
10
وزیری
یزد
1029 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 212 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
13801 شیخ اسماعیل بن عبدالوهاب بن سعید خراسانی هندی قرن 12 نسخ 170 شناسنامه ←
12
گلپایگانی
قم
4578-23/98 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 151 شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
119-1/119 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 171 شناسنامه ←
14
گوهرشاد
مشهد
1566 محمد بن صفر کمال هرجی جمعه 14 رجب 1098ق نسخ - شناسنامه ←
15
گلپایگانی
قم
7892-53/102 بی‌کاتب چهارشنبه 1 صفر 1085ق نسخ 27 شناسنامه ←
16
مرکز احیاء
قم
3697 بی‌کاتب رجب 1081ق نسخ 66 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
3474 محمد طالب بن محمد تقی جوقانی قهپایی 1072ق نسخ 248 شناسنامه ←
18
مدرسه صدر بازار
اصفهان
859 بی‌کاتب یک‌شنبه از رجب 1070ق نسخ 126 شناسنامه ←
19
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
3050 محمد بن علی حسینی 23 ذیقعده 1060ق نسخ 263 شناسنامه ←
20
گوهرشاد
مشهد
223 بی‌کاتب یک‌شنبه 17 جمادی الثانی 1049ق نسخ 161 شناسنامه ←
21
فیضیه
قم
1178 محمد قاسم 1045ق نسخ 197 شناسنامه ←
22
ملی
تهران
98 محمد علی بن مهر علی 1041ق نسخ 170 شناسنامه ←
23
رضوی
مشهد
11701 عبدالمجید بن مظفر بن حسن بن محمد بن مخزوم کوری چهارشنبه 9 رجب 1037ق نسخ 210 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
3483/3 عبد المهدی بن حسین بن عبدالحسین بن ابی سمیط سمیطی بحرینی شیرازی 19 جمادی الثانی1035ق نسخ 102 شناسنامه ←
25
امام جمعه
زنجان
بدونشماره عبد الله بن صفی الدین محمد بن عبد الله نوری 1023ق - - شناسنامه ←
26
فیضیه
قم
1968/2 محمد رضا بن حسین چهارشنبه 5 شعبان 1023ق نسخ 166 شناسنامه ←
27
رضوی
مشهد
20747 علی بن محمد بن حسین بن سلیمان 16 شعبان 1003ق نسخ 202 شناسنامه ←
28
علامه طباطبائی
شیراز
1219 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
29
دانشگاه
تهران
4447 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 155 شناسنامه ←
30
گوهرشاد
مشهد
1011 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←