بهار دانش

● بهار دانش / داستان / فارسی bahār-e dāneš کنبو لاهوری، عنایت الله، 1017-1082 قمری kambū lāhūrī, ‘enāyat-ol-lāh (1609-1672) اهدا به: شهاب الدین محمد ثانی شاه جهان پادشاه گورکانی هند تاریخ تألیف: 1061ق داستانی است عاشقانه و ادبی با نثری پر از استعاره و کنایه و تقریباً مسجع. موضوع آن معاشقه جهاندار شاه و بهره ور (مهروَر) بانو بر اساس حکایات قدیم هندی می‌باشد که به تقلید از عیار دانش که تحریری از کلیله و دمنه است. ترتیب داده شده، مؤلف در حین سیر طبیعی داستان، افسانه‌های متعددی در پند و اندرزهایی از قبیل «بیوفایی زنان، کارهای سترگ را بی خوض آزمودن خطاست، دشمن را حقیر نتوان شمرد ...» نقل کرده است. رساله به دیباچه مولانا محمد صالح برادر و شاگرد مؤلف ابتدا می‌شود. چنانکه می‌گوید: «بر آن سر است که بتحریر دیباچه این سواد اعظم قبول اقبال که خرد معنی پرور به بهار دانش موسوم ساخته ... پرورده حسن اعتقاد خاک راه آل محمد صالح که با آن جوهر پاک نسبت هم گوهری و شاگردی دارد». به زبان انگلیسی و آلمانی و فرانسوی ترجمه شده و حسنعلی عزت در زمان تیپو صاحب، آن را به رشته نظم کشیده است. آغاز: دیباچه: بسمله فاتحه کتاب مستطاب آفرینش که پیرایه صحیفه ذاتش و بینش حمد خداوند خرد بخش سخن آفرین صورت برای معنی ایجاد و تکوین است ... متن: پیرایه ده دیباچه سخن، حمد حکیمی است که ملک معنی را به وساطت تیغ ناطقه مسخر معشر بشر گردانید ... انجام: سیه کاری مکن چون خامه خویش ×× بشنو از چشم پرخون نامه خویش / زبان را گوشمال خاموشی ده ×× که هست از برده کوی خاموشی به چاپ: در هند به سال 1261 و پس از آن بارها چاپ شده است؛ کانپور، سنگی، وزیری، 450ص؛ بمبئی، 1293ق، 288ص [نسخه‌های منزوی 3533/5؛ فهرست مشترک پاکستان 1007/7 و 1007/6؛ الذریعة 158/3؛ مشار فارسی 803/1؛ فهرستواره منزوی 292/1]