البشارة و النذارة فی تعبیر الرؤیا و المراقبة

● البشارة و النذارة فی تعبیر الرؤیا و المراقبة / خوابگزاری-عربی al-bišāra wa-n niḏāra fī ta‘bīr-ir ru’yā wa-l murāqiba واعظ خرگوشی، عبدالملک بن محمد، -407 قمری vā‘ez-e xargūšī, ‘abd-ol-malek ebn-e mohammad (-1017) مختصری است از کتاب «تعبیر القادری» ابوسعد نصر بن یعقوب دینوری. دینوری کتابش را در سی «فصل» و هر فصلی در چند «باب» تنظیم نموده و خرگوشی در کتاب حاضر مطالب آن را در پنجاه و نه «باب» تلخیص و تنظیم نموده و در هر باب ابتدا روایاتی را که خود از اساتیدش درباره آن موضوع شنیده، ذکر نموده و پس از آن گفته‌های دینوری را با عنوان «قال الاستاذ ابوسعد» نقل می‌کند. مؤلف ابتدا خطبه‌ای برای کتاب خود انشاء نموده و بعد از آن فهرست مطالب کتاب را آورده. او در این کتاب از این اساتید روایت نقل کرده است: ابوبکر احمد بن حسین بن مهران مقری؛ اخبرنا ابوالقاسم جعفر بن محمد بمصر؛ سمعت اباالفضل احمد بن عمران هروی بمکة؛ اخبرنا ابوسعید عبدالله بن محمد بن عبدالوهاب رازی قال محمد بن ایوب رازی قال اخبرنا مسلم بن ابراهیم قال حدثنا هشام عن قتادة عن الحسن؛ اخبرنا ابوبکر محمد بن عبدالله بن قریش قال اخبرنا حسن بن سفیان قال حدثنا اسحاق بن ابراهیم بن مخلد الحنظلی قال حدثنا وهب بن جریر قال حدثنا ابی قال محمد بن اسحق قال حدثنی محمد بن ابراهیم بن الحرث التمیمی عن محمد بن عبدالله بن زید الانصاری عنه قال اتیت ...؛ اخبرنا عبدالله بن حامد الفقیه قال اخبرنا ابراهیم بن محمد هروی؛ اخبرنا ابوالحسن احمد بن محمد بن جمیع الغسانی بالشام قال اخبرنا ابومحمد بن جعفر بن علی همدانی؛ اخبرنا ابوعلی حامد بن محمد بن عبدالله الرفا قال اخبرنا محمد بن المغیرة؛ حدثنا محمد بن شاذان قال حدثنی محمد بن سلیمان عن حسن بن علا عن جشام بن محمد عن محمد بن مطیع المقدسی عن سعید بن منصور عن ابن جریح عن عطاء قال رایت النبی (ص) فی منام ...؛ اخبرنا ولید بن احمد زوزنی؛ اخبرنا ابوسهل بشر بن احمد بن بشر الفقیه. فهرست ابواب کتاب چنین است: 1. تأویل رؤیة العبد نفسه بین یدی ربه عزوجل فی منامه؛ 2. رؤیة الانبیاء و المرسلین؛ 3. رؤیا الملائکة (ع)؛ 4. رؤیة الصحابة و التابعین و الصالحین؛ 5. تأویل سور القرآن؛ 6. تأویل رؤیة الاسلام؛ 7. تأویل السلام و المصافحة؛ 8. رؤیة الطهارة؛ 9. رؤیة الطهارة؛ 10. تأویل رؤیة الصلوة و ارکانها؛ 11. تأویل رؤیة المسجد و المحراب و المنارة و مجالس الذکر؛ 12. تأویل رؤیا الزکاة و الصدقة و الاطعام و زکاة الفطر؛ 13. تأویل الصوم و الفطر؛ 14. الحج و العمرة و الکعبة و الحجر الاسود و المقام و زمزم و سائر ما یتعلق بالحج؛ 15. تأویل رؤیة الجهاد؛ 16. رؤیة الموت و الاموات و المقابر و الاکفان و ما یتصل به من البکاء و النوح و غیرهما؛ 17. رؤیة القیامة و الحساب و المیزان و الصحائف و الصراط و ما یتصل بذلک؛ 18. تأویل رؤیا جهنم؛ 19. الجنة و خزنتها و حورها و قصورها و انهارها و ثمارها؛ 20. تأویل رؤیة الجن و الشیاطین؛ 21. رؤیة الناس الشیخ منهم و الشاب و الفتاة و العجوز و الاطفال و المعروف و المجهول؛ 22. تأویل اختلاف الانسان و اعضائه واحداً واحداً علی الترتیب؛ 23. الاشیاء الخارجة من الانسان و سایر الحیوان و الاصوات و الصفات؛ 24. اصوات الحیوان و کلامها؛ 25. الامراض و الاوجاع و العاهات التی تبلوا علی اعضاء الانسان؛ 26. المعالجات و الادویة و الاشربة و الحجامة و الفصد؛ 27. الاطعمة و الحلو و اللحمان و ما یتصل بها من السفرة و غیرها؛ 28. مجالس الخمر و ما فیها و العطر و الضیافات و الدعوات؛ 29. الکسوات و اختلاف الوانها و اجناسها؛ 30. السلاطین و الملوک و حشمهم و اعوانهم و من یصحبهم؛ 31. الحرب و حالاتها و الاسلحة و آلاتها و القتل و الصلب و الحبس و اشباهه؛ 32. الصناع و اصحاب الحرف و العملة و الفعلة؛ 33. الخیل و الدواب و سایر البهائم و الانعام؛ 34. الوحش و السباع؛ 35. الطیور الوحشیة و الاهلیة و المائیة و صید البحر و دوابه؛ 36. ادوات الصید الشباک و الفخاخ و الشصوص و المصاید و قوس النبدق؛ 37. الهوام و الحشرات و دواب الارض؛ 38. تأویل السماء و ما فیها و حوادثها؛ 39. الارض و جبالها و ترابها و بلادها و کل ما یتعلق بها؛ 40. الذهب و الفضة و الوان الحلی و الجواهر و ما یستخرج من المعادن؛ 41. البحر و احواله و السفینة و الغرق و الانهار و الآبار و المیاه و ظروفها؛ 42. رؤیا النار و ادواتها و ما اتصل بذلک؛ 43. الاشجار الغیر المثمرة و ثمارها و البستان و الکرم و الربیع؛ 44. الحبوب و الزرع و الریاحین و البقول و الروضة و البطیخ و اشباههم؛ 45. القلم و النقش و الدواة و المداد و الورق و الکتابة و الشعر و ما اشبهه؛ 46. الصنم و اهل الملک الزایغة و الردة و ما اشبه ذلک؛ 47. السبط و الفرش و الستور و الاسرة و الشراع و ما اشبه ذلک؛ 48. ادوات الرکبان و الفرسان؛ 49. اثاث البیت و الصناع و الغزل و الجبال و قللها و شبهه؛ 50. النوم و الاستلقاء علی القفا و الانتباه و العجوز و المرأة و الجاریة؛ 51. العطش و الشرب و الرى و الجوع و الاکل و المضغ و الطبخ؛ 52. تأویل انواع من البلایا مثل البأس؛ 53. رؤیا بعض الاضداد کالهبوط؛ 54. رؤیا النکاح؛ 55. رؤیا الحرکات من السفر و الوثوب و المشى و غیرها؛ 56. انواع من المعاملات الجاریة بین الناس؛ 57. رؤیا المخاصمات و المنازعات و ما یتصل بها من البغی و البغض و غیرها؛ 58. رؤیا انواع شتی لایشاکل بعضها بعضاً و مما فات ذکره فی الابواب المتقدمة؛ 59. ذکر حکایات بعض الصالحین. آغاز: الحمدلله الذی جعل اللیل لباساً و النوم سباتاً و جعل النهار نشوراً و الحمدلله البدی السابق القوی الخالق الملی الرازق الوفی ... صلوات الله علیه و علی آله الطیبین الطاهرین قال الاستاذ ابوسعد الواعظ ... اما بعد فانه لما کانت الرؤیا الصحیحة فی الاصل مبنیة علی حقایق الاعمال ... قال الاستاذ ابوسعد رحمه الله فلما رأیت العلوم تتنوع انواعاً منها ما یقع فی الدنیا و الدین ... و کان علم الرؤیا من العلوم النافعة دیناً و دنیا استخرت الله تعالی فی جمع صدر منه سالکاً نهج الاختصار مستعیناً بالله ... قال الاستاذ رحمة الله علیه یحتاج الانسان الی اقامة آداب لیکون رؤیاه اقرب الی الصحة فمنها ان یتعود الصدق فی اقواله لما روی عن النبی ... و فی هذا القدر الذی صدرنا به کتابنا هذا غنیة لمن تأملها و تدبر معانیها اذ لو بسطناه لادی ذلک الی الابرام و الملال. [کشف الظنون 246/1؛ سزگین 670/1؛ قاهره 174/6]