بهجة المباهج فی تلخیص مباهج المهج فی مناهج الحجج

● بهجة المباهج فی تلخیص مباهج المهج فی مناهج الحجج / تاریخ معصومین / فارسی bahjat-ul mabāhij fī talxīṣ-i mabāhij-il muhaj fī manāhij-il ḥujaj شیعی سبزواری، حسن بن حسین، -795 قمری šīʻī sabzevārī, ḥasan ebn-e ḥoseyn (- 1393) وابسته به: مباهج المهج فی مناهج الحجج؛ بیهقی نیشابوری کیدری، محمد بن حسین (-6) اهدا به: خواجه نظام الدین یحیی بن شمس الدین حیدر کرانی (753-759) این کتاب ترجمه و خلاصه «مباهج المهج» قطب الدین کیدری و در سیره و مناقب و غزوات و معجزات پیغمبر اکرم و خاندان عصمت (ع) است و مترجم بر آن اخبار و مطالبی افزوده است. کتاب مرتب بر 44 «فصل» است: فصل اول: «فی ولادة النبی (ص) روایت است از امام محمد باقر علیه السلم خازن علم نبوی و مبین حقایق دینی از پدرش و از جدش صلی الله علیه و آله فرمود من و برادرم علی علیه السلم از یک نوریم در حضرت عنایت الهی الخ»؛ فصل آخر کتاب راجع به حضرت صاحب الامر (عج) است: «فصل الرابع و الاربعون فی ذکر طرف من صفاته و منازله روایت کرد محمد بن عبدالله الجعفری الحمیری از پدرش الخ». مؤلف خود در مقدمه گوید که مدتی بخاطر داشته که در فضایل ائمه (ع) کتابی گرد آورد و چون به کتاب «مناهج المهج» تألیف قطب الدین ... بن حسین کندری پی برده، کتاب خود را بنا بر آن ترتیب داده است. نام این کتاب، در کشف الحجب و الاستار (ص 90 و ص 557) «مناهج المنهج» ضبط شده ولی چون مؤلف، کتاب خود را به پیروی از آن کتاب اصل «بهجة المباهج» نامیده است پیداست که ضبط «مباهج المهج» درست است و مؤلف کشف الحجب و الاستار به شبهه رفته است. در نام مؤلف «مباهج المهج» اینکه مؤلف آن کتاب، قطب الدین کیدری است یا کندری، صاحب «روضات الجنات» سخنی مبسوط دارد و پس از نقل ادله هر دو نظر، خود کیدری (با یاء) را ترجیح داده و اقرب به صواب دانسته است. نسخه‌های بهجة المباهج در آغاز و انجام، تعداد فصل‌ها و حتی تعبیرات و کلمات، بسیار مختلف و متفاوت‌اند. آغاز: بسمله. و به نستعین حمد بی حد و ثنای بی عد آن خدای را که رواق معلق آسمان برافراشته و برداشته حکمت او است و این بسیط هامون و بساط نیلگون باز کشیده و آرمیده صنعت اوست ... مدتی بود که در خاطر این ضعیف ابو سعید حسن بن حسین شیعی سبزواری ... میگوید که در فضائل و معجزات سید الانبیاء و اهل بیتش ع کتابی جمع کند و کثرت عیال و اشغال مانع میشد که اتفاق افتاد که مطلع شد بر کتابی درین فن که مشتمل بود بر عذر (؟) فواید که شیخ الامام علامه علماء الکرام قطب الدین و الاسلام محمد بن الحسین بن الحسن الکندری ... تصنیف کرده بود و آنرا مباهج المهج نام کرده از خدای توفیق خواست تا آنچه خلاصه آن بود از آن جمله که شبهه را مجال در وی محال بود اختیار کرد و از مکررات اجتناب نمود الا آنچه غرض از تکرار وی اظهار آن بود و این کتاب را بهجة المباهج نام نهاد و مفصل گردانید. آغاز منظوم: الهی از دل من بند بردار ×× مرا در بند چون و چند مگذار / الهی ساز آسان مشکلم را ×× نما راهی به ملک جام دلم را انجام: ویرا بنواخت و آن نسخه در جهان فاش شد و الحمدلله رب العالمين. [الذريعة 163/3 و 46/19؛ روضات الجنات، ص 170 و 171 این کتاب را به نام بهجة المناهج فی تلخیص کتاب مناهج البهج ضبط کرده است؛ نسخه‌های منزوی 4420/6؛ ادبیات فارسی بر مبنای تألیف استوری، بریگل 553/1؛ فهرستواره منزوی 1563/3؛ معجم التراث الکلامی 93/2؛ دنا 553/2-554 (با دو عنوان)] شرح و حواشی: 1- کتیب معجزات = نظم بهجة المباهج؛ حیرتی تونی (-962)