بستان العقول فی ترجمان المنقول

● بستان العقول فی ترجمان المنقول / متفرقه / فارسی bostān-ol ‘oqūl fī tarjomān-el manqūl زنگی بخاری، محمد بن محمود، ق8 قمری zangī boxārī, mohammad ebn-e mahmūd (- 14c) اهدا به: غازان خان و سعدالدین محمد بن صاحب تاج الدین تاریخ تألیف: 11جمادی الثانی 713ق؛ محل تألیف: مدینه مؤلف، کتاب «اخوان الصفا» را کتابی بسیار مفید در باب خود یافته و چون به باب حیوانات رسیده مشاهده کرده که کتابی بر روش «کلیله و دمنه» پرداخته که اگر صاحب اصل کلیله و دمنه زنده بود از دیدن آن لذت می‌برد، لذا مؤلف تصمیم گرفته تا نقاب عربیت را از کتاب برداشته و آن را به فارسی ترجمه کند تا همگان از خواص و عوام بهره مند شوند و در آن رعایت ایجاز و اختصار را نموده و فصول کتاب را همچو نسخه اصل ترتیب داده و آن را به نام سلطان وقت «غازان خان» و بنام خزانه «سعید الدین محمد بن صاحب» تألیف نموده، و دیباچه آن را به‌نام «ملک الوزراء تاج الدین نوح» پرداخته است؛ دارای بیست «فصل»: 1. حال ابوالبشر آدم صفی (ع) و فرزندان او در دنیا؛ 2. شکایت حیوانات پیش پادشاه جنیان؛ 3. سبب عداوت آدمیان با بنو الجان؛ 4. بیان آنکه عوام بر اسرار ملوک چون مطلع می‌شوند؛ 5. بیان مشورت کردن حیوانات و رسولان فرستادن پادشاهان خویش؛ 6. رسیدن رسول بهایم به ملک سباع ابوالحارث؛ 7. خصال رسول و آداب رسالت؛ 8 رسیدن رسول بهایم به سیمرغ؛ 9. رسیدن رسول بهایم به پادشاه زنبوران؛ 10. رسیدن رسول بهایم به عنقا؛ 11. رسیدن رسول بهایم به تنین؛ 12. رسیدن رسول بهایم به ثعبان؛ 13. اجتماع حیوانات پیش تخت ملک جن و مناظره کردن با آدمیان؛ 14. به حکومت نشستن پادشاه جن روز دوم؛ 15. پرسیدن ملک جن صرصر را؛ 16. سبب کثرت پادشاهان آدمیان؛ 17. سؤال و جواب ملک جن با امیر نحل؛ 18. حسن طاعت جنیان پادشاهان خویش را؛ 19. سبب بیرون آمدن آدم از بهشت؛ 20. حکومت نشستن پادشاه جن روز سوم. آغاز: سپاس بی قیاس حضرت عزت پادشاهی را که عالم و عالمیان را به جود علم و قدرت تمام خلعت هستی پوشیده و در هر ذره ای از ذرایر موجودات اسرار حکمت و انوار معرفت. [فهرستواره مینوی ص 77]