بغية الفلاحين و الاشجار المثمرة و الرياحين

● بغية الفلاحين و الاشجار المثمرة و الرياحين / کشاورزی-عربی buġyat-ul fallāḥīn wa-l ašjār-ul muṯmara wa-r rayāḥīn غسانی، عباس بن علی، -778 قمری qassānī, ‘abbās ebn-e ‘alī (-1377) کتابی در باب زراعت و غرس گیاهان و فوائد و منافع و طبایع و مضار انواع میوه‌ها و طرق دفع آفات از آنها بر اساس مؤلفاتی از قبیل «الاشارة فی العمارة» از تصانیف پدرش الملک المجاهد سیف الدین علی (- 764) و «ملح الملاحة فی معرفة الفلاحة» از تصانیف جدش الملک الاشرف [كذا فی النسخة صریحا و اضحا یعنی با اضافه «جدی» به الملک الاشرف، ولی از مراجعه به کتب تواریخ معلوم می‌شود که این شخص فی الواقع برادر جد مؤلف یعنی برادر الملک المؤید یعنی عموی پدر مؤلف است، و او را نیز مانند عموم افراد و ملوک فاضل سلسله غسانی تألیفات متعددی است در موضوعات مختلف علوم از طب و نجوم و اسطرلاب و بیطاری و انساب و رجال و فنون ادب و غیره از جمله کتاب «المعتمد فی الادویة المفردة»] و «الفلاحة الرومية» و «الفلاحة النبطية» و غیره، و چنان که در ترجمه احوالش مسطور است او را به‌جز این کتاب تألیفات دیگری نیز بوده که طابع کتاب «العسجد المسبوک و الجوهر المحکوک فی طبقات الخلفاء و الملوک» در مقدمه خود بدون این که ذکر این کتاب را به میان بیاورد آنها را تعداد نموده است. کتاب مشتمل است بر «مقدمه» و شانزده «باب» و «خاتمه»: مقدمه: در بیان مطالب متنوع و کلی در باب نباتات و بیان اقوال افلاطون و ارسطو و دیگران از اصحاب فلاحت؛ باب 1. الارضین و صفاتها و ما یستدل به علی جیدها و ردیها؛ 2. فیما یستمد به الارضون؛ 3. ذکر المیاه و ما یستدل به علیها و علامات المواضع التی یکون فیها؛ 4. اختیار الارض و اصلاحها؛ 5. اوقات الفلاحة و ما یحتاج الیه من امورها؛ 6. الزروع؛ 7. القطائی؛ 8. البقول و الخضروات؛ 9. البزور المتخذة لاصلاح الاطعمة؛ 10. الریاحین و ما شاکلها؛ 11. الاشجار المثمرة؛ 12. تثمیر الاشجار و اصلاحها بعد هدمها؛ 13. ترکیب الاشجار بعضها فی بعض و ما یترکب منها و الاخبار عن معرفة الاقالیم السبعة و اهویتها و طبایعها؛ 14. الخواص؛ 15. دفع الآفات عن الزروع؛ 16. تحتوی علی خاتمة تشتمل علی فوائد شتى على سبيل الاختصار.